Gids Startkapitaal 2008

Planning voor corrector en vormgever

2007-09-04T19:45:00.000+01:00

Op woensdag 5 september zijn de hoofdstukken 1-10 individueel geredigeerd.
Hoofdstuk 11 is aangevuld met de (web-)adressen uit de nieuwe hoofdstukken. Nils voert over dit hoofdstuk de eindredactie.
Alle begrippen uit de Gids die uitleg behoeven zijn inmiddels opgenomen in de begrippenlijst. Nils schrijft de uitleg/definities.
Donderdag 6 september worden de hoofdstukken in relatie tot elkaar bekeken en worden de laatste aanpassingen gedaan (denk hierbij aan de algehele schrijfstijl, de begrippenhantering, hoe beknopt of uitgebreid een hoofdstuk is, et cetera).
De corrector kan op vrijdag 7 september met de Gids aan de slag. De Gids kan naar de vormgever zodra de corrector klaar is en zodra Nils hoofdstuk 11 en de begrippenlijst gereed heeft.

Hoofdstuk 7 - eindversie online

2007-09-04T19:44:00.000+01:00

De eindgeredigeerde versie van hoofdstuk 7 (Intellectuele eigendom) staat op Google Docs.

Hoofdstuk 5 - eindversie online

2007-09-02T12:52:00.000+01:00

De eindgeredigeerde versie van hoofdstuk 5 (Waarde en waardering) staat op Google Docs.

Eindversie hoofdstuk 8 en 10

2007-08-30T15:45:00.000+01:00

De definitieve versies van hoofdstuk 8 (Netwerken en samenwerken) en hoofdstuk 10 (Algemene voorwaarden en contracten) staan op Google Docs.

Hoofdstuk 1 - eindversie online

2007-08-21T13:21:00.000+01:00

De definitieve versie van hoofdstuk 1 (Ondernemers en ondernemerschap) staat op Google Docs.

Hoofdstuk 6 - eindversie online

2007-08-20T13:24:00.000+01:00

De definitieve versie van hoofdstuk 6 (Subsidies en regelingen) staat op Google Docs.

Begrippenlijst

2007-08-16T18:34:00.000+01:00

Op verzoek van Nils wordt aan de nieuwe editie een begrippenlijst toegevoegd.

Deze lijst is in de maak (concept-versie staat online).

Hoofdstuk 4 - eindversie online

2007-08-16T18:33:00.000+01:00

De definitieve versie van hoofdstuk 4 (Partnerschap) staat op Google Docs.

Hoofdstuk 3 - eindversie online

2007-08-16T16:14:00.000+01:00

De definitieve versie van hoofdstuk 3 (Plannen en presentatie) staat op Google Docs.

Vriendelijke groet,

Hagar Roijackers

2007-08-03T13:09:00.000+01:00

Engelen uit de hel

Oplichters, boeven en boefjes vind je overal, in elk deel van onze samenleving. Toch denk ik dat er in de financiële wereld meer oplichters rondlopen dan ergens anders. Niet voor niets is het gezegde: "Als het om geld gaat kun je niemand vertrouwen". Daarom zul je als ‘entrepreneur op zoek naar geld’ nog meer op je hoede moeten zijn dan je toch al bent. Voordat je het beseft ben je slachtoffer van een malafide business angel of "engel uit de hel", niet te verwarren met de welbekende motorclub "Hell’s Angels".

Een excellente voorbereiding vermindert de kans dat je slachtoffer wordt en vergroot tegelijkertijd je succeskansen. Deze voorbereiding omvat een overtuigend businessplan, presentatie en pitch gekoppeld aan kennis van en contacten met potentiële financiële partners en daarna een effectieve benadering van de gekozen partijen. Na een grondige voorbereiding weet je ook alles over potentiële financiële partners weet je ook wie ze zijn, wat ze zoeken en hoe ze werken. Niemand kan je dan iets anders wijs maken.

Netwerken

Het is van groot belang dat je je realiseert dat alleen jij, de entrepreneur of manager succesvol geld kunt aantrekken. Er is niemand die je plaats kan innemen. Alle tussenpersonen of adviseurs die beweren dat ze voor jou geld aantrekken moet je met argwaan bekijken.

Netwerken is belangrijk om potentiële klanten en partners te ontmoeten, ook financiële partners. Veel entrepreneurs worden lid van alle (sociale) netwerken die ze maar kunnen vinden, online of offline. Vervolgens schreeuwen ze daar van de daken dat ze op zoek zijn naar geld. Ik raad je af om het zo aan te pakken: je maakt jezelf tot "hoer". Investeerders zijn allergisch voor entrepreneurs die door anderen zijn afgewezen, om welke reden dan ook.

Wees selectief bij het benaderen van potentiële financiers. Ik beweer niet dat je jezelf exclusief moet maken maar benader ze gericht, bij voorkeur via mensen die je kent en vertrouwt. Wees voorzichtig met de mededeling dat je op zoek bent naar geld. Onderzoek eerst of je een goed gevoel krijgt bij je discussiepartner.

Financiers financieren mensen die ze vertrouwen en dat gevoel kan alleen ontstaan als ze je een aantal keren hebben ontmoet. Specialisten kunnen wel helpen met je voorbereiding terwijl ze je ook kunnen introduceren bij potentiële financiers. Het overtuigen van de financier doe je echter altijd zelf.

Engelen of "angels"

Business angels of "informal" investors zijn ervaren en succesvolle zakenmensen die geld combineren met marktervaring en netwerk. Zij investeren voor de middellange termijn (tot tien jaar) ongeveer € 200k in startende en kleine, snel groeiende bedrijven die opereren in groeimarkten. Business angels investeren niet alleen om rendement te maken, zijn "hands-on" en opereren lokaal. Een gevaar van business angels is dat ze zich kunnen ontpoppen als "angels from hell". Dit gebeurt bijvoorbeeld als ze je eruit proberen te werken omdat ze denken dat ze beter af zijn zonder jou. Ook kunnen ze een volgende investeringsronde blokkeren door onredelijke eisen te stellen of door plotseling te verdwijnen van de onderhandelingstafel.

Ook "angels" die vooraf om geld vragen moet je wantrouwen. Financiers financieren bedrijven door er geld aan te lenen of investeren en niet door er geld uit te halen. Banken rekenen wel provisies terwijl sommige business angels fee’s vragen. Let op dat je deze partijen slechts betaalt nadat ze geld op de rekening van je bedrijf hebben gezet.

Om zoveel mogelijk te voorkomen dat je in een dergelijke situatie terecht komt is het belangrijk dat jij ook een onderzoek doet naar de achtergrond van je business angel. Vraag ook hier om referenties en check deze. Je wilt onderzoeken wat de ervaring is van anderen met je mogelijke partner, er achter komen of de angel werkelijk geld heeft en een idee krijgen of je "engel" uit de hemel of uit de hel komt.

Conclusie

Als je op zoek bent naar geld is het noodzakelijk dat je als entrepreneur of manager naast het maken van een excellent businessplan, een uitgebreid onderzoek doet naar potentiële financiële partners.

Netwerken is nuttig maar wees selectief bij het informeren van mensen over je zoektocht naar geld. Benader financiers via mensen die je vertrouwt. Besef dat jij alleen geld kunt aantrekken, niemand kan het voor je doen. Bovendien moet een financier je altijd eerst een paar keer ontmoet hebben voordat er zaken gedaan kunnen worden. Let ook op dat je nooit vooraf geld betaalt aan tussenpersonen of financiers.

Als je eenmaal in contact bent met een financier vraag dan om referenties. Maak afspraken met de personen die de financier noemt en bereidt een vragenlijst voor voorafgaande aan het gesprek. Dit zou ik ook doen in het geval van een telefoongesprek. Besef dat je op zoek bent naar de achtergrond en werkelijke beweegredenen van je potentiële financier en gesprekspartner.

Niet alleen de financier kiest maar ook jij kiest je eigen financier. Hiermee voorkom je veel onnodige frustraties en teleurstellingen later.

Ties van der Laan, business coach

10, rue des Alouettes

L-1121 Luxembourg-Cents

Luxembourg

2007-07-26T16:29:00.000+01:00

De perfecte Elevator Pitch

In 5 minuten de kern van je product, dienst of bedrijf vertellen, en wel op zo’n manier dat je scoort! Veel ondernemers vinden het houden van een Elevator Pitch lastig. Dat is het ook. Sommigen zeggen dat een pitch van 5 minuten een week voorbereiding kost. In dit stukje een aantal tips voor een geweldige elevator pitch.

Tien keer per dag

Waarom is een elevator pitch toch zo belangrijk? Om een financier te strikken? Niet alleen, als ondernemer hou je wel tien pitches per dag. In een offerte, op je website, bij een telefoontje met die nieuwe klant, een netwerk-bijeenkomst, op de verjaardag van je schoonmoeder. Het blijkt voor veel mensen erg lastig te zijn in korte tijd, zonder in jargon te vervallen, de kern van je bedrijf, product of dienst uit te leggen en enthousiasme op te wekken.

Voorbereiding

Onderschat de voorbereiding van je Elevator Pitch niet. Echter, juist door die goede voorbereiding vergroot je je kansen en het dwingt je om in korte tijd en heel compact de kern van je verhaal te vertellen. Met een slecht voorbereide pitch, verspeel je je eerste kans om de aandacht te trekken. En die eerste kans komt slechts éénmaal. Hierbij dus een aantal tips om het goed te doen.

Het is heus niet zo dat je alles in die 90 seconden of 5 minuten moet persen. De belangrijkste doelstelling is de interesse van de toehoorder te wekken en wel op zo'n wijze dat die denkt "Wow! Daar wil ik meer van weten". Kortom, een vervolggesprek krijgen.

Oefenen, oefenen, oefenen

Als je 10 minuten tot je beschikking hebt, bereid dan een pitch voor van 7 minuten. Dat laat tijd over voor je toehoorders om vragen te stellen. De klok is onverbiddelijk, als je na 10 minuten pas de helft van je verhaal hebt verteld, heb je je kans verspeeld. Denk goed na over de manier waarop je het vertelt. Helaas zijn Nederlanders meestal geen goede presentatoren. Des te meer redenen om je goed voor te bereiden, eventueel een training te volgen en vooral veel te oefenen en bij te slijpen.

Oefen als het kan op buitenstaanders, die zijn niet betrokken bij je idee en kunnen door het jargon heen prikken en echt objectief en kritisch kijken en luisteren. Net zo belangrijk is de manier waarop je het verteld, denk aan intonatie en lichaamstaal. Die aspecten kunnen een verhaal maken of breken. Maar, blijf vooral jezelf. Laat zien wie je bent, dat is een van de belangrijkste aspecten. Financiers kijken niet alleen naar je idee, maar vooral naar “krijg ik energie van dit verhaal en deze ondernemer?”. In de “Dragon’s Den” van vorig jaar hebben we helaas vaak genoeg voorbeelden gezien hoe je géén elevator pitch moet houden. Bekijk die uitzendingen nog eens, heel leerzaam.

Hulpmiddelen

Wel of geen Powerpoint sheets? Mijn aanbeveling: geen powerpoint. Waarom zou je het podium delen met iets dat meer licht geeft dan jij? Jij bent de ondernemer, de aandacht moet vooral naar jou gaan. Als je per sé sheets wil gebruiken, beperk je dan tot maximaal één sheet per minuut, maximaal 5 regels per sheet met maximaal 3 woorden per regel. Liever niet dus. Als je een prototype of een schema van je product of dienst kan laten zien, prima. Maar, hoe minder hulpmiddelen, hoe effectiever je verhaal.

De inhoud van je elevator pitch

Wat moet je in je Elevator Pitch behandelen? De volgende onderwerpen kunnen deel uitmaken van je pitch.

Wie ben je? (in elk geval je naam, dat luistert wat makkelijker)
Wat zoek je?(zoek je geld, ervaring, toegang tot een netwerk, leads, klanten, een beroemde naam?)
Wat doe je (product, dienst)? (zie ook de mini-pitch, verderop)
Wie zijn je klanten, wat is je markt?
Hoe ziet je perfecte klant er uit?
Hoe bereik je je klanten? (welke marketing- en sales kanalen wil je hanteren)
Waarom koopt men bij jou, welk probleem los je op?
Wat zijn je Unique Selling Points?
Wie zijn je concurrenten? (let op: zonder concurrenten, geen markt. Er is altijd directe of indirecte concurrentie, hoe “uniek of nieuw” je product ook is)
Hoe ziet je team er uit? (vullen de competenties elkaar aan, of mis je er juist een paar)
Welke successen heb je al behaald? (laat zien welke weg je al hebt afgelegd)
Wat is er misgegaan, wat heb je daarvan geleerd?
Waarom moet de financier met jou in zee gaan?

Keuzen maken

Het mag duidelijk zijn dat je in een heel korte pitch niet al die aspecten kunt behandelen. Kies de belangrijkste en vertel daarover. Wellicht is je opgevallen dat financiën en groeiscenario niet in dit lijstje zitten. Deze komen echt wel aan bod in de vervolggesprekken, maar zijn niet per se nodig om de aandacht te wekken.

Openheid en eerlijkheid

Natuurlijk moet je de toekomst rooskleurig schetsen. Daarvoor ben je ondernemer (geworden). Maar blijf wel realistisch. Vertel niet dat je over 3 jaar marktleider bent. Dat soort ideeën, die komen echt nooit en zeker niet gepland voor. Wees eerlijk en open over de groeiscenario’s. Je potentiële financier prikt door alle gebakken lucht heen. Geen hockeystick grafieken, geen opgeblazen verwachtingen. Overspeel je je kaarten, is je pitch voor niets geweest. Je financiers trappen er niet in en denken “laat maar”.

Realiseer je ook dat iedere financier of klant net zoveel kijkt naar de passie en energie die je uitstraalt. We zeggen wel eens "de vent maakt de tent". Een goed plan met een slechte of niet-inspirerende ondernemer maakt weinig kans. Een middelmatig plan met een geweldige ondernemer heeft betere slagingskansen.

Als laatste de mini-pitch. De mini-pitch geeft de kern van jouw bedrijf, product of dienst weer in maximaal 3 zinnen. Dagelijks nodig en erg nuttig! Succes!

Door: Edo van Santen coacht en traint ondernemers, zie www.groeicoach.nl en www.venturecapitalcoach.com. Edo is ook de oprichter van www.TV4B.com

bijwerken op vakantie

2007-07-23T16:48:00.000+01:00

Hallo mede auteurs,

Ik ben welliswaar op vacantie, maar probeer toch 3 a 4 uur per dag aan de gids te werken. Ik zit nu in het internet cafe in Montana (Zwitserland) te hannisen met een verkeerd toetsenbord voor 10 euro per uur. Nevermind.

Technopartner heeft haar tekst voor hoofdstuk 6 aangeleverd. Na editing staat de tekst nu on-line in hoofdstuk 6. Als iemand commentaar heeft, graag geven bij de commentaar optie op het blog. Als iemand aanvullingen heeft of een goed artikel dat bij het hoofdstuk past, graag mailen aan "nils apestaartje nebib punt nl"

Inmiddels heb ik ook de inleiding en hoofdstukken 1, 4, 5 en 8 opgeschoond en ge-update. Die zijn nu klaar voor aanvullingen.

Ge-autoriseerde auteurs, graag html opschonen voor de tekst in het document geplakt wordt (eerst kopiëren uit Word naar Notepad en dan pas kopiëren in het document)

2007-06-02T13:21:00.000+01:00

Inhoudsopgave: Gids Startkapitaal 2008 196 pag 10.000 ex

Link naar edit voor deze pagina:
Link naar het originele overzicht en paginaindeling:
Link naar een discussie over de inhoud op HigherLevel:

Introductie:
De Gids Startkapitaal is een gids voor nieuwkomers op de onderhandse kapitaalmarkt. De gids is gericht op ondernemers en investeerders in nieuwe innovatieve bedrijven die nog niet beschikken over een uitgebreid eigen netwerk. De gids wordt gemiddeld eens in de twee jaar vernieuwd. Momenteel wordt gewerkt aan de 3e editie (2008). Het is de bedoeling dat het eerste exemplaar op 10 oktober 2007 wordt uitgereikt op Holland Innovation (eerste oplage 10.000 stuks).

De auteurs voor de gids worden in de eerste plaats gezocht onder de ondernemers en investeerders zelf en in de tweede plaats komen experts in aanmerking die dagelijks met ondernemers en/of investeerders in nieuwe innovatieve bedrijven omgaan. De eindverantwoordelijkheid voor de hele gids ligt bij NeBIB. Per hoofdstuk kan de eindredactie worden uitbesteed aan derden. De gids wordt mede mogelijk gemaakt door een bijdrage van Technopartner.

Deadlines:
15 aug: concept tekst klaar
01 sep: definitieve tekst naar opmaak
15 sep: gids naar de drukker (met kaft en illustraties)
01 okt: drukken klaar
10 okt: uitreiking 1e exemplaar op Holland Innovation

Samenwerken, samen schrijven:
Om deze productie waaraan meerdere auteurs en redacteuren tegelijk werken mogelijk te maken, is er gekozen voor een on-line samenwerkingssysteem gebaseerd op Google Doc's en een blog op Blospot. Op het blog staan de inleiding en alle hoofdstukken. Hieronder staat de indeling van alle hoofdstukken en de verantwoordelijke auteurs en eindredacteuren. Op het blog kan iedereen de vorderingen volgen. Leden van het blog kunnen reageren op de artikelen (zonder dat ze de tekst kunnen wijzigen). Op elke pagina is een edit link opgenomen. Auteurs en eindredacteuren van een hoofdstuk worden geautoriseerd om het betreffende document via Google docs te wijzigen. Deze documenten worden dan gepubliceerd op het blog. Auteurs en redacteurs moeten dan ook een Google doc's account aanmaken bij Google, gebruikmakend van hun eigen e-mail adres. Een Google account is gratis (en erg handig voor on-line samenwerking)

De hoofdstukken worden in eerste instantie gevult met de oude tekst. Uitgangspunt is dat de helft van de tkst vervangen wordt en de rest aangepast aan de actualiteit.

Veel schrijf/lees plezier.

Nils de Witte

nils@nebib.nl

edit: Inleiding 7 pag.

Eindredactie: NeBIB

Auteurs:
Nils de Witte en Maria van der Hoeven

korte inhoud:
Wat is de gids startkapitaal

kaders en artikelen:
Voorwoord

edit: Hoofdstuk 1: Ondernemers en ondernemerschap (oude tekst) 14 pag

Eindredactie: NeBIB

Auteurs:
Nils de Witte

korte inhoud:
Visie en 10 geboden
Definitie van Ondernemerschap

kaders en artikelen:

edit: Hoofdstuk 2: De Kapitaalmarkt (oude tekst) 12 pag

eindredactie: MvdT

Auteurs:

korte inhoud:

kaders en artikelen:

edit: Hoofdstuk 3: Plannen en Presentatie (oude tekst ) 18 pag

Eindredactie: New Venture

Auteurs:

korte inhoud:

kaders en artikelen:

edit: Hoofdstuk 4: Partnerschap (oude tekst ) 19 pag

Eindredactie: NeBIB

Auteurs:

korte inhoud:

kaders en artikelen:

edit: Hoofdstuk 5: Waarde en Waardering (oude tekst ) 24 pag

Eindredactie: NeBIB

Auteurs:

korte inhoud:

kaders en artikelen:

edit: Hoofdstuk 6: Subsidies en regelingen (oude tekst ) 14 pag

Eindredactie: Technopartner

Auteurs:

korte inhoud:

kaders en artikelen:

edit: Hoofdstuk 7: Intellectuele eigendom (oude tekst ) 20 pag

Eindredactie: NOVU

Auteurs:

korte inhoud:

kaders en artikelen:

edit: Hoofdstuk 8: Netwerken en samenwerken (oude tekst ) 15 pag

Eindredactie: NeBIB

Auteurs:

korte inhoud:

kaders en artikelen:

edit: Hoofdstuk 9: Commercie en marketing (nieuw) 18 pag

Eindredactie: Albert Akkermans (SRA)

Auteurs:
Rikkert Walbeek
Jackie Blok

korte inhoud:

kaders en artikelen:

edit: Hoofdstuk 10: Algemene voorwaarden en contracten (nieuw) 15 pag

Eindredactie: NeBIB (vooralsnog)

Auteurs:

korte inhoud:

kaders en artikelen:

edit: Hoofdstuk 11: Adressengids (oude tekst ) 20 pag

Redacteur:

Auteurs:

korte inhoud:

zie: http://www.startkapitaal.com/nebib/

kaders en artikelen:

2007-06-02T13:14:00.000+01:00

Hoofdstuk 12: Begrippenlijst

Achtergestelde lening

Een lening, meestal van aandeelhouders, zonder onderpand. In geval van insolventie van de onderneming zijn betaling van rente en aflossing achtergesteld bij die van andere schuldeisers. Dat wil zeggen dat achtergestelde leningen pas worden terugbetaald als de verplichtingen aan meer preferente schuldeisers zijn voldaan.

Activa

Linker kolom van de balans en de term waarmee alle bezittingen van de onderneming worden aangeduid. Dat zijn behalve onroerende goederen, bedrijfsmiddelen, voorraden, onderhanden werk, debiteuren en liquide middelen ook veel relaties met goede klanten, intellectuele eigendom zoals patenten, licenties, merken, een goede reputatie en naamsbekendheid in het algemeen.

Afbreukrisico

Het afbreukrisico is de kans dat een bedrijf of project mislukt en dat de investering geheel of gedeeltelijk afgeschreven moet worden. Een afbreukrisico is een specifiek risico dat het mislukken van een bedrijf of project kan veroorzaken.

Autoriteit Financiële Markten, toezichthouder op het financieel verkeer en handhaver van de Wet op het financieel toezicht (Wft, voorheen wet toezicht effectenverkeer van 1995) die stelt dat je, op een paar uitzonderingen na, geen aandelen magaanbieden zonder vergunning.

Afschrijving

Investeringen die langere tijd meegaan worden niet in één keer opgenomen in de winst en verliesrekening, maar worden geactiveerd en afgeschreven. Activeren betekend dat ze op de balans opgenomen worden als bezit en afschrijven betekent dat de kostprijs verdeeld wordt over de levensduur en in porties wordt opgenomen in de winst en verliesrekening

Agio

Als aandeelhouders meer geld storten dan de afgesproken waarde van de aandelen, wordt dit Agio genoemd. Het bedrag aan agio wordt in de balans aan de passiva zijde opgenomen als agioreserve. Dit bedrag komt toe aan alle aandeelhouders en kan belastingvrij worden uitgekeerd. Agio is te zien als een renteloze achtergestelde lening van aandeelhouders.

Angel investor

Particuliere investeerders met een ondernemersachtergrond. Angel Investors (ook wel Business Angels of Informal Investors genoemd) pakken het investeren serieus aan. Ze doen meerdere investeringen in vooral jonge bedrijven met veel groeipotentie, hebben een voorkeur voor minderheidsbelangen en brengen behalve geld ook kennis van zaken en een sterk netwerk mee. Angel Investors zijn bij vroege fase investeringen drie tot vier keer zo succesvol als particuliere beleggers of venture capital investeerders.

Anti-verwateringsclausule

Afspraak tussen aandeelhouders; verwateren is achteruitgaan in aandelenpercentage als er nieuwe aandelen worden uitgegeven. Anti-verwatering is het recht om bij een emissie van nieuwe aandelen bij te mogen kopen om het eigen aandelenpercentage op peil te houden. Slecht toegepast kan de clausule verder financiering van de onderneming blokkeren.

Auteursrecht

Zeer belangrijke en krachtige vorm van intellectueel eigendom. Het grote voordeel is dat het auteursrecht automatisch gevestigd is bij publicatie. Autuersrecht heeft betrekking op tekst, maar ook op beeld (foto's of een ontwerp) software en muziek. Praktisch houdt het in dat de maker beslist over verdere publicatie of gebruik van zijn werk. Het is daarmee ook verboden om gelijkende afgeleiden er van te maken.

Balans

Overzicht van activa (bezittingen) en passiva (de manier waarop die gefinancierd zijn). De balans is belangrijk bij het aantrekken van investeerders. Door de balans voor en na transactie te presenteren kunnen investeerders precies zien hoe hun investering in het bedrijf wordt ingebracht en hoe hun investering zich verhoud tot andere inbreng.

Basel II akkoorden

Samenwerkingsakkoorden tussen alle centrale banken over de garantie die een bank moet kunnen geven dat zij aan haar verplichtingen kan voldoen. Binnen de Basel II richtlijn krijgen banken de mogelijkheid om op verschillende manieren de risico's die ze lopen vast te stellen. Risico's moeten vastgesteld worden om op grond daarvan te kunnen bepalen welk percentage van het uitgeleende vermogen als zekerheid aan het aanwezig vermogen toegevoegd moet worden.

Battle of forms

Hiervan is sprake als bij een koop/verkoop transactie de (algemene)voorwaarden van de verkopende partij in strijd zijn met de (algemene)voorwaarden van de inkopende partij. Hanteert een klant inkoopvoorwaarden waar u niet aan wenst te voldoen, verwerp deze dan nadrukkelijk voor het aangaan van een overeenkomst.

BBMKB

Veelgebruikte regeling voor het verkrijgen van een banklening met staatsgarantie. Vroeger ook wel borgstellingskrediet genoemd, maar inmiddels sterk gemoderniseerd. Ondernemers kunnen van de regeling gebruik maken als ze wel voldoende toekomstperspectief hebben maar onvoldoende onderpand voor het verkrijgen van een lening

Belegger

Particuliere investeerder die vooral op zoek is naar het hoogste rendement en niet houd van risico's. Beleggers zijn niet succesvol bij het investeren in nieuwe innovatieve bedrijven.

Blokkeringsregeling

Afspraak tussen aandeelhouders; De wet verplicht iedere BV een blokkeringsregeling in haar statuten op te nemen. Deze regeling houdt in dat de aandeelhouders van de BV niet zonder meer één of meer van hun aandelen aan derden kunnen overdragen. Zo wordt het persoonsgebonden karakter van de BV benadrukt. De gedachte van de wetgever bij de BV is namelijk geweest dat de aandeelhouders in de BV samenwerken en bewust voor elkaar hebben gekozen.

Bruto marge

Een zeer belangrijk gegeven bij het beoordelen van de haalbaarheid van een nieuw bedrijf. Bruto marge wordt berekend door directe kosten (inkoop, grondstoffen, transport, inhuur van mensen en middelen) af te trekken van de omzet. De bruto marge kan ook worden uitgedrukt in een percentage. De formule is dan omzet minus kosten gedeeld door de omzet. Dat percentage kan nooit hoger zijn dan 100% (dat is de marge al er geen kosten zijn).

Belasting toegevoegde waarde is een belasting die betaald wordt over het verschil tussen verkoop en inkoop. In de businessplannen wordt gewerkt met bedragen exclusief btw (die kan gevoegelijk buiten beschouwing gelaten worden). Alleen in de cashflow prognose worden de BTW wel meegenomen, omdat die wel betaald moet worden aan leveranciers en later teruggevraagd kan worden.

Burnrate

Bij de start van een onderneming wordt meer geld uitgegeven dan er binnenkomt. In beperkte mate is dat normaal. Ondernemingen die bij de aanvang veel geld meekrijgen geven dat ook weer sneller uit. Dan wordt het belangrijk de bankstand goed in de gaten te houden. Het moment van faillissement kan worden uitgerekend door de overgebleven hoeveelheid geld te delen door de burnrate.

Bootstrap

Cowboylaarzen hebben op de schacht twee lussen waar aan getrokken kan worden om ze aan te trekken. Dat zijn bootstraps. Het verhaal wil, dat als het echt nodig is, een cowboy zich aan zijn eigen bootstraps uit het moeras kan trekken. Bootstrapping staat dan ook voor het starten van een eigen bedrijf zonder geld van derden. Het omgekeerde van burnrate.

Business angel

Het Engelse woord voor angel investor (zie Angel investor)

Businessplan

Een document van rond de 20 pagina's waarin een ondernemer aangeeft wat hij voor de toekomst van plan is. Het plan bevat op zijn minst een omschrijving van de markt en klanten, het probleem dat de klanten hebben, de oplossing die de ondernemers daarvoor bedacht heeft en de alternatieven waarover de klanten kunnen beschikken. Dit voorzien van een begroting. Een businessplan kent geen vaste vorm en dient door de ondernemer zelf gemaakt te zijn.

Businessidee

De essentie van de product/markt combinatie waarvan de ondernemer meent dat die uniek is en dat er veel geld mee verdiend kan worden.

Cashflow prognose

De winst en verlies rekening is niet geschikt om de investeringsbehoefte en terugbetaal mogelijkheden te berekenen. Investeerders werken altijd met een casfflow prognose. De cashflow is letterlijk het verschil tussen het geld dat betaald wordt en het geld dat binnenkomt. Het saldo van de cashflow is het banksaldo.

Cold calling

Het ongevraagd en onaangekondigd bellen van mensen of bedrijven waar geen zakelijke relatie mee bestaat, teneinde deze mensen of bedrijven wat te verkopen. Cold calling is met name naar particulieren aan regels gebonden. Het is geen prettig werk en degene die gebeld wordt kan ook ontstemd reageren. Het is vaak de enige methode voor een nieuwe bedrijf om aan de eerste klanten te komen en mits goed voorbereid en beleefd uitgevoerd kan het de nodige resultaten opleveren.

Come along clausule

Afspraak tussen aandeelhouders; als één van de aandeelhouders zijn aandelen kan verkopen, moeten de andere aandeelhouders meeverkopen, of de betreffende aandeelhouder uitkopen voor dezelfde prijs.

Considerans

Overwegingen voorafgaand aan afspraken in een contract. Als in een contract de aanleiding om tot afspraken te komen goed is geformuleerd, dan kan dat, in geval van onenigheid, helpen bij de juiste interpretatie van de afspraken door de rechter.

Corporate blog

Een blog is een soort dagboek op het internet waarop nieuws en opinies worden gepost. De corporate versie daarvan kan helpen de website van het bedrijf courant te houden en op prettige wijze de bedrijfscultuur en gemeenschappelijk waarden uit te dragen. Door op het blog te lezen krijgen potentiële klanten een bepaald gevoel bij de onderneming

Discounted cashflow

Een manier om waarde toe te kennen aan inkomsten in de toekomst. Inkomsten worden gecompenseerd voor rente, inflatie en afbreukrisico over tijd. Een euro volgend jaar is nu minder waard dan een euro vandaag.

Drag along clausule

Afspraak tussen aandeelhouders; als de aandeelhoudersvergadering besluit de aandelen te verkopen moeten alle aandeelhouders hun aandelen verkopen. Niemand mag weigeren

Doorstartregeling

Afspraak tussen aandeelhouders; soms verlangen investeerders een afspraak, dat wanneer de onderneming na een faillissement wordt doorgestart, dat zij in de nieuwe onderneming ook een aandeel krijgen.

Due Diligence

Het onderzoek dat een investeerder moet verrichten om zich er van te vergewissen dat de zaken zoals voorgesteld door de ondernemer ook overeenstemmen met de realiteit. Een ondernemer mag niet liegen of feiten achterhouden. Een investeerder dient zich echter altijd zelf te vergewissen van de voor en nadelen van een investering.

Economie

Het woord economie betekend letterlijk optimale inzet van schaarse middelen. Dat is wat investeerders en ondernemers doen. Omgaan met schaarste. De middelen van de ondernemers en investeerders zijn schaars en dienen dus zo goed mogelijk ingezet te worden. De middelen van de klanten zijn zo mogelijk nog schaarser. Ondernemers vergeten daar wel eens rekening mee te houden.

Effecten

Papieren die waarde vertegenwoordigen. Dat kunnen aandelen zijn of opties, schuldbewijzen, winstrechten of tegoedbonnen. Zelfs koopzegeltjes bij de supermarkt zijn aan te merken als effecten. Effecten mogen niet zomaar aangeboden worden. De AFM steld dat voor het aanbieden van effecten een vergunning vereist is, tenzij het aanbieden in besloten kring gebeurt (max 15 personen) of de coupures groter zijn dan 50.000 euro

Eigen vermogen

De tegenhanger van vreemd vermogen. Eigen vermogen is risicodragend en deelt mee in de winst. Vreemd vermogen is rentedragend en wordt verstrekt tegen onderpand.

Equity

Het Engelse woord voor aandelen kapitaal. Het woord betekend ook risicodragend vermogen in een bredere zin. Eigenlijk alles dat meedeelt in de winst van de onderneming. Er is geen goed nederlands woord voor.

Equity gap

Het reële of gepercipieerde verschil tussen aanbod van en vraag naar risicodragend vermogen op de onderhandse kapitaalmarkt. De grote vraag is altijd, ontbreekt het aan aanbod van kapitaal of weten de ondernemers dat kapitaal niet om te zetten in rendement.

Exposure

Of blootstelling. Zolang het geld van een investeerder in een bedrijf zit is het "exposed"'. De investeerder loopt het risico dat de inleg verspeeld wordt. Als het geld wordt teruggegeven loopt de investeerder niet langer het risico dat het kwijt raakt.

Financial engineering

Gepuzzel met verschillende vormen van financiering (leningen, subsidies en vermogen) en verschillende soorten investeerders om grote bedragen voor jonge bedrijven rond te krijgen.

Financieringskloof

Lijkt op de equity gap maar heeft nu ook betrekking op bankleningen etc.

Geldleningsovereenkomst

Overeenkomst die de afspraken rondom een geldlening regelt. Wie leent aan wie, de hoogte van het leenbedrag en de rente, de looptijd, garanties en de achterstelling zijn de belangrijkste onderdelen.

Iki beer

Geen met uitsterven bedreigde diersoort, maar het favoriete drankje van meest innovatieve ondernemers. Altijd in ruime mate voorhandig in de Garage te Breukelen

Incubator

Broedmachine, van origine een Amerikaanse vinding waar investeerders hun startende bedrijven onderdak boden om ze sneller te laten groeien. Het grote voordeel van incubators is dat de ondernemers elkaar motiveren en inspireren. Tegenwoordig zijn de meeste incubators in handen van onderwijsinstellingen. Het is moeilijk om aan te tonen dat incubators meer snelgroeiende bedrijven opleveren.

Informal investor

Informal Investor staat voor investeerder die zelf geld belegd in bedrijven. DAt is een hele brede groep investeerders en beleggers. Het was de gebruikelijke term voor Angel Investors op het vaste land van Europa.

Informal Investing

Het direct investeren in bedrijven zonder tussenkomst van bankiers of intermediairs

Intellectuele eigendom of I.E.

Voortbrengselen van het intellect of de creativiteit vertegenwoordigen veel waarde. Er zijn wettelijke maatregelen genomen zodat investeringen in I.E. kunnen worden beschermt tegen naäpers. Te denken valt aan het octrooirecht, merken- en modellen recht, auteursrecht, kwekersrecht etc.

Intrinsieke waarde

Een boekhoudkundige benadering van de waarde van een bedrijf. Het het komt neer op de waarde van alle bezittingen van de onderneming (zoals in de boeken vermeld), verminderd met de schulden. Deze waarde heeft meestal maar weinig te maken met de feitelijke waarde of marktwaarde van een bedrijf.

Investering

Het geld dat investeerders in een bedrijf stoppen wordt investering genoemd. Het geld dat een bedrijf in ontwikkeling of duurzame bedrijfsmiddelen stopt wordt ook investering genoemd. Als een investeerder zijn investering moet afschrijven is dat niet zo best, dan is het geld weg. Als een ondernemers investeert moet deze het geld afschrijven en dat is juist weer goed (zie afschrijving)

De Engelstalige aanduiding voor I.E. (zie intellectuele eigendom)

Letter of intent

Intentieverklaring. Brief waarin wordt aangegeven dat partijen van zins zijn een overeenkomst af te sluiten onder bepaalde voorwaarden. Meestal onder voorbehoud dat de voorstelling van zaken overeenkomst met de realiteit. Een letter of intent wordt getekend voor met exclusieve onderhandelingen begint of due dilligence doet.

Licentieovereenkomst

Overeenkomst tussen een eigenaar van intellectueel eigendom en iemand die daar gebruik van wil maken om producten op de markt te brengen.

Linked In

Zakelijk community op Internet waar met nieuwe relaties kan opdoen en bestaande relaties kan onderhouden.

MKBer

Een door niet ondernemers gebezigde term om eigenaren van kleine en middelgrote bestaande bedrijven aan te duiden. De term heeft iets mufs en denigrerends. Zelf hebben we niets met die term. Onze relaties zijn eerder aan te merken als ondernemers in nog niet bestaande grote bedrijven. Partijen die ondernemers met MKBer aanduiden hebben per definitie geen verstand van ondernemerschap en kunnen u niet helpen.

Multi channel selling

Verkoop via meerdere kanalen tegelijk. Te denken valt aan directe verkoop, Internet verkoop, verkoop via winkels (retail) of groothandels (wholesale), verkoop via agenten en/of distributeurs etc.

Multi level marketing

Mooie term voor zwendel. Bij MLM wordt men distributeur van producten met als enig doel nieuwe distributeurs aan te stellen. Het is net een piramidespel. Zit je in de top dan maak je winst, kom je aan het eind dan blijf je met onverkoopbare producten zitten.

Natuurlijk persoon

In juridische zin zijn er twee soorten personen die rechthandelingen kunnen plegen. Enerzijds zijn er rechtpersonen, zoals stichtingen, perse soorten vennootschappen en organen, die groepen of zaken vertegenwoordigen, anderzijns zijn er natuurlijke personen die zichzelf vertegenwoordigen.

Non Disclosure Agreement

Geheimhoudingsverklaring. Een overeenkomst met een (rechts)persoon waarin deze verklaard geen informatie naar buiten te brengen of te misbruiken. Het is een moeilijk onderwerp. Veel investeerders weigeren een NDA te tekenen als ze de ondernemer (nog) niet kennen. Ze kunnen er door in de problemen komen zonder dat ze wat verkeerd hebben gedaan. Verder geeft een NDA de houder ervan betrekkelijk weinig rechtszekerheid. NDA's worden wel getekend na een intentieverklaring, voordat een due dilligence traject wordt ingegaan.

Octrooi

Document dat een (technische) vinding toeschrijft aan een uitvinder, die daarmee beschermd wordt tegen namaak. Ocrooien worden in Europa verstrekt door de European Patent Office. Om een octrooi te krijgen moet de vinding nieuw en (commercieel) toepasbaar zijn. Is een vinding eerder gepubliceerd, dan kan hierop geen octrooi meer worden aangevraagd. Geheimhouding tot aan de aanvraag is dan ook van groot belang.

Onderhandse kapitaalmarkt

Is de kapitaalmarkt voor niet beursgenoteerde bedrijven. In tegenstelling tot de laatst genoemde zijn de effecten van niet beursgenoteerde bedrijven niet vrij verhandelbaar. Voor iedere transactie wordt een aparte overeenkomst afgesloten, direct tussen verstrekker en ontvanger.

Overheads

Engelstalig begrip dat staat voor "vermijdbare kosten in de aanvangsfase". Onder de overheads worden de kosten verstaan die verband houden met kantoorhuur en -inrichting, ondersteunend personeel, leaseauto's, corporate image en directiesalarissen.

Passiva

Rechterkolom van de balans en de term waarmee de middelen waarmee de activa zijn gefinancierd wordt aangegeven. Te denken valt aan het opgebouwde eigen vermogen (ingehouden winst), waaronder het door ondernemers en investeerders ingebrachte aandelenkapitaal, langlopende leningen, kortlopende leningen, andere schulden en verplichtingen ondermeer aan leveranciers en belastingdienst.

Patent

Het Engelstalige woord voor octrooi (zie octrooi)

Piggyback clausule

Zie tag along en drag along

Pitch

Stel u staat te praten tijdens de borrel met een interesant persoon en die vraagt u "Wat doe jij nou"? Het antwoord op die vraag is een pitch. Pitches kunnen land of kort zijn, formeel met presentatie of informeel tijden een ontmoeting of in de lift. Ondernemers moeten in alle standen en op elk moment hun pitch kunnen doen. Effectief pitchen vergt erg veel oefening. Als de pitch te lang is of niet helder, dan verliest men de aandacht van de gesprekspartner. Dat kan al binnen 15 seconden zijn.

Elevator pitch

Pitch van circa 20 tot 30 seconden als antwoord op de vraag: "wat doe je"? Het doen van de pitch is om uitgenodigd te worden om in alle rust de rest van het verhaal te vertellen.

Mini-pitch

Pitch van 90 seconden tot 3 minuten, zonder slides. Meestal wel op een podium.

Prospect

Potentiele klant. Iemand waarvan men meent, op basis van vluchtig contact, dat deze een goede klant kan worden.

Pushmarketing

Het actief benaderen van klanten en deze wat proberen te verkopen, zonder dat ze zelf aangegeven hebben behoefte te hebben aan het product. Pushmarketing gaat meestal gepaard aan een stevige investering in promotie en verkoop.

Quick scan

Snelle methode om een bedrijf of markt door te lichten.

Reciproque aanbiedingsclausule

Afspraak tussen aandeelhouders; om te zorgen voor een eerlijke prijsstelling kunnen aandeelhouders afspreken dat ze bij aanbiedingsplicht een aandeelhouder die een bod uitbrengt op de aandelen van een andere aandeelhouder, deze daarmee ook zijn eigen aandelen voor die prijs te koop aanbiedt.

Resources converter

Resources zijn (bedrijfs)middelen, denk aan mensen, kennis en geld, die volgens de wetten van de economie per definitie schaars zijn en die zodanig moeten worden ingezet, dat ze zoveel mogelijk opbrengst opleveren. Een goede ondernemer is erg efficiënt in het omzetten van de beschikbare middelen in een winstgevende marktpositie.

Risicodragend vermogen

De passiva, bestaande uit aandelenkapitaal, agio en achtergestelde leningen die vestrekt zijn aan de onderneming zonder garanties of onderpand. Dit geld kan afkomstig zijn van ondernemers en investeerders. Ook diensten of arbeid kunnen ingebracht worden als risicodragend vermogen.

RSS-feed

Methode om informatie uit te wisselen tussen websites. RSS-feeds worden onderneem gebruikt om nieuws en andere courante informatie uit te wisselen.

Samen uit, samen thuis

Een principe dat gehanteerd wordt voor samenwerkende ondernemers of door ondernemers en investeerders. Het komt er op neer dat alle partners investeren als er geïnvesteerd moet worden, alle partners op een houtje bijten als er op een houtje gebeten moet worden en alle partners geld krijgen als er vat te verdelen valt.

Seed capital

De term voor vroege fase financiering. Wij gebruiken de term vooral voor de financiering van de eerste marktintroductie het gaat dan om bedragen van anderhalve ton tot anderhalf miljoen

Speeddate

Methode om snel nieuwe conacten op de doen. Leuk, spannend, maar niet altijd even effectief. De relaties blijven vaak te vluchtig.

Tag along clausule

Als de ondernemer (meestal de meerderheidsaandeelhouder) zijn aandelen verkoopt aan een derde, moet hij in dezelfde deal ook de aandelen van de overige aandeelhouders verkopen. Niemand mag achtergelaten worden.

Tag along recht

Het recht om aan de haken als anderen hun aandelen verkopen.

Technostarter

Term gebruik door overheid en onderwijs om een academische ondernemer aan te duiden die aan de slag gaat met publiek gefinanciert intelectueel eigendom (zie ook valley of death).

Texas shoot out

Afspraak tussen aandeelhouders; zie reciproque aanbiedingsclausule.

Trial marketing

Het testen van de markt op kleine schaal, vooral bedoeld om te ondekken wat de relatie is tussen marketinginspanning en verkoopresultaat en om het verkoopverhaal goed af te stemmen op de potentiële klanten (zie ook USP).

USP, Unique selling points of unique selling proposition

Veel gebruikte term in marketing en sales, maar ook door investeerders. USP's zijn verkoopargumenten die het product of de onderneming onderscheiden van de concurrenten en waaraan de klant veel waarde hecht.

Valley of Death

De kloof tussen de ontwikkeling van een product en de succesvolle marktintroductie. Het probleem dat veel grote bedrijven en kennisinstellingen kennen, als er veel geïnvesteerd wordt in R&D zonder rekening te houden met markt en concurrentie.

Venture capital

Uit Amerika afkomstige term die "het grote geld" aanduid. In tegenstelling tot angel investors die hun eigen geld investeren, zijn venture capitalist altijd beheerders van fondsen die geld van anderen investeren. Uit de aard van venture capital vloeit voort dat het vooral om grote bedragen gaat in bestaande bedrijven.

Vreemd vermogen

De officiele term voor geleend geld dat verstrekt is tegen onderpand en waarover rente betaald moet worden. Niet te verwarren met eigen vermogen van vreemden, dat risico loopt en meedeelt in de winst.

WBSO

Veel gebruikte regeling om subsidie te krijgen op de loonkosten die verband houden met onderzoeks- en ontwikkelwerkzaamheden

Window of opportunity

De tijdsspanne tussen het moment dat een gelegenheid zich voordoet en het moment dat deze gelegenheid weer voorbij is.

Winst en verliesrekening

Boekhoudkundige benadering van het resultaat van een onderneming (omzet minus alle kosten), waarbij investeringen worden afgeschreven. Over het (positieve) resultaat van de winst en verliesrekening moet belasting betaald worden.

Xing

Zakelijk community op Internet waar met nieuwe relaties kan opdoen en bestaande relaties kan onderhouden.

Zaaikapitaal: zie seed capital

2007-06-02T13:12:00.000+01:00

Hoofdstuk 11 - Adressengids Informals
privé personen die geld, tijd of kennis investeren tegen aandelen
Business Coach
Brightware Solutions BV	Straatweg 2 - 3631 AC Nieuwersluis - De heer F.H. Rodenberg - tel 0294-231914 - voornaam Fred	Ervaren ondernemer uit de IT sector (hardware) is coach voor nieuwe innovatieve bedrijven.
Lunatech Research	Heemraadssingel 70 - 3021 DD Rotterdam - De heren M. Pentowski & K. Wallace - tel 010-7502600 - fax 010-2439902 - voornaam Michael & Keith - http://www.lunatech.nl	Ervaren IT ondernemers met een zeer pragmatische kijk op zaken.
New Business Associates	Postbus 794 - 6800 AT Arnhem - de heer L. Kwee - tel 026-4438775 - voornaam Lex	Netwerk van co-entrepreneurs en commissarissen van innovatieve ondernemers, ondernemingen en joint ventures.
Phyleon B.V.	Jan van Nassaustraat 16 - 2596 BT Den Haag - De heer A. Zeverijn - tel 070-3248711 - fax 070-3243103 - voornaam Alexander - http://www.phyleon.com	Phyleon is een adviesbureau gespecialiseerd in leiderschap-, mens- en organisatie-ontwikkeling. De partners fungeren als business coach en zijn ook actief als intermediair voor risico financiering.
Targon	Talmastraat 18 - 3864 DE Nijkerkerveen - De heer H.D de Greef - tel 033-2571509 - fax 033-2580008 - voornaam Henk - http://www.targon.nl	Adviseur / business coach voor organiseren in verandering en organisatieontwikkeling. Beleidsterreinen: strategie, structurering, veranderen en communicatie.
Venture Capital Coach BV	Voorburggracht 513 - 1724 RJ Oudkarspel - De heer E. van Santen - tel 06-10960909 - voornaam Edo - http://www.venturecapitalcoach.com	Coach voor de ondernemers, creëert een optimale uitgangspositie voor expansie met extern kapitaal.
Business Angels
ABN AMRO Informal Investment Services	Postbus 90 - 1000 EA Amsterdam - De heer R. Vegter - tel 020-3832637 - fax 020-6280682 - voornaam Rogier - http://www.informalinvestment.nl	ABN AMRO - Informal Investment Services brengt kansrijke ondernemingen in iedere denkbare levensfase (pre-start, start, doorgroei, expansie, turn-around)in contact met informal investors uit haar uitgebreide netwerk.
EBAN (European Business Angels Network)	3 Rue Abbé Cuypers - Mérode - B-1040 Brussel - Madame C. Munck - tel +32(0)27412470 - fax +32(0)27347910 - voornaam Claire - http://www.eban.org/	Belangenbehartigers/verzamelclub van Business Angels Netwerken in Europa. Veel links naar BAN's buiten Nederland. Zelf geen punt om een informal te ontmoeten.
NeBIB B.V.	Postbus 154 - 3620 AD Breukelen - De heer B.G.M. Lacor - tel 0346-555774 - fax 0346-561154 - voornaam Ben - http://www.nebib.nl	Business Angels Netwerk. Zoekt voor ondernemers passende investeerders, coaches en partners.
Schretlen / Money Meets Ideas	Apollolaan 15 - 1077 AB Amsterdam - Mevrouw E. Jansen - tel 020-5773319 - fax 020-5773416 - voornaam Eva - http://www.moneymeetsideas.nl	Money Meets Ideas is de informal investment service van de Rabobank. MMI brengt ondernemers op zoek naar risicodragend kapitaal in contact met haar netwerk van investeerders.
Privé belegger
Galladio Capital Management BV	Postbus 87796 - 2508 DD Den Haag - De heer E.W. van der Lee - tel 070-3065601 - fax 070-3558273 - voornaam Ernst-Willem	Galladio heeft in diverse bedrijven in West-Europa, Israël en de USA geïnvesteerd. Daarnaast is Galladio actief in beleggingen in beursgenoteerde ondernemingen en in onroerend goed. Ernst-Willem van der Lee is CEO van Galladio.
GorillaPark Ventures	Stephensonstraat 19 - 1097 BA Amsterdam - De heer J. Mol - tel 020-7507300 - fax 020-7507301 - voornaam Jeroen - http://www.gorillapark.com	Private incubator van Jeroen Mol, vestigingen in heel europa. Alleen voor High Potentials in de ICT.
Stirr IT Up B.V.	Salamander 46 - 3831 ZC Leusden - De heer M.C. ten Dam - tel 033-4340355 - fax 033-4951022 - voornaam Max - http://www.stirritup.com	Max ten Dam en zijn maten Ernst Jilderda en Rinus van den Bos zijn Informal Investors die vooral participeren in wat grotere bedrijven in de ITC sector, of participaties doorplaatsen bij 'vrienden'. Max was zeer actief in het Twinning netwerk.
Investeerdersclub
Adfundum Participaties	Kennemerstraatweg 146 - 1851 AV Heiloo - De heer drs. A.B.W. Mintjes - tel 072-5118644 / 06 53494540 - fax 072-5117310 - voornaam Bernd - http://www.adfundumadvies.nl	Investeringsfonds dat investeert in bedrijven die geld nodig hebben voor groei of reorganisatie. Dit kunnen gevestigde bedrijven zijn maar ook jonge innovatieve bedrijven. De voorkeur gaat uit naar bedrijven in de regio Noord-Holland.
Antea Participaties	Stadhouderslaan 100 - 2517 JC Den Haag - De heer drs. R. de Boeck - tel 070-3115955 - fax 070-3115950 - voornaam Robert - http://www.antea.nl	Waardig investeringsfonds met ervaren particuliere investeerders. Niet te tech en niet te jong moet zeker contact met Robert opnemen.
Astor Participaties	De Maziestraat 19 - 2514 GT Den Haag - De heer S.J. Alleman - tel 070-4278001 - fax 070-3657155 - voornaam Sam - http://www.astorparticipaties.nl	Fonds van Informal Investors. Hebben verstand van zaken. Doen graag zaken in klein metaal, bouwnijverheid, gezondheiszorg en IT
BestDutch - equity and advisory	Scheepmakershaven 29A - 3011 VA Rotterdam - De heer M. Lints - tel 06-41388310 - voornaam Michael - http://www.bestdutch.nl	Best Dutch is ontstaan uit de behoefte om kapitaal, expertise en management capaciteit bij elkaar te brengen voor kleine en middelgrote bedrijven die onder de maat presteren. Turnarounds dus.
De Participatie Club	website - website Den Haag - Mevrouw P. Brevet - tel email - voornaam Pleun - http://www.participatieclub.nl	Club van zeer uiteenlopende investeerders, een aantal zeer ervaren, anderen hebben een baan. Pleun beheert de contacten. De Participatieclub is bij de NeBIB aangesloten.
Ecart Invest	Javastraat 78 - 2585 AS Den Haag - De heer drs L.P.M. Zijerveld - tel 070-3554788 - fax 070-3500523 - voornaam Leo - http://www.ecart.nl	Ecart Invest 1 B.V. en Ecart Invest 2 B.V. (“Ecart”) zijn fondsen die een combinatie van een participatiemaatschappij en informal investors vormen. Ecart combineert de professionaliteit van een participatiebedrijf met de slagvaardigheid en expertise van informal investors.
Informal Capital Network B.V.	Max Euwelaan 31 - 3062 MA Rotterdam - Mevrouw M. Vonk - tel 010-8500707 - fax 010-4525673 - voornaam Monique - http://www.informalcapital.net	Informal Capital Network (ICN) is een organisatie die, vanuit haar netwerk van Informal Investors, financieringen op maat opzet en begeleidt in opdracht van kansrijke ondernemingen met behoefte aan risicokapitaal.
Mercurius Handelsparticipaties	Randstad 21-25 - 1314 BE Almere - De heer E.R. van Someren - tel 036-5346496 - fax 036-5342528 - voornaam Ed - http://www.mercuriusparticipaties.nl	Mercurius Handelsparticipaties is een gespecialiseerde participatiemaatschappij die zich toelegt op overname van en deelname in gezonde kleinere tot middelgrote (groot)handelsbedrijven in Nederland.
Taskforce Europe	J. van Oldenbarneveltlaan 9 - 2582 NE Den Haag - Mevrouw E. van Halder - tel 070-3228050 - fax 070-3228049 - voornaam Emmie - http://www.taskforceeurope.com/	Taskforce Europe investeert in biotech start-ups en werkt samen met informals in de VS en Nederland. Tevens veel expertise in het leggen van internationale contacten voor de participaties
VenGen	Henriette Bosmansstraat 11 - 1077 XE Amsterdam - De heer A. Nijkerk - tel 06-55128387 - fax 084-8709728 - voornaam Alfred - http://www.vengen.nl	Hands-on investors & management in life sciences.
Venturion	Postbus 37002 - 3005 LA Rotterdam - De heer drs. P.H. den Bok - tel 010-2620203 / 06-29033557 - fax 010-2620070 - voornaam Pieter - http://www.venturion.nl	Investorsclub; richt zich op groeiende ondernemingen (omzet min. 1 mln), geen branchevoorkeur, participaties tot 1,5 mln Euro.
Zep Holding	Postbus 84059 - 2508 AB Den Haag - De heer H.P. Veldhuyzen van Zanten - tel 070-3107601 / 06-54605653 - fax 070-3926965 - voornaam Hans - http://www.zepholding.com	Ondernemers van het oude stempel: (die investeren in nieuwe bedrijven) ze houden er niet van te investeren als ze op overzienbare termijn geen resultaat kunnen verwachten.
Privé investeringsfonds
Granaria Holdings BV	Lange Voorhout 16 - 2514 EE Den Haag - De heer dr. J.P. Wyler - tel 070-3121100 - fax 070-3121150 - voornaam Joel - http://www.granaria.nl	Granaria Holdings heeft belangen in diverse industriele bedrijven, venture capital, corporate recovery real estate en onroerend goed. Granaria zoekt uitbreiding van de investeringsportfolio.
Movipart B.V.	De Gorzen 5 - 2964 AA Groot Ammers - De heer J. Visser - tel 0184-661266 - fax 0184-661785 - voornaam Johan	MOVIPART B.V. is een particuliere participatiemaatschappij. De doelstelling is het verstrekken van risicodragend vermogen aan kleine en middelgrote ondernemingen.
P G II B.V.	Veerhaven 7 - 3016 CJ Rotterdam - De heer F. Groenendijk - tel 010-2092002 - fax 010-2092012 - voornaam Fleur - http://www.pg2.nl/	PG2 is een in Rotterdam gevestigde investeringsmaatschappij, die investeert in jonge, vaak startende 'elegante' ondernemingen met een hoge groeipotentie.
Pymwymic Holding BV	Amstel 256 - 1017 AL Amsterdam - De heer F.G. van Beuningen - tel 020-6204088 - fax 020-6242550 - voornaam Frank - http://www.pymwymic.com/	Seed voor duurzame ontwikkeling. Samen in een netwerk met Eckhart Wintzen, Stichting Doen en de Triodos Bank. Dominante spelers op de markt voor duurzame ontwikkeling.
Shamrock Partners B.V.	Kerkweg 31 - 3603 CL Maarssen - De heer G. Brasser - tel 0346-550635 / 06-54203111 - fax 0346-564650 - voornaam Gofert - http://www.shamrockpartners.com/	Traditionele particuliere investeringsmaatschappij. Goede reputatie. Doen niks in jong en nieuw.
Sisyphus Particiaties	Javastraat 25 - 2585 AE Den Haag - De heer M.J.H. Smith - tel 010-4610815 / 06-11134740 - voornaam Michiel - http://www.prometheusadvisoryservices.com	Sisyphus Participaties investeert bij voorkeur bedragen van 25-50k€ in ondernemingen actief in het segment detailhandel en/of vrije tijd.
Synergia Capital Partners	Postbus 514 - 3900 AM Veenendaal - De heer L. Schenk - tel 0318-553675 - fax 0318-554084 - voornaam Leo - http://www.synergia.nl/	Fonds van ervaren investeerders, participeren in traditionele bedrijven en IT. Verstrekken soms flinke bedragen.
Venture Capital Investors B.V.	Postbus 15885 - 1001 NJ Amsterdam - De heer drs. M.A.E. Laqueur - tel 020-6261696 - fax 020-6268086 - voornaam Macko - geen	Eén van de oudste privé investeringsmaatschappijen.
Netwerkmanager
ABN AMRO Informal Investment Services	Postbus 90 - 1000 EA Amsterdam - De heer R. Vegter - tel 020-3832637 - fax 020-6280682 - voornaam Rogier - http://www.informalinvestment.nl	ABN AMRO - Informal Investment Services brengt kansrijke ondernemingen in iedere denkbare levensfase (pre-start, start, doorgroei, expansie, turn-around)in contact met informal investors uit haar uitgebreide netwerk.
Flevoland Informal Investors Netwerk	Postbus 123 - 8200 AC Lelystad - De heer J. Timmers - tel 0320-286745 / 06-51794888 - fax 0320-413760 - voornaam Jacques - http://www.omfl.nl/INF.%20INVESTORS	Sinds 2005 beheert de OMFL eveneens een netwerk van informals: het Flevolands Informal Investors Netwerk.
Maxwell Investment Center	Basisweg 29 - 1043 AN Amsterdam - Mevrouw drs l. L. Froon - tel 020-6732698 - fax 020-6732699 - voornaam Linda - http://www.maxwellgroup.nl	Het Maxwell Investment Center is een incubator voor innovatieve bedrijven in Amsterdam. Zij bieden huisvesting, secretariele service, coaching en funding.
Meesters van de Toekomst (PPM Oost)	Postbus 5215 - 6802 EE Arnhem - De heer R. Reijtenbagh - tel 026-3844222 - fax 026-3844244 - voornaam René - http://www.meestersvandetoekomst.nl	Informal investors netwerk van Oost Nederland gericht op het toegankelijker maken van informal capital voor perspectiefvolle bedrijven middels het organiseren van matching- en voorlichtingsactivteiten.
NeBIB B.V.	Postbus 154 - 3620 AD Breukelen - De heer B.G.M. Lacor - tel 0346-555774 - fax 0346-561154 - voornaam Ben - http://www.nebib.nl	Business Angels Netwerk. Zoekt voor ondernemers passende investeerders, coaches en partners.
NextStage	Nijverheidslaan 42 - 1382 LK Amsterdam - De heer B. Langelaar - tel 0294-492505 - fax 0294-482400 - voornaam Bas - http://www.nextstage.nl	Netwerk voor innovatieve ondernemers. Brengt ondernemers en investeerders met elkaar in contact middels bijeenkomsten.
Schretlen / Money Meets Ideas	Apollolaan 15 - 1077 AB Amsterdam - Mevrouw E. Jansen - tel 020-5773319 - fax 020-5773416 - voornaam Eva - http://www.moneymeetsideas.nl	Money Meets Ideas is de informal investment service van de Rabobank. MMI brengt ondernemers op zoek naar risicodragend kapitaal in contact met haar netwerk van investeerders.
TIIN B.V.	Birkstraat 95-97 - 3768 HD Soest - De heer ir. W.H. van den Berg - tel 035-6033293 - fax 035-6033295 - voornaam Willem - http://www.tiin.net	TIIN (spreek uit TIN) is de case-by-case fundmanager en investeert met groepen investeerders via commanditaire vennootschappen in kansrijke ondernemingen.
Buy-in manager
Meganova	Oosterdokkade 5 Suite 804 - 1011 AD Amsterdam - De heer B. Veldhuijzen van Zanten - tel 020-4895779 - fax 020-4895694 - voornaam Boris - http://www.meganova.nl	Boris Veldhuijzen van Zanten is well known as one of the first Dutch Successful Serial Internet Entrepreneur. Boris has a creative mind, innovative ideas and a large network.
Warp}	Schuttersweg 8 - 1217 PZ Hilversum - De heer drs. T.E.R. Slot MM - tel 035-7990010 - voornaam Roland - http://www.warp.nl	Serial Entrepreneur. Is erg goed in het opzetten van winstgevende bedrijven. Bemoeien zich intensief met hun participaties. Stappen in bedrijven die al enige omvang hebben.
Fondsen
organisaties die geld, goederen of diensten investeren tegen aandelen
(Techno)startersfonds
Aescap Venture l Seed B.V.	Strawinskylaan 629 - 1077 XX Amsterdam - De heer D. Valerio - tel 020-5702940 - fax 020-6737846 - voornaam Dinko - http://www.aescap.com	Fonds in het kader van de SEED regeling van TechnoPartner, richt zich op de behandeling van zieke mensen.
AGLAIA BioMedical Ventures B.V.	Professor Bronckhorstlaan 10-XI - 3723 MB Bilthoven - De heer K. Rothweiler - tel 030-2296090 - fax 030-2296099 - voornaam Karl - http://www.aglaia-biomedical.com	SEEDfonds in het kader van de TechnoPartner SEED regeling. Het fonds richt zich op biomedische bedrijven, producten en technologieën ter bestrijding van kanker. Het investeringsbudget van dit fonds bedraagt 8.000.000 (+) euro
AMC Technology Transfer Office	Meibergdreef 45 - 1105 BA Amsterdam - De heer M.L. van der Velden - tel 020-5665056 - fax 020-5669168 - voornaam M.L. - http://www.amc.nl/bkt	Het Technology Transfer Office van het AMC biedt ondersteuning aan starters van binnen of buiten het AMC op het gebied van octrooien, coaching, apparatuur en startkapitaal. Er kan een preseedlening worden aangevraagd.
Biopartner StartupVentures	Van de Sande Bakhuijzenstraat 4 - 1061 AG Amsterdam - Mevrouw G.A.I. Holla - tel 020-6077865 - fax 050-7502008 - voornaam Gerty - http://www.biopartner.nl	Het Seed Capital pakket uit het BioPartner programma. Doen co-participaties van enkele tonnen met andere investeerders. Alleen Life Sciences. Voor haalbaarheidsonderzoek heeft BioPartner het First Stage Grand programma.
Business Angels Technostarters B.V.	Haaksbergerweg 4 - 7481 RR Haaksbergen - De heer M. Begemann - tel 053-5696880 - voornaam Malcolm - http://www.batfund.nl	Fonds in het kader van de SEED regeling van Technopartner, Business Angels Technostarters B.V. wil: met kleine bedragen investeren in heel jonge technostarters en ze bijstaan met vooral praktische ondernemers- en managementervaringen.
Buys Ballotfonds B.V.	P/a Yalelaan 40 - 3584 CM Utrecht - Mevrouw B. Bretti - tel 030-2535854 - voornaam Birgen - http://www.buys-ballotfonds.nl/	Het Buys Ballotfonds financiert startende en doorstartende ondernemers in de Provincie Utrecht die kennisintensieve en innovatieve diensten of producten op de markt gaan brengen.
Dutch Technology Fund l B.V.	Orteluislaan 1051 - 3528 BE Utrecht - De heer F. Efferink - tel 06-53465752 - fax 020-4529286 - voornaam Fred - http://www.icoscapital.com	Fonds in het kader van de SEED regeling van TechnoPartner, richt zich op technologische startbedrijven die actief zijn in voedingsmiddelen, energie en afval.
HENQ Innovatie Fonds 1 BV	Lloydstraat 1 - 3024 EA Rotterdam - De heer C. van Duiven - tel 010-4521346 - fax 010-4528846 - voornaam Coen - http://www.henq.nl/	Fonds in het kader van de SEED regeling van TechnoPartner, richt zich op bedrijven die net uit de pre-seed fase komen tot en met technologiebedrijven die met een bestaande kleine organisatie (minder dan 5 personen) groei willen realiseren.
ID-NL Blossom Participatiemaatschappij N.V.	Postbus 21280 - 3001 AG Rotterdam - De heer drs. E.J.C. Ottevanger - tel 010-2066969 / 06-53219965 - fax 010-4121282 - voornaam Egbert - http://www.id-nl.com/blossom/	Egbert zit al 20 jaar in het vak en kent werkelijk iedereen. Blossom 'Return on Inventions' is een participatiefonds voor octrooiaanvragen en prototype ontwikkeling.
Limburg Ventures	Boschstraat 76 - 6211 AX Maastricht - De heer C. Bruens - tel 043-3280320 - fax 043-3280325 - voornaam Casper - http://www.limburgventures.com/	Opgericht door Liof, DSM en Mourmans Group. Limburg Ventures is een fonds van risicodragend kapitaal voor jonge bedrijven in life sciences en hoogwaardige materialen die zich in Limburg vestigen. Gaan tot circa € 2 miljoen per bedrijf.
Percival Participations B.V.	Postbus 941 - 3000 AX Rotterdam - De heer H. van Groen - tel 010-2884343 - voornaam Henk - http://www.percival-participations.com	Fonds in het kader van de SEED regeling van TechnoPartner, richt zich op uitvinders en starters met geplanteerde producten, concepten en technologieën, die op een internationale schaal geëxploiteerd worden. Het fonds heeft geen bepaalde focus.
Prime Technology Ventures Technostarter v.o.f.	Postbus 260 - 1180 AG Amstelveen - De heer S. Bosch - tel 020-3300650 - fax 020-3300651 - voornaam Sake - http://www.ptv.com	Fonds in het kader van de SEED regeling van Technopartner, richt zich op in Nederland gevestigde bedrijven in de ICT, telecom, (draadloze) communicatietechnologie, software en halfgeleider-technologie
RuG Kennisconversie fonds	Zernikepark 2 - 9747 AN Groningen - De heer M. Pool - tel 050-3632918 - voornaam Marnix - http://www.rug.nl	Directeur van RUG Holding voor medewerkers die een spin-off vanuit de universiteit op willen starten. Eenvoudig bereikbaar. Gaat vooral om grotere investeringen.
Saxion Hogescholen, SPEED Startersfonds	Kortenaestraat 71 - 7513 AH Enschede - De heer Th. van der Velde - tel 06-54247632 - voornaam Theodor - http://www.Saxion.nl	Startersfonds voor de allerseerste beginfase van het ondernmen. Persoonlijke lening van 12.000 euro, renteloos, af te lossen in 5 jaar. Naast de lening worden de starters gefaciliteerd in huisvesting, coaching, netwerken en scholing.
Seed Fund III C.V.	Johan Vermeerplein 9 - 1071 DV Amsterdam - De heer T.S. Schwarz - tel 020-6645500 - fax 020-6768810 - voornaam Tom - http://www.lspvc.com	Fonds in het kader van de SEED regeling van TechnoPartner voor startende ondernemers in human life sciences met een hoog innovatief gehalte.
Start Foundation	Postbus 889 - 5600 AW Eindhoven - De heer S. de Graaf - tel 040-2461850 - fax 040-2370515 - voornaam Sil - http://www.startfoundation.nl	Social venture capitalist. Verstrekt zowel microkredieten aan starters uit de uitkering als bedrijfskapitaal aan bedrijven die naast economische doelstellingen ook sociale doelstellingen nastreven door mensen in loondienst te nemen die minder makkelijk aan werk komen.
Start Green Sustainable Innovation Fund I	Havenstraat 68 - 1271 AG Huizen - De heer C. de Vries - tel 035-5262442 - fax 035-5268614 - voornaam Coenraad - http://www.startgreen.nl	Fonds in het kader van de SEED regeling van TechnoPartner: Start Green helpt jonge, innovatieve en duurzame ondernemers die hun eigen bedrijf willen starten of willen laten groeien. De hulp is niet enkel beperkt tot het verstrekken van risicodragend kapitaal. Ze stellen ook onze kennis en netwerk ter beschikking.
StartImpuls Utrecht	Yalelaan 40 - 3584 CM Utrecht - De heer B. Allart - tel 030-2535751 - fax 030-2535551 - voornaam Bas - http://www.startimpuls-utrecht.nl	StartImpuls Utrecht is er voor studenten, onderzoekers, uitvinders en ondernemers met een innovatief technologisch idee. Zij helpen in de (op)startfase van het bedrijf met plannen ontwikkelen en een succesvol bedrijf opbouwen.
Stichting Mibiton	Postbus 443 - 2260 AK Leidschendam - De heer K. Recourt - tel 070-3378780 - fax 070-3378784 - voornaam Kees - http://www.mibiton.nl	Investeert met haar fondsen in de Nederlandse Life Sciences infrastructuur. De apparatuur en speciale laboratoria worden benut door kennisinstellingen en het bedrijfsleven.
TechFund B.V.	Birkstraat 95-97 - 3768 HD Soest - De heer ir. W.H. van den Berg - tel 035-6033293 - fax 035-6033295 - voornaam Willem - http://www.tiin.net/	Fonds in het kader van de SEED regeling van Technopartner, dat zich richt op innovatieve technologiebedrijven in de vroege fase en focust zich op: ICT (incl. Nano/Micro Systeem Technologie), Medische ICT, Maakindustrie ICT.
Technostartersfonds Zuid-Nederland B.V.	Horsten 1, MMP 0.10 - 5612 AX Eindhoven - De heer drs. R. Verbakel - tel 040-2372194 - fax 040-2939954 - voornaam Rob - http://www.technostars.nl	Fonds in het kader van de SEED regeling van TechnoPartner, richt zich op de provincies Noord-Brabant, Limburg en Zeeland, die actief zijn op het gebied vanuiteenlopende technologiegebiden.
Zernike Group	Kruislaan 419 - 1098 VA Amsterdam - De heer ir G.A. de Bruin - tel 050-7502004 - fax 050-7502008 - voornaam Ger - http://www.zernikegroup.com	De Zernike Group participeert en beheert enkele technostartersfondsen. Vestigingen in Amsterdam en Groningen.
Regionale Ontwikkelingsmaatschappij
N.V. Brabantse Ontwikkelings Maatschappij	Postbus 3240 - 5003 DE Tilburg - De heer J.M. Blankendaal - tel 013-5311158 - fax 013-5311121 - voornaam John - http://www.bom.nl	Regionale Ontwikkelingsmaatschappij voor Brabant. Zij zijn betrokken bij BOM starterscentrum, NV REDE, Technostars en Incubator3+.
N.V. Noordelijke Ontwikkelingsmaatschappij	Postbus 424 - 9700 AK Groningen - De heer drs. K. Keestra - tel 050-214444 - fax 050-5214400 - voornaam Klaas - http://www.nom.nl	Regionale ontwikkelingsmaatschappij voor de drie noordelijke provincies. Lokaal erg dominant.
NV Industriebank LIOF	Postbus 1310 - 6201 BH Maastricht - De heer drs. J.G.H.M. Vossen - tel 043-3280280 / 06-54640648 - fax 043-3280200 - voornaam John - http://www.liof.nl	Regionale ontwikkelingsmaatschappij van Limburg, doet ook veel aan startersinitiatieven.
NV Rewin	Postbus 3180 - 4800 DD Breda - De heer drs. M.W. Bakker - tel 076-5646784 - fax 076-5646789 - voornaam Michael - http://www.rewin.nl	REWIN ondersteunt West-Brabantse bedrijven uit het MKB die plannen hebben voor de uitbreiding van hun bedrijf.
OBR Ontwikkeling MKB en Wijkeconomie	Postbus 6575 - 3002 AN Rotterdam - De heer F. de Jager - tel 010-4896963 - fax 010-4897136 - voornaam Frans - http://www.obr.rotterdam.nl	OBR doet (deel) financiering projecten gericht op versterking van de economische infrastructuur in Rotterdam. Doen geen directe participaties in bedrijven.
Ontwikkelingsmaatschappij Oostnederland	Postbus 5215 - 6802 EE Arnhem - De heer L. Oosters - tel 026-3844222 - fax 026-3844244 - voornaam Lars - http://www.oostnv.nl	OostNV werkt aan de economische ontwikkeling voor de provincies Gelderland en Overijssel.
Wadinko N.V.	Postbus 445 - 8000 AK Zwolle - De heer Ir. W.G.B. te Kamp - tel 038-4259360 - fax 038-4259369 - voornaam Wim - http://www.wadinko.nl/	Wadinko is een regionale participatiemaatschappij, die de bedrijvigheid - en daarmee de werkgelegenheid - wil bevorderen in Overijssel, de Noord-Oostpolder en Zuidwest Drente.
Venture Capital fonds (participatiemaatschappij)
Agro & Co Brabant Kapitaalfonds	Goirleseweg 15 - 5004 EB Tilburg - De heer J. van 't Hooft - tel 013-4609250 - fax 013-4609259 - voornaam Joost - http://www.agro-co-brabant.nl	Participatie maatschappij voor innovatieve startende en 2e fase ondernemingen in agri-business en agro- foodsector.
Berk Partners	Van Asch van Wijckstraat 4G - 3811 LP Amersfoort - De heer drs. W.C. Kamps - tel 033-4722555 - fax 033-4721414 - voornaam Willem - http://www.berkpartners.nl	Hoofdzakelijk actief in de industrie, handel en zakelijke dienstverlening. Geen starters. Het belangrijkste criterium is echter de aanwezigheid van competent management, dat financieel bij de onderneming betrokken kan en wil zijn.
Capital-C Ventures B.V.	Kosterijland 70-78 - 3981 AJ Bunnik - De heer P. Schröder - tel 030-6595500 - fax 030-6595511 - voornaam Paul - http://www.capital-cventures.com	Investeerders in innovatieve bedrijven. Niet in starters, wel in groeiers, dus enig track record wél gewenst.
Detron	Postbus 2291 - 5202 CG Den Bosch - De heer P. Jacobs - tel 073-5189696 - fax 073-5189699 - voornaam Paul - http://www.detron.nl	Detron is continuously searching for new opportunities to invest in (new)projects or companies that fit in Detron’s Business scope. Investments are being done in various ways.
Dintelhaven Exploitatie B.V.	Kamerlingh Onnesweg 51 - 3316 GK Dordrecht - De heer K. Post - tel 078-6170555 - fax 078-6174107 - voornaam Kees - http://www.dintelhaven.nl/	Volgens hun eigen woorden: Wij zijn ondernemers en willen zaken doen met ondernemers. We willen weten wat er speelt, de ins en outs, de kansen, de mogelijkheden. We willen mee fantaseren over de toekomst van het bedrijf.
DOEN Participaties B.V.	Havenstraat 68 - 1271 AG Huizen - Mevrouw drs. L.D. Rooseboom - tel 035–5268808 - fax 035–5268614 - voornaam Laura - http://www.doenparticipaties.nl	DOEN Participaties wil bijdragen aan een duurzame toekomst door maatschappelijk ondernemerschap te ondersteunen en bij te dragen aan een betere wereld voor mens en milieu. Verstrekt risicokapitaal aan visionaire ondernemers, die activiteiten ontplooien op weg naar een duurzame toekomst.
FOCUS Legal Investor Support	Insulindelaan 28 - 1217 HL Hilversum - Mevrouw mr. D.J.M.A. Schepers MBA - tel 06-52306567 - voornaam Dianne - http://www.hefaistion.com	Klein kantoor biedt combinatie van juridische en bedrijfskundige ondersteuning bij participaties.
Gilde Investment Management B.V.	Postbus 85067 - 3508 AB Utrecht - De heer R.A. Jager - tel 030-2192503 - fax 030-2192575 - voornaam Remko - http://www.gilde.nl	Internationaal actieve participatiemaatschappij. Actief in buy-out, IT en healthcare.
GP Ventures	Stephensonstraat 19 - 1097 BA Amsterdam - De heer N. Valkering - tel 020-7507300 - fax 020-7507301 - voornaam Niels - http://www.gorillapark.com/	Investment manager Gorillapark Venture.
Halder Holdings B.V. / Halder Invest B.V.	Lange Voorhout 9 - 2514 EA Den Haag - De heer W. Bouwers - tel 070-3618618 - fax 070-3618616 - voornaam Ward - http://www.halder.nl/	Halder maakt deel uit van de investeringsgroep GIMV (Antwerpen). Halder investeert risicodragend kapitaal in middelgrote ondernemingen.
Life Sciences Partners	Johannes Vermeerplein 9 - 1071 DV Amsterdam - De heer T. Schwarz - tel 020-6645500 - fax 020-6768810 - voornaam Tom - http://www.lsp.nl/	Fonds voor early stage investeringen in Life Sciences bedrijven.
Mercurius Handelsparticipaties	Randstad 21-25 - 1314 BE Almere - De heer E.R. van Someren - tel 036-5346496 - fax 036-5342528 - voornaam Ed - http://www.mercuriusparticipaties.nl	Mercurius Handelsparticipaties is een gespecialiseerde participatiemaatschappij die zich toelegt op overname van en deelname in gezonde kleinere tot middelgrote (groot)handelsbedrijven in Nederland.
NEThave	Huizerstraatweg 111 - 1411 GM Naarden - De heer P. Janssens - tel 035-6993900 - fax 035-6950444 - voornaam Paul - http://www.nethave.nl/	Voor snelle groeiers in de Internet en Telecom business.
NIB CAPITAL BANK N.V. / NIBCapital Principal Investments	Carnegieplein 4 - 2517 KJ Den Haag - De heer A. Tulp - tel 070-3425223 - fax 070-3425784 - voornaam Alfred - http://www.nibcapital.com/	Investeerders in bestaande stabiele bedrijven. Vooral Buy0ut's en overnames
NPM Capital	Breitnerstraat 1 - 1077 BL Amsterdam - De heer J.W. Baud - tel 020-5705555 - fax 020-4706454 - voornaam Jan Willem - http://www.npm.nl/	NPM Capital verstrekt risicodragen vermogen aan in Nederland gevestigde bedrijven met een vooraanstaande postitie in hun bedrijfstak en een bovengemiddeld groeipotentieel.
ParCom Ventures	Postbus 434 - 1200 AK Hilversum - De heer ir. R. Ouwerkerk - tel 035-6464440 - fax 035-6858585 - voornaam Rob - http://www.parcomventures.nl/	Participatiemaatschappij. Criteria:sterk management, goed product, gericht op internationaal doorbreken.
PPM Stimulans	Van der Does de Willeboissingel 1 - 5211 CA 's-Hertogenbosch - De heer drs. R.D. Jacobs - tel 073-6144249 / 06-51701815 - fax 073-6143656 - voornaam Rob - http://www.ppmstimulans.nl	Financieren werknemersparticipaties. Hele oude en respectabele club.
Prime Technology Ventures	Stroombaan 6-8 - 1181 VX Amstelveen - De heer S. Bosch - tel 020-3300650 - fax 020-3300651 - voornaam Sake - http://www.ptv.com	Fonds voor Early Stage technologiebedrijven in Europa en Israël. Hebben ook een vestiging in Cambridge.
Sienna Holdings Europe	Stuartweg 2 - 4131 NJ Vianen - De heer F. Bensdorp - tel 0347-329080 - fax 0347-329081 - voornaam Friso - http://www.siennaholdingseurope.com/	Participatiemaatschappij van PON Holdings, doen participaties in bedrijven die iets met automotive te maken hebben. Hebben Twinning overgenomen.
Silicon Polder Fund B.V.	Dorpsstraat 14 - 6741 AK Lunteren - De heer drs. W.E. van den Brandt - tel 0318-596100 - fax 0318-596101 - voornaam Wim - http://www.siliconpolderfund.nl/	Venture Capitalist Silicon Polder Fund BV richt zich op ICT bedrijven met software producten in de B2B markt. De focus ligt op snelle expansie door een unieke combinatie van business coaching, kennisinbreng en kapitaal.
Solid Ventures B.V.	Postbus 8530 - 3503 RM Utrecht - De heer F. van Alkemade - tel 030-2481030 - fax 020-7993940 - voornaam Floris - http://www.solidcapital.com	Fonds in het kader van de SEED regeling van TechnoPartner voor jonge, snelgroeiende ondernemingen in de ICT-sector.
Sovec	Museumplein 5a - 1071 DJ Amsterdam - De heer L.C.A. Burgers - tel 020-6732818 / 070-3264000 - fax 020-6621779 - voornaam Louk - http://www.sovec.nl/	SOVEC investeert geld, expertise en netwerken in lokale ondernemers in ontwikkelingslanden. Belangrijke voorwaarde daarbij is het vliegwieleffect, dat wil zeggen dat ook de mensen en sociale structuren om de ondernemer heen van die investering profiteren.
Stimulus Venture Capital Fund B.V.	Ten Hagestraat 8 - 5611 EG Eindhoven - De heer H. Bloemen - tel 040-244 40 10 - fax 040-244 40 65 - voornaam Hans - http://www.svcf.nl	Bedrijven die behoefte hebben aan uitbreiding van het risicodragend vermogen kunnen een beroep doen op het Stimulus Venture Capital Fund BV in de early stage (groei)fase van het bedrijf of project.
Suez Capital B.V.	Eemnesserweg 11, unit 3 - 1251 NA Laren - De heer S. van Berkel - tel 035-5334613 - fax 035-5334621 - voornaam Steef - http://www.suezcapital.nu	Suez Capital is een participatiemaatschappij die investeert in slecht renderende ondernemingen. De inbreng bestaat uit kapitaal en/of advies.
Thuja Capital	Yalelaan 40 - 3584 CM Utrecht - De heer H. van Barlingen - tel 030-2539898 - fax 030-2539996 - voornaam Harrold - http://www.thujacapital.com	Thuja Capital Healthcare Fund is een venture capital fonds die investeert in vroege-fase life sciences innovaties.
TNO Technostarters B.V. (TTS)	Postbus 6080 - 2600 JA Delft - De heer Drs. N. Suesan - tel 015-2694957 - fax 015-2627393 - voornaam Nico - http://www.tno.nl/	Het verstrekken van risicodragend kapitaal aan het bedrijfsleven; deelnemen in, beheer voeren over, financieren van, directie voeren over en verlenen van adviezen aan andere vennootschappen; exploiteren en verhandelen van auteursrechten, octrooien, enz.
Waterland Private Equity Investments	Nieuwe 's-Gravelandseweg 17 - 1405 HK Bussum - De heer W. Haring - tel 035-6941680 - fax 035-6970972 - voornaam Wim - http://www.waterland.nu/	Waterland richt zich op ondernemers in gefragmenteerde groei industrieën. De doelgroep bestaat uit ondernemingen met omzetniveaus van € 10 tot € 150 mlj..
Private Equity fonds
CapitalChange	De Stolp - Nieuwland 28 - 1151 BA Broek in Waterland - De heer A. Marseille - tel 020-5539639 - fax 020-4033220 - voornaam Albert - http://www.capitalchange.com/	Financierders die ook adviseur zijn, participeren alleen in grotere bedrijven die niet in de startfase zitten.
Maxx Water Investment Magagement	Brediusweg 24 - 1401 AG Bussum - De heer D. Enthoven - tel 035-6980000 - fax 035-6980100 - voornaam Daco - http://www.maxxwater.nl	Groot fonds voor professionele beleggers in de 'water sector'.
MeesPierson Private Equity	Herengracht 548 - 1017 CG Amsterdam - De heer M. Mulder - tel 020-5272510 - voornaam Menno - http://www.meespierson.nl	Doen Private Equity. Grote bedragen in traditionele bedrijven. Koppelen ook wel eens wat aan hun vermogende particuliere beleggers.
TransEquity Network B.V.	Julianaplein 8 - 5211 BC 's-Hertogenbosch - De heer J.L.W. van Olphen MBA - tel 073-6145937 - fax 073-6572876 - voornaam Jurgen - http://www.transequity.nl	TransEquity Network is een hands on investeerder die oplossingen biedt aan middelgrote bedrijven in financieel kritieke situaties.
Bijzondere financieringsregeling
Foundation for International Sustainable Development	Nieuwe Koekoekstraat 86 - 3514 EH Utrecht - De heer T.J.J. Simons - tel 030-2715217 - voornaam Ted - http://www.fisd.nl	De FISD beheert een revolvingfonds en ondersteunt milieu-, energie- en afvalprojecten met gunstige financieringsregelingen. De nevendoelstellingen zijn: economische haalbaarheid, duurzaamheid en ondernemerschap.
Mama Cash	1e Helmerstraat 17 III - 1001 ND Amsterdam - n.v.t. - tel 020-6893634 - fax 020-6834647 - voornaam n.v.t. - http://www.mamacash.nl	Mama Cash financiert initiatieven van vrouwen in de hele wereld. Vrouwen die aan de basis werken en zelf hun positie in de maatschappij proberen te verbeteren.
Taskforce Innovatie Regio Utrecht	Postbus 48 - 3500 AA Utrecht - De heer V. Wijnen - tel 030-2363325 - fax 030-2312804 - voornaam Viktor - http://www.taskforceinnovatie.nl	De Taskforce Innovatie stimuleert innovatie (vernieuwing van producten, diensten, kennis en organisatie) in de Regio Utrecht. Niet zozeer door subsidies maar wel door deskundige en gratis begeleiding, netwerken, kennis, promotie en evenementen.
Subsidieregeling
BBMKB	Postbus 93144 - 2509 AC Den Haag - SenterNovem - tel 070-3735988 - fax 070-3735100 - voornaam diverse contactpersonen - http://www.senternovem.nl/bbmkb	Als een ondernemer bij een kredietaanvraag de bank onvoldoende onderpand (zekerheden) kan bieden, kan de bank via het besluit Borgstelling MKB kredieten (BBMKB) een beroep doen op de overheid.
Provincie Flevoland	Postbus 55 - 8200 AB Lelystad - Mevrouw V. van der Goot - tel 0320-265305 - voornaam Veronica - http://www.flevoland.nl/smartsite.dws?id=2762&main=150	Flevoland wil actief het innovatieve ondernemerschap in de provincie bevorderen. Stelt diverse regelingen/subsidies ter beschikking.
Rijksuniversiteit Groningen	Zernikepark 2 - 9747 AN Groningen - Mevrouw J.H. Looyenga - tel 050-3637874 - voornaam Tineke - www.rug.nl	Contactpersoon voor studenten die een eigen bedrijf willen starten binnen de RUG. Startersfinanciering is aanwezig, evenals vouchers voor het inkopen van kennis.
Samenwerkingsverband Noord-Nederland	Postbus 779 - 9700 AT Groningen - Productgroep Subsidieregelingen - tel 050-5224900 - fax 050-5276091 - voornaam nvt - http://www.snnonline.nl/	Aanvraag van subsidieregelingen voor de provincies Friesland, Groningen en Drenthe.
Subsidie Technologische Samenwerking (SenterNovem)	Postbus 93144 - 2509 AC Den Haag - De heer F. Winters - tel 070-3735397 - voornaam Frank - http://www.senternovem.nl	Interessant contactpersoon binnen Senter voor aanvragen TS subsidie: Technologische Samenwerking met andere landen. Is verantwoordelijk voor o.a. Azie en Zuid-Korea.
Incubator (for equity)
Amsterdam Science Park (ASP)	Kruislaan 402 - 1098 SM Amsterdam - De heer G. Haksteen - tel 020-8884700 - fax 020-8884373 - voornaam Geert - http://asp.nl	Samenwerkingsverband met gemeente A'dam, Rabo, UvA en NWO. Bieden huisvesting, flexibele huurprijzen, internet en allerlei facilitaire voorzieningen ter stimulering voor midden- en kleinbedrijf.
Area 010	Postbus 30086 - 3001 DB Rotterdam - De heer J. Mooijweer - tel 010-2053435 - fax 010-2053460 - voornaam Joost - http://www.area010.nl	Coordinator van een incubator in het WTC te Rotterdam, waar startende ondernemers van de Erasmus universiteit bedrijfsruimte en ondersteuning kunnen krijgen.
BioPartner Center Leiden	Wassenaarseweg 72 - 2333 AL Leiden - Mevrouw A. Tigchelhoff - tel 071-5276340 - fax 071-5276343 - voornaam Alie - http://www.biopartnerleiden.nl	Life Science Incubator van de universiteit Leiden stelt laboratoria, kantoorruimte en overige faciliteiten aan startende ondernemers ter beschikking.
BioPartner Center Maastricht	Postbus 1036 - 6201 BA Maastricht - De heer J. Cobbenhagen - tel 043-3885888 - fax 043-3885889 - voornaam Jan - http://www.bpcm.nl	Levendige incubator voor Life Sciences bedrijven in Maastricht.
BioPartner Center Wageningen	Nieuwe Kanaal 7 - 6709 PA Wageningen - De heer J. Gielen - tel 0317-621305 / 06-53725610 - fax 0317-497825 - voornaam Jeff - http://www.foodvalley.nl	Life Science Incubator van de Universiteit Wageningen. Brengt startende ondernemers in conctact met coaches, begeleiding en ondersteuning op zakelijk en juridisch gebied. Zitten 10 leuke bedrijven in.
BOM Starterscentrum	Horsten 1 - 5612 AX Eindhoven - De heer ir. R. Baas - tel 040-2372194 - fax 040-2939954 - voornaam Roel - http://www.bom.nl/starterscentrum.html	Starterscentrum van de Brabantse Ontwikkelings Maatschappij
BViT Delft	Electronicaweg 16d - 2628 XG Delft - De heer T. Buddingh' - tel 088-6642777 - voornaam Toon - www.bvit.net	Toon Buddingh' is de ondernemer die de BViT ClusterIncubator in Delft runt.
BViT Den Haag	Saturnusstraat 60 - 2516 AH Den Haag - De heer E. Neo - tel 088-6642777 - fax 084-8370064 - voornaam Edgar - www.bvit.net	Edgar Neo is de ondernemende Clustermanager van de BViT ClusterIncubators in de CaballeroFabriek in Den Haag.
CCLS (Competence Centre Life Sciences)	Wassenaarseweg 72 - 2333 AL Leiden - Mevrouw R. M. Buitelaar - tel 06-10026742 - fax 071-5142582 - voornaam Nettie - http://www.ccls.nl	Incubator voor Life Science bedrijven op het universiteitsterrein van de RUL. Nettie is goed ingevoerd in het Life Science netwerk en heeft veel ervaring met start-up's.
CIMO - Centrum voor Innovatie en Maatschappelijk Ondernemen	De Boelelaan 1085 - postvak 89 - 1081 HV Amsterdam - De heer R. Hartman - tel 020-5989910 - fax 020-5989904 - voornaam Rene - http://www.cimo.vu.nl	De Vrije Universiteit Amsterdam wil zich naast haar onderzoeks- en onderwijstaak richten op het valoriseren van kennis, o.a. door het begeleiden van startende bedrijven door studenten en medewerkers van de VU. CIMO voert deze taak uit.
CUBE Incubator	Oudenoord 340 - 3513 EX Utrecht - Mevrouw D. Tarenskeen - tel 030-2308127 - voornaam Debby - http://www.cube-utrecht.nl	Incibator van de Hogeschool Utrecht. Vrij klein en onbekend, maar volgens de 'bewoners' een prima incubator.
CWI (Centre for Mathematics and Computer Science)	Kruislaan 413 - 1098 SJ Amsterdam - De heer Ir. E. Boeve - tel 020-5924188 - fax 020-5924254 - voornaam Eddy - http://www.cwi-incubator.nl	Incubators bieden voorzieningen vooral voor computertechnische en research gelateerde zaken.
Erasmus MC Incubator	Postbus 2040 - 3000 CA Rotterdam - De heer drs. R.M. Al - tel 010-4089266 - fax 010-4089225 - voornaam Robert - http://www.erasmusmc.nl/incubator/	Het Erasmus MC is een universitair medisch centrum waar nieuwe kennis wordt ontwikkeld én overgedragen aan toekomstige professionals. Bij de incubator zien nieuwe bedrijven het licht, die medische technologie op de markt brengen
Incubator3+	Horsten 1 - 5612 AX Eindhoven - De heer R. Verbakel - tel 040-2372194 - voornaam Rob - http://www.incubator3plus.nl/	De Stichting Incubator3+ is een samenwerkingsverband tussen TU/e, NV BOM, NV REDE, Fontys Hogescholen, Philips, TNO, Rabobank en Syntens.
Liaisongroep Universiteit Twente	Universiteit Twente Postbus 217 - 7500 AE Enschede - De heer J. van Benthem - tel 053-4894687 - voornaam Jann - http://www.utwente.nl	De heer van Benthem is al jaren zeer actief met het stimuleren van ondernemerschap binnen de Universiteit Twente. Hij is zeer bedreven en is bij elke start-up betrokken.
New Energy Docks	Postbus 37126 - 1030 AC Amsterdam - De heer van Hattem - tel 020 435 7500 - fax 020 435 7501 - voornaam Aart - http://www.newenergydocks.nl/	De business incubator van New Energy Docks geeft jonge, innovatieve bedrijven op het gebied van duurzame energie en mobiliteit de kans zich te ontwikkelen.
TU Eindhoven - tu/e innovation-lab	Horsten 1 - 5612 AX Eindhoven - De heer iW. Bens - tel 040-2474822 - fax 040-2466712 - voornaam Wim - http://www.tue.nl	Incubator, ondersteuning voor technostarters. is aangesloten bij incubator3+.
Universitair Bedrijvencentrum Radboud	Tournooiveld 100 - 6525 EC Nijmegen - De heer H.J. van der Pasch - tel 024-3528811 - fax 024-3540090 - voornaam Hein - http://www.ubcnijmegen.nl	Het Universitair Bedrijvencentrum van de KUN biedt studenten huisvesting.
Universiteit Twente - Nikos	Postbus 217 - 7500 AE Enschede - De heer drs. P. Bliek - tel 053-4895454 / 06-29518181 - fax 053-4892159 - voornaam Patrick - http://www.utwente.nl/nikos	Onderwijs, Onderzoek en Ondersteuning van Ondernemerschap. Zij is o.a. uitvoerder van de TOP-regeling en het project Kansrijk Eigen Baas en biedt de Minor en Master Entrepreneurship aan.
YES!Delft	Rotterdamseweg 145 - 2628 AL Delft - Mevrouw L. Mulder - tel 015-2782816 - voornaam Lesley - http://www.yesdelft.nl	YES!Delft (Young Entrepreneurs Society Delft) bestaat uit een businessclub en een incubator. De incubator voorziet in bedrijfshuisvesting, coaching en octrooi/patentaanvraag. Vooral toegespitst op technische studenten.
Accelerator (for equity)
Business inVentures B.V.	Postbus 427 - 2700 AK Zoetermeer - De heer M. Beckand Verwee - tel 06-38634804 - voornaam Maurice - http://www.businessinventures.nl	Business inVentures heeft als doel versnellen van innovatie trajecten door (co)investeren van geld, management, kennis en netwerk in uitvinders/ starters en MKB voor ontwikkeling en vermarkting van innovaties.
Goede Ideeën Fabriek	Lloydstraat 1 - 3024 EA Rotterdam - De heer H. Hintzen - tel 010-2120337 - voornaam Herman - http://www.goede-ideeen-fabriek.nl/	Busines Accelerator in Rotterdam. Brengen ideeën naar de markt. Hebben een aanvraag uitstaan voor een SEED fonds met TechnoPartner steun.
The Source	Postbus 56350 - 1040 AJ Amsterdam - De heer M. van Oranje - tel 020 411 85 79 - voornaam Maurits - http://www.thesourceideas.com	The Source legt relaties tussen uitvinders en grote organisaties. Organisaties hebben innovaties nodig en uitvinders zijn geholpen bij licentinemers.
Startersinitiatieven
non-profit initiatieven van publieke of private oorsprong
Voorlichting en bewustwording
Benelux-Bureau voor de Intellectuele Eigendom	Bordewijklaan 15 - 2591 XR Den Haag - Mevrouw C. Mailliard - tel 070-3491111 - fax 070-34975708 - voornaam Caroline - www.boip.int	Het Benelux-Bureau voor de Intellectuele Eigendom (BBIE) is de officiële instantie voor de registratie van merken en modellen in de Benelux. Daarnaast biedt het BBIE de mogelijkheid om het bestaan van ideeën, concepten, ontwerpen, prototypes enz. vast te leggen.
BizWorld Brabant	De Run 1101 - 5503 LB Veldhoven - Mevrouw P. Jansen - tel 040-2582725 / 06 46075684 - fax 040-2582707 - voornaam Pauline - http://www.bizworld.org	BizWorld is een initiatief om ondernemerschap in het basisonderwijs te introduceren. Pauline is een zeer gepassioneerde uitvoerder van het project in Brabant.
Bizzion Eindhoven	Geldropseweg 26 - 5611 SJ Eindhoven - De heer D. Lammers - tel 040-7850390 - fax 084-7110004 - voornaam Daan - http://www.bizzioneindhoven.nl	Bizzion is een ondernemersvereniging in Eindhoven voor jonge, nog studerende, ondernemers. Bizzion is gevestigd in meerdere steden.
Economische Voorlichtings Dienst (EVD)	Postbus 20105 - 2500 EC Den Haag - De heer F. van Leeuwen - tel 070-7788888 / 0900-6080800 (centraal aanspreekpunt) - fax 070-7788889 - voornaam Frans - http://www.evd.nl/	De EVD helpt bij export. Veel knowhow en contacten voor ondernemers die nieuwe markten willen betreden. Ga naar de site voor het juiste programma en de juiste contactpersoon. Frans niet bellen, hij is plaatsvervangend directeur.
IVBO	Welvaartstraat 54a - B-2000 Antwerpen - De heer B. Ruyters - tel 032-377115 - voornaam Benjamin - http://www.bedrijfsbeheer.eu	Via de opleiding bedrijfsbeheer kunnen startende zelfstandigen zich in order stellen met de vestigingswet.
Kennisalliantie Zuid-Holland	Oude Delft 114, Postbus 644 - 2611 CG Delft - Mevrouw drs. MBA M. Heimens Visser - tel 015-2840487 - fax 015-2154100 - voornaam Merel - http://www.kennisalliantie.nl	De Kennisalliantie Zuid-Holland moet hét platform worden waarin deelnemers aan de regionale kenniseconomie elkaar ontmoeten, activiteiten op elkaar afstemmen en samen de kennisintensieve bedrijvigheid en innovatie naar een hoger plan tillen.
Nederlands Participatie Instituut (SNPI)	Hartogstraat 13 - 2514 EP Den Haag - De heer H. Kool - tel 070-3554413 - fax 070-3586375 - voornaam Henk - http://www.snpi.nl	Stichting die werknemersparticipaties bevordert. Grote bron van kennis op dit gebied.
NVP	Postbus 75129 - 1070 AC Amsterdam - Mevrouw drs. T.D. Molenaar - tel 020-5712270 - fax 020-6708308 - voornaam Tjarda - http://www.nvp.nl	Nederlandse Vereniging voor Participatiemaatschappijen. Geen geld te krijgen, wel veel informatie, met name al via de site.
Saxion Hogescholen, SPEED Startersfonds	Kortenaestraat 71 - 7513 AH Enschede - De heer Th. van der Velde - tel 06-54247632 - voornaam Theodor - http://www.Saxion.nl	Startersfonds voor de allerseerste beginfase van het ondernmen. Persoonlijke lening van 12.000 euro, renteloos, af te lossen in 5 jaar. Naast de lening worden de starters gefaciliteerd in huisvesting, coaching, netwerken en scholing.
STI Management	Wassenaarseweg 72 - 2333 AL Leiden - De heer P.V.U. van Grevenstein - tel 071-5276033 - fax 071-5276321 - voornaam Paul - http://www.stim.biz	Association of European Science and Technology Transfer ProfessionalsPrivate expets op het gebied van samenwerking en kennisoverdracht. Paul is de president en doet zelf ook veel van dit werk.
Technopartner	Postbus 93144 - 2509 AC Den Haag - De heer drs. M.F. Stutterheim - tel 070-3735444 - voornaam Martin - http://www.technopartner.nl/	Martin is de trekker van TechnoPartner, de organisatie van EZ die het technostartersbeleid coördineert.
TWA Netwerk (trendwatchers voor Innovatie en Technologie)	Postbus 20101 - 2500 EC Den Haag - De heer S. Duterloo - tel 070-3797511 - fax 070-3796529 - voornaam Servaas - http://www.twanetwerk.nl/	Organisatie van EZ, die informatie over technologie en technologiebeleid verzamelt voor Nederlandse bedrijven, kennisinstellingen en overheid.
Netwerken en koppelen
Amsterdam Innovatie Motor (AIM)	Postbus 2852 - 1000 CW Amsterdam - Mevrouw A. van Os - tel 020-5241129 - voornaam Anja - http://www.aimsterdam.nl	De Amsterdamse Innovatie Motor (AIM) is opgericht om de toonaangevende positie van de regio Amsterdam in de kenniseconomie te helpen behouden en te versterken. AIM is een initiatief van de KennisKring Amsterdam en is in 2004 gestart.
Beroepsorganisatie Nederlandse Ontwerpers (BNO)	Weesperstraat 5 - 1018 DN Amsterdam - De heer P. Aarts - tel 020 624 47 48 - voornaam Patrick - http://www.bno.nl	De adviseurs ondersteunen ontwerpers bij de problemen die ze tegenkomen in dagelijkse praktijk. Als lid kun je bij ze terecht met al je vragen op zakelijk en juridisch gebied. Een persoonlijke helpdesk voor concrete adviezen, zodat je direct weer aan de slag kunt.
BiD Network	Sarphatistraat 656 - 1018 AV Amsterdam - De heer J. van Duursen - tel 020-6202428 - fax 084-8348163 - voornaam John - http://www.bidnetwork.org	De Business in Development (BiD) Network richt zich op ondernemers en MKB investeringsmogelijkheden in ontwikkelingslanden.
Bizzion Eindhoven	Geldropseweg 26 - 5611 SJ Eindhoven - De heer D. Lammers - tel 040-7850390 - fax 084-7110004 - voornaam Daan - http://www.bizzioneindhoven.nl	Bizzion is een ondernemersvereniging in Eindhoven voor jonge, nog studerende, ondernemers. Bizzion is gevestigd in meerdere steden.
De Bedrijvenbank B.V.	Postbus 12345 - 1100 AH Amsterdam - De heer J.G. van Heertum - tel 020-6113553 - fax 020-6117583 - voornaam Hans - http://www.bedrijvendatabank.nl	De Bedrijvendatabank publiceert informatie over bedrijven die te koop zijn. Voor de abonnees vermeldt elk profiel de gegevens van de aanbieder (de intermediair of de ondernemer zelf), zodat u direct zaken kunt doen.
EBAN (European Business Angels Network)	3 Rue Abbé Cuypers - Mérode - B-1040 Brussel - Madame C. Munck - tel +32(0)27412470 - fax +32(0)27347910 - voornaam Claire - http://www.eban.org/	Belangenbehartigers/verzamelclub van Business Angels Netwerken in Europa. Veel links naar BAN's buiten Nederland. Zelf geen punt om een informal te ontmoeten.
IBIS-Interactive Business for Innovative Students	Baffinstraat 15 - 1057 SV Amsterdam - De heer R. Kleverlaan - tel 020-3456340 / 06-28254452 - voornaam Ronald - http://www.ibisnetwerk.nl	Ronald is moderator bij HigherLevel en oprichter van de Academische Entrepreneur. Hij is momenteel actief met studenten die willen ondernemen in het Amsterdamse. Heeft een uitgebreide netwerk.
Kennisalliantie Zuid-Holland	Oude Delft 114, Postbus 644 - 2611 CG Delft - Mevrouw drs. MBA M. Heimens Visser - tel 015-2840487 - fax 015-2154100 - voornaam Merel - http://www.kennisalliantie.nl	De Kennisalliantie Zuid-Holland moet hét platform worden waarin deelnemers aan de regionale kenniseconomie elkaar ontmoeten, activiteiten op elkaar afstemmen en samen de kennisintensieve bedrijvigheid en innovatie naar een hoger plan tillen.
Mediagilde	Piet Heinkade 179 - 1019 HC Amsterdam - De heer Andrew Bullen - tel (0)20 7884400 - fax (0)20 7884401 - voornaam Andrew - http://www.mediagilde.nl	Mediagilde heeft een programma voor 150 creatieve en getalenteerde mediaprofessionals per jaar. Dertig van deze creatieve starters krijgen een werkplek in Pakhuis de Zwijger.
NeBIB B.V.	Postbus 154 - 3620 AD Breukelen - De heer N.D. de Witte MM - tel 0346-555774 - fax 0346-561154 - voornaam Nils - http://www.nebib.nl	Ervaren Business Developer, goed in het starten van bedrijven.
Nederlandse Orde van Uitvinders (NOVU)	Postbus 5005 - 1380 GA Weesp - De heer W.E. Pijzel - tel 0294-232862 - fax 0294-233665 - voornaam Wouter - http://www.novu.nl	De Novu is een simpathieke en pragmatische belangenbehartiger van uitvinders. Doen veel een begeleiding en voorlichting. Wouter werkt harnekkig aan de 'opvoeding' van uitvinders, zodat ze wat ondernemender worden.
New Energy Docks	Postbus 37126 - 1030 AC Amsterdam - De heer van Hattem - tel 020 435 7500 - fax 020 435 7501 - voornaam Aart - http://www.newenergydocks.nl/	De business incubator van New Energy Docks geeft jonge, innovatieve bedrijven op het gebied van duurzame energie en mobiliteit de kans zich te ontwikkelen.
Niaba	Postbus 443 - 2260 AK Leidschendam - De heer R. Janssen - tel 070-3378764 - fax 070-3378765 - voornaam Rob - http://wwww.niaba.nl	Niaba staat voor de Nederlandse Biotechnologie Associatie. Onze associatie telt ruim 70 leden die samen het overgrote deel van het Nederlandse biotechnologische bedrijfsleven vormen.
Schretlen / Money Meets Ideas	Apollolaan 15 - 1077 AB Amsterdam - Mevrouw E. Jansen - tel 020-5773319 - fax 020-5773416 - voornaam Eva - http://www.moneymeetsideas.nl	Money Meets Ideas is de informal investment service van de Rabobank. MMI brengt ondernemers op zoek naar risicodragend kapitaal in contact met haar netwerk van investeerders.
Skillcity	Vondellaan 114-116 - 3521 GH Utrecht - De heer B. Alfrink - tel 030-2819870 - fax 030-2819603 - voornaam Ben - http://www.skillcity.nl	Netwerk van ICT-ondernemers, waaraan een groot aantal zakelijke dienstverleners zich als participant heeft verbonden. Ben Alfrink is de oprichter en heeft een ruime ervaring in de ICT.
Starterslift	Postbus 90153 - 5000 LE Tilburg - De heer drs. J. Sebregts - tel 013-4662901 - voornaam Johan - http://www.starterslift.nl/	Het Starterslift programma is opgestart met als doel het verhogen en benutten van de innovatiekracht in West- en Midden-Brabant. Starterslift beoogt het aanwezige talent te mobiliseren en ideeën maximaal te benutten.
StudentOndernemers	Ubbergseweg 110 - 6521 KL Nijmegen - De heer R. Bouwels - tel 06-24271545 - fax 024-6222940 - voornaam Ronald - http://www.studentondernemers.nl	StudentOndernemers is een ondernemersvereniging in Nijmegen voor jonge, nog studerende en net afgestudeerde ondernemers. StudentOndernemers is gevestigd in meerdere steden.
StudentOndernemers Nederland	Vreedestraat 107 - 6511 AD Nijmegen - De heer A. in’t Veld - tel 06-13430834 - voornaam Arjan - http://www.studentondernemers.nl	Stichting waaronder verschillende verenigingen vallen voor jonge, nog studerende en net afgestudeerde ondernemers. Is gevestigd in meerdere steden en ontstaan vanuit StudentOndernemers Nijmegen.
Syntens Team Lelystad	Postbus 2156 - 8203 AD Lelystad - Mevrouw S.W.E. Bosch - tel 0320-286700 - fax 0320 286711 - voornaam Saskia - http://www.syntens.nl	Saskia Bosch is projectleider voor de technostarters binnen Syntens. Zij weet binnen Syntens goed de weg en daarom ook het centrale aanspreekpunt voor deze groep.
Technology transfer
AMC Technology Transfer Office	Meibergdreef 45 - 1105 BA Amsterdam - De heer M.L. van der Velden - tel 020-5665056 - fax 020-5669168 - voornaam M.L. - http://www.amc.nl/bkt	Het Technology Transfer Office van het AMC biedt ondersteuning aan starters van binnen of buiten het AMC op het gebied van octrooien, coaching, apparatuur en startkapitaal. Er kan een preseedlening worden aangevraagd.
Innovation Relay Centre	Juliana van Stolberglaan 3, Postbus 93144 - 2509 AC Den Haag - De heer drs. E.T. Kuipers - tel 070-3735280 - fax 070-3735650 - voornaam Eric - http://www.ircnederland.nl/	IRC Nederland faciliteert en ondersteunt technologieoverdracht op Europees niveau ter bevordering van innovatie in de Nederlandse industrie. Hiervoor werkt IRC Nederland nauw samen met onder andere branche-organisaties.
Kennisalliantie Zuid-Holland	Oude Delft 114, Postbus 644 - 2611 CG Delft - Mevrouw drs. MBA M. Heimens Visser - tel 015-2840487 - fax 015-2154100 - voornaam Merel - http://www.kennisalliantie.nl	De Kennisalliantie Zuid-Holland moet hét platform worden waarin deelnemers aan de regionale kenniseconomie elkaar ontmoeten, activiteiten op elkaar afstemmen en samen de kennisintensieve bedrijvigheid en innovatie naar een hoger plan tillen.
Science Alliance	Koninginnegracht 22 - 2514 AB Den Haag - De heer F. Zwetsloot - tel 070-3588060 - fax 070-3584475 - voornaam Frank - http://www.science-alliance.nl	Science Alliance is een intermediaire organisatie die de samenwerking en kennisoverdracht tussen universiteiten en externe partijen bevordert. Zwetsloot is directeur van Science Alliance.
Universiteit Utrecht - Holding	Yalelaan 40 - 3584 CM Utrecht - Mevrouw B. Bretti - tel 030-2535854 / 2535969 - fax 030-2535551 - voornaam Birgen - www.uu.nl	Birgen is contactpersoon voor de UU Holding die het ontrooibeleid binnen de UU ontwikkelt, helpt en adviseert bij het oprichten van bedrijven.
Bedrijfsverzamelgebouw
BioPartner Center Leiden	Wassenaarseweg 72 - 2333 AL Leiden - Mevrouw A. Tigchelhoff - tel 071-5276340 - fax 071-5276343 - voornaam Alie - http://www.biopartnerleiden.nl	Life Science Incubator van de universiteit Leiden stelt laboratoria, kantoorruimte en overige faciliteiten aan startende ondernemers ter beschikking.
BioPartner Center Maastricht	Postbus 1036 - 6201 BA Maastricht - De heer J. Cobbenhagen - tel 043-3885888 - fax 043-3885889 - voornaam Jan - http://www.bpcm.nl	Levendige incubator voor Life Sciences bedrijven in Maastricht.
BioPartner Center Wageningen	Nieuwe Kanaal 7 - 6709 PA Wageningen - De heer J. Gielen - tel 0317-621305 / 06-53725610 - fax 0317-497825 - voornaam Jeff - http://www.foodvalley.nl	Life Science Incubator van de Universiteit Wageningen. Brengt startende ondernemers in conctact met coaches, begeleiding en ondersteuning op zakelijk en juridisch gebied. Zitten 10 leuke bedrijven in.
BTC Twente	Postbus 545 - 7500 AM Enschede - De heer R. P. de Koning - tel 053-4836355 - fax 053-4337415 - voornaam Rob - http://www.btc-twente.nl	Contactpersoon voor starters die op zoek zijn naar bedrijfsruimte in Enschede.
BViT Delft	Electronicaweg 16d - 2628 XG Delft - De heer T. Buddingh' - tel 088-6642777 - voornaam Toon - www.bvit.net	Toon Buddingh' is de ondernemer die de BViT ClusterIncubator in Delft runt.
BViT Den Haag	Saturnusstraat 60 - 2516 AH Den Haag - De heer E. Neo - tel 088-6642777 - fax 084-8370064 - voornaam Edgar - www.bvit.net	Edgar Neo is de ondernemende Clustermanager van de BViT ClusterIncubators in de CaballeroFabriek in Den Haag.
Maxwell Investment Center	Basisweg 29 - 1043 AN Amsterdam - Mevrouw drs l. L. Froon - tel 020-6732698 - fax 020-6732699 - voornaam Linda - http://www.maxwellgroup.nl	Het Maxwell Investment Center is een incubator voor innovatieve bedrijven in Amsterdam. Zij bieden huisvesting, secretariele service, coaching en funding.
Schiecentrale (25kv gebouw)	Lloydstraat 5 - 3024 EA Rotterdam - Mevrouw A. Boiten - tel 010-4895867 - voornaam Annemieke - http://www.25kv.nl/	Annemieke is contactpersoon bij het OBR voor huurders in de Schiecentrale.
Stichting Technologisch Bedrijvencentrum Zeeland	Buis Ballotstraat 8 - 4507 DA Schoondijke - Mevrouw K. van de Vijver - tel 06-53185642 - voornaam Karlie - http://www.TBCZ.nl	Voor starters. Eentreeprijs Euro 75,--/m incl. receptie , facilitairingsmogelijkheid. koopieerapparaat, 1e opdracht en coaching enz..
Competities
Baby Tycoon Award	Postbus 29718 - 2502 LS Den Haag - De heer T. Vrolijk - tel 070-3287844 - voornaam Theo - http://www.babytycoonaward.nl	Startersprijs voor de Haaglanden. Prijzengeld tevens mogelijkheid tot presenteren aan het bedrijfsleven. Organisatie door Kamer van Koophandel. Beoordeling middels businessplan plus individuele gesprekken.
Broos van Erp prijs	Croeselaan 6, Hal 6 - 3521 CA Utrecht - De heer W. van Rooijen - tel 030 2914111 - fax 030-2914144 - voornaam Wim - http://www.mediaplaza.nl	Aanmoediging prijs voor starters in het MKB met innovatieve toepassingen voor nieuwe media met name internettoepassingen.
ID-NL Jaarprijs	Postbus 21280 - 3001 AG Rotterdam - De heer drs E. Ottevanger - tel 010 2066969 - voornaam Egbert - www.id-nl.com	Prestizieuze jaarprijs voor de beste uitvinding van het jaar. Uitrijking op Holland Innovation.
Leeuwenkuil.tv	Eendrachtlaan 2a - 3621 DG Breukelen - De heer R. Sierksma - tel 0346-555774 - fax 0346-561154 - voornaam Rembert - http://www.leeuwenkuil.tv	De grote pitchcompetitie waarvan de winnaars met de beste investeerders naar huis gaan. De finale is op holland innovation, de voorrondes zijn in september
LEF	Postbus 148 - 2300 AC Leiden - Mevrouw J. Bakker - tel 071-5167111 - fax 071-5167119 - voornaam Joke - http://www.heblef.nl	Ondernemerswedstrijd in de regio Rijnland geinitieerd door een aantal Leidse bedrijven en overheden.
LiveWire	Postbus 2220 - 3000 DCE Rotterdam - Mevrouw S.W.E. Bosch - tel 088-4440444 - voornaam Saskia - http://www.livewire.nl	Biedt voorlichting, advies en een personal coach voor een jaar. Aan het einde van het traject kunnen ondernemers tot 35 jaar de LiveWIRE Young Business Award winnen waar een geldprijs van 10.000 euro aan verbonden is.
Mechatronics Trophy - Federatie van technologiebranches	Postbus 2099 - 3800 CB Amersfoort - De heer Ir. P.P. Petersen - tel 033-4657507 - fax 033-4616638 - voornaam Paul - http://www.mechatrophy.nl/	Een award die jaarlijks wordt uitgereikt op de vakbeurs Electronics & Automation met name gespitst op de electronicamarkt.
Nationale Energie Toekomst - Trofee (NET)/ SenterNovem	Postbus 8242 - 3503 RE Utrecht - De heer P. van de Laar - tel 030-2393405 - voornaam Paul - http://www.senternovem.nl/kompas/net-trofee	Prijsvraag naar innovatieve ideeen mbt de energiehuishouding. Prijs is een energie-studiereis.
New Venture	Postbus 15435 - 1001 MK Amsterdam - Mevrouw M.E.A. Peeters - tel 0900-2020999 - fax 0343-556025 - voornaam Marjolijn - http://www.newventure.nl	Uitstekende Business Plan wedstrijd. Eén van de grooste/beste ter wereld. Strak georganiseerd, goede feedback en coaching en als je wint, veel publiciteit.
Rotterdamse Ondernemersprijs	Beursplein 37-3 - 3002 AN Rotterdam - Mevrouw N. Tewarie - tel 010-2052849 - fax 010-4259181 - voornaam Niem - http://www.ondernemersprijs.nl	De Rotterdamse Ondernemersprijs is een initiatief van OntwikkelingsBedrijf Rotterdam en Kamer van Koophandel Rotterdam. Met de prijs willen zij de ondernemers belonen en bekronen. De nominatie voor de prijs betekent dan ook veel waardering en extra (gratis) publiciteit. De prijswinnaar, wint ook nog eens € 10.000,-.
Stichting SpinAwards	Oosterdokskade 5 - 1011 AD Amsterdam - Mevrouw H. van Velzen - tel 020-5307930 - voornaam Hennie - http://www.spinawards.nl	Prijs voor beste interactieve communicatie, online adverteren, mooiste website en beste mobiele telefonie concept.
Utrechtse Start	Postbus 48 - 2500 AA Utrecht - De heer mr. P. Wolbers - tel 030-2363204 - voornaam Paul - http://www.utrechtsestart.nl	Starterswedstrijd voor bedrijven gevestigd in Utrecht of ingeschreven bij de kvk in Utrecht. Zaken te winnen zoals 10 uur juridische dienstverlening of 500 adressen van de kvk naar keuze.
Vosko Trofee - Vosko Networking B.V.	Kampenringweg 43 - 2803 PE Gouda - De heer M. Gozeling - tel 0182-622822 - fax 0182-616755 - voornaam Marc - http://www.voskotrofee.nl/	De Vosko Trofee bestaat uit een prijs twv 10.000. wordt uitgereikt aan mensen met een innovatief plan op het gebied van netwerken, telecom en internet.
Events en portalsites
Big Tree Marketing Innovators B.V.	Ondiep zuidzijde 6 - 3551 BW Utrecht - De heer G. van Wulfen mmc - tel 030-2456320 - voornaam Gijs - http://www.nieuweproductenbedenken.nl	Ter versnelling van productinnovatie biedt deze portal diverse tips, checklists en technieken aan om nieuwe producten op de markt te kunnen brengen.
Brookz	Postbus 19 - 1399 ZG Muiderberg - Mevrouw T. Smits - tel 06-19184319 - voornaam Tessa - http://www.brookz.nl	Brookz is een multimediaal platform voor (potentiële) kopers en verkopers van bedrijven met een transactiewaarde tussen de 0,3 - 15 miljoen euro. Het bestaat uit een tijdschrift, een webportal met een databank en een nieuwsbrief.
BusinessAngels.nl	Eendrachtlaan 2a - 3621 DG Breukelen - De heer R. Sierksma - tel 0346-555774 - fax 0346-561154 - voornaam Rembert - http://www.businessangels.nl	Overzicht van alle voorlichtingsbijeenkomsten in het kader van het BAP programma van Technopartner en het Ministerie van Economische Zaken.
EBAN (European Business Angels Network)	3 Rue Abbé Cuypers - Mérode - B-1040 Brussel - Madame C. Munck - tel +32(0)27412470 - fax +32(0)27347910 - voornaam Claire - http://www.eban.org/	Belangenbehartigers/verzamelclub van Business Angels Netwerken in Europa. Veel links naar BAN's buiten Nederland. Zelf geen punt om een informal te ontmoeten.
Higher Level	Postbus 93144 - 2509 AC Den Haag - Mevrouw M. Vrolijk - tel 070-3735293 - fax 070-3735100 - voornaam Mikky - http://www.higherlevel.nl	Het forum op internet voor nieuwe innovatieve ondernemers. Zeer sterk netwerk en goed voor het vinden van samenwerkingspartners.
Holland Innovation	Eendrachtlaan 61 - 3621 DG Breukelen - De heer R. Sierksma - tel 0346-555774 - fax 0346-561154 - voornaam Rembert - http://www.hollandinnovation.nl	Het grootste jaarevenement op gebied van innovatie en ondernemerschap voor nieuwe innovatieve bedrijven en investeerders.
Kom.je	Eendrachtlaan 2a - 3621 DG Breukelen - De heer N.D. de Witte - tel 0346-555774 - fax 0346-561154 - voornaam Nils - http://www.kom.je	Overzicht van events gericht op ondernemers en investeerders in nieuwe innovatieve bedrijven, zoals de dag van de informal investor, de Eban conferentie etc. met mogelijkheid tot directe aanmelding.
Sprout	Ceylonpoort 5-25 - 2037 AA Haarlem - De heer L. Hoeks - tel 023-5463804 - fax 023-5465546 - voornaam Louis - www.sprout.nl	Sprout inspireert en ondersteunt ondernemers bij het runnen en uitbouwen van hun bedrijf. Het platform bestaat uit een maandelijks magazine, een website www.sprout.nl, meerdere weblogs en een dagelijkse nieuwsbrief.
Coaching en bedrijfsadvies (gratis)
BusinessAngels.nl	Eendrachtlaan 2a - 3621 DG Breukelen - De heer R. Sierksma - tel 0346-555774 - fax 0346-561154 - voornaam Rembert - http://www.businessangels.nl	Overzicht van alle voorlichtingsbijeenkomsten in het kader van het BAP programma van Technopartner en het Ministerie van Economische Zaken.
Excellerator B.V.	Postbus 2049, code U01.06.10 - 3500 GA Utrecht - Mevrouw L. Tijmes - tel 030-2266959 - fax 030-2269908 - voornaam Linda - http://www.excellerator.nl	Excellerator is de organisatie die ondernemers begeleidt en ondersteunt je bij de ontwikkeling van het businessplan. Het businessplan kan vervolgens door het UIP-comite worden gewaardeerd op innovativiteit, commerciele waarde en financierbaarheid.
Hogeschool van Amsterdam	Weesperzijde 190 - 1097 DZ Amsterdam - De heer M. Beemsterboer - tel 020-5951591 - voornaam Marcel - http://www.hva.nl
Kunstenaars & Co	Postbus 2617 - 1000 CP AMSTERDAM - Mevrouw mr. M. Loudon - tel 020 5352500 - voornaam Marceline - http://www.kunstenaarsenco.nl	Kunstenaars&CO stimuleert en ondersteunt kunstenaars bij het ontwikkelen van een rendabele beroepspraktijk. We zoeken daarvoor voortdurend naar nieuwe wegen.
Nieuwe Bedrijvigheid Rotterdam	Postbus 1220 - 3000 BE Rotterdam - De heer drs. E.M. Meiberg - tel 010-4132177 - fax 010-4133589 - voornaam Erik - http://www.nieuwebedrijvigheid.nl	Biedt advies aan (door)startende ondernemers. Meerdere locaties door het hele land. Niet gratis, wél gesubsidieerd.
NV REDE	Postbus 2009 - 5600CA Eindhoven - De heer Hans Bloemen - tel 040 - 244 40 10 - fax 040 - 244 40 65 - voornaam Hans - http://www.rede.nl	NV REDE adviseert MKB-ondernemers over diverse aspecten van bedrijfsvoering, zoals het opstellen van ondernemingsplannen, financieringsvraagstukken en bedrijfskundige problemen.
Stichting Ondernemersklankbord	Postbus 93002 - 2509 AA Den Haag - Mevrouw M. Eyck - tel 070-3490600 - fax 070-3490675 - voornaam Maud - http://www.ondernemersklankbord.nl	250 ondernemers, managers en specialisten zijn als consulent verbonden aan Ondernemersklankbord. Consulenten zijn een klankbord voor onafhankelijk, deskundig, praktisch en belangeloos advies.
Stichting Stabij	Binckhorstlaan 36 - 2516 BE Den Haag - De heer A. Mohamed - tel 070-3803110 - fax 070-3802855 - voornaam Akbal - http://www.stabij.nl/	Begeleiden startende, maar ook bestaande ondernemers in Haaglanden.
Stichting Technologisch Bedrijvencentrum Zeeland	Buis Ballotstraat 8 - 4507 DA Schoondijke - Mevrouw K. van de Vijver - tel 06-53185642 - voornaam Karlie - http://www.TBCZ.nl	Voor starters. Eentreeprijs Euro 75,--/m incl. receptie , facilitairingsmogelijkheid. koopieerapparaat, 1e opdracht en coaching enz..
Stichting Wise	Zonnebloemlaan 9A - 2111 ZD Aerdenhout - De heer drs. A. Coyajee - tel 023-5245484 - voornaam Adi - http://www.stichtingwise.nl/	Ondersteunt seniore starters. Er wordt gestreefd naar: onderhouden van een fysiek en virtueel servicecentrum (helpdesk) voor startende senioren.
Utrecht Innovatie Partner	Postbus 48 - 3500 AA Utrecht - De heer M. Thies - tel 030 - 2363325 - voornaam Martin - http://www.taskforceinnovatie.nl	UIP begeleidt en ontwikkelt ideeën tot een operationeel business plan. Als er al een business plan is, beoordeelt UIP het plan op kwaliteit en samenhang. De begeleiding bestaat uit een workshop en individuele gesprekken.
Octrooi en innovatieadvies (gratis)
Nederlandse Orde van Uitvinders (NOVU)	Postbus 5005 - 1380 GA Weesp - De heer W.E. Pijzel - tel 0294-232862 - fax 0294-233665 - voornaam Wouter - http://www.novu.nl	De Novu is een simpathieke en pragmatische belangenbehartiger van uitvinders. Doen veel een begeleiding en voorlichting. Wouter werkt harnekkig aan de 'opvoeding' van uitvinders, zodat ze wat ondernemender worden.
Octrooicentrum Nederland	Postbus 5820 - 2280 HV Rijswijk - De heer L. Holtzapffel - tel 070-3986655 - fax 070-3900190 - voornaam Ludwig - http://www.ocnl.nl/	Octrooicentrum Nederland is verantwoordelijk voor de uitvoering van het octrooisysteem in Nederland. Hebben veel verstand van zaken en geven goede informatie.
Raad voor Plantenrassen	Postbus 27 - 6710 BA Ede - Mevrouw prof. drs. L. van Vloten_Doting - tel 0318-822580 - fax 0318-822589 - voornaam Lous - http://www.kwekersrecht.nl/	Het kwekersrecht wordt verleend aan de kweker van een nieuw plantenras of degene, aan wie de aanspraak op het kwekersrecht is overgegaan.
Dienstverleners
personen of organisaties die goederen en diensten leveren tegen betaling
Financiering
Ad Corporate	Prins Willem Alexanderlaan 449 - 7311 SX Apeldoorn - De heer drs. R. Berends RBA - tel 055-5261930 - fax 055-5261931 - voornaam René - http://www.adcorporate.nl	Goede club corporate finance specialisten en bedrijvenmakelaars, gesprecialiseerd in de koop- en verkoop van bedrijven (ook mkb).
Adviesgroep Reyersen van Buuren B.V.	Handelsweg 59c - 1181 ZA Amstelveen - De heer H. Reyersen van Buuren - tel 020-6438381 - fax 020-6455532 - voornaam Henk - http://www.emissiekantoor.nl	Emissiehuis voor beleggingen met goedkeuring van de Nederlandse Bank. Vooral O.G. en beleggingsvennootschappen. Hebben een enorme database met particuliere beleggers. Kunnen niets doen voor starters zonder goedgekeurd prospectus.
Bedrijventekoop.nl	Kerkstraat 28 - 5427 BD Boekel - De heer T. Starren - tel 0492-370088 - fax 0492-370081 - voornaam Ton - http://www.bedrijventekoop.nl	De grootste bedrijfsovernamesite van Nederland. Profielen zijn gratis te plaatsen voor zowel verkoop als aankoop van bedrijven.
CapitalChange	De Stolp - Nieuwland 28 - 1151 BA Broek in Waterland - De heer A. Marseille - tel 020-5539639 - fax 020-4033220 - voornaam Albert - http://www.capitalchange.com/	Financierders die ook adviseur zijn, participeren alleen in grotere bedrijven die niet in de startfase zitten.
Corporate Finance in Europe	Pettelaarseweg 246 - 5216 BX Den Bosch - De heer J. Meester - tel 06-24629234 - voornaam Jan - http://www.corporatefinanceineurope.eu	Corporate Finance Advies in heel europa begeleiding bij aan- en verkoop van bedrijven.
Credion Nederland BV	Business Park Friesland-West 27a (Postbus 479) - 8440 AL Heerenveen - De heer K.J. van der Weg - tel 0513-656877 - fax 0513-656878 - voornaam Carlo - http://www.credion.nl	Credion zit door het hele land en is gespecialiseerd in bankfinacieringen voor bedrijven. Prettig voor de meer gecompliceerde financieringen en combinaties tussen banken en investeerders.
Govers Accountants/Adviseurs	Beemdstraat 25 - 5653 MA Eindhoven - De heer M. Weerts - tel 040-2504504 - fax 040-2504599 - voornaam Maurice - www.govers.nl	Bedrijfseconomisch en/of fiscaal advies nodig bij de opstart dan wel financiering van uw onderneming, bijvoorbeeld ondernemingsplan ? Als ondernemer heeft u behoefte aan een adviseur die deskundigheid combineert met persoonlijke aandacht voor uw plannen. Wij bieden passende advisering voor karakteristieke vraagstukken. Govers Accountants/Adviseurs heeft voor technostarters belangrijke contacten in de regio als BOM, NV Rede en Incubator 3+.
Informal Capital Network B.V.	Max Euwelaan 31 - 3062 MA Rotterdam - Mevrouw M. Vonk - tel 010-8500707 - fax 010-4525673 - voornaam Monique - http://www.informalcapital.net	Informal Capital Network (ICN) is een organisatie die, vanuit haar netwerk van Informal Investors, financieringen op maat opzet en begeleidt in opdracht van kansrijke ondernemingen met behoefte aan risicokapitaal.
NBG Finance	John F. Kennedylaan 83 - 5555 XM Valkenswaard - De heer J.P. Megens - tel 06-30288137 - voornaam Jean-Paul - http://www.nbgfinance.com/contact.html	Intermediair gespecialiseerd in de financiering van ondernemingen in de branches Handel, Industrie en Commercieel Vastgoed met een jaaromzet vanaf € 10 mln.
newVOC management B.V.	Oudedijk 21 - 3062 AB Rotterdam - De heer drs. J.A.C.P. Verkooijen - tel 010-4769214 - voornaam Jan - http://www.newvoc.com	Op basis van ervaring levert newVOC diensten op het gebied van financiering, business development en verkoop waardoor nieuwe mogelijkheden ontstaan voor het verleggen van zakelijke grenzen.
Pels Proces Advies B.V.	Olympiaplein 34-3 - 1076 AC Amsterdam - De heer ir. W.K.A. Pels - tel 020-6003833 - fax 020-6001375 - voornaam Wilko - http://www.ppa.nl	Specialist in projectrealisatie, technische en bestuurlijke innovatie en financiering & subsidies.
Phyleon B.V.	Jan van Nassaustraat 16 - 2596 BT Den Haag - De heer A. Zeverijn - tel 070-3248711 - fax 070-3243103 - voornaam Alexander - http://www.phyleon.com	Phyleon is een adviesbureau gespecialiseerd in leiderschap-, mens- en organisatie-ontwikkeling. De partners fungeren als business coach en zijn ook actief als intermediair voor risico financiering.
Robbins & Chivers	Industrieweg Oost 21 - 6662 NE Elst - De heer R. Cornelissen - tel 0900-2727272 - fax 0481-350763 - voornaam Ruud - http://www.rcbedrijfsoverdrachten.nl	Begeleiden o.a. personen (MBI- en MBO kandidaten) en bedrijven die een onderneming wensen over te nemen. Daarbij komt ook het financierings-vraagstuk aan de orde.
Ties Corporate Finance	10, rue des Alouettes - 1121 Luxemburg - De heer T. van der Laan - tel +352427566 - fax +352427566 - voornaam Ties - http://www.ties.lu	Ties Corporate Finance werkt vanuit Luxemburg over heel Europa met intensieve workshops, business plan feedback en individuele coaching.
Tornado Insider Research Group	Stephensonstraat 19 - 1097 BA Amsterdam - De heer R. Kaitjily - tel 020-4621962 - fax 020-4621961 - voornaam Ruud - http://www.tornado-insider.com	Tornado Insider is the only true pan-European technology Research/media company serving the technology industry, providing entrepreneurs, investors and other participants with a single-source view of high-tech Europe.
VCM Corporate Finance	Eemnesserweg 2-4 - 1251 NC Laren - De heer drs. N.A. Meerveld - tel 035-5335016 - fax 035-5335017 - voornaam Arco - http://www.valuecreation.nl	VCM Corprate Finance, fusie en overname dienstverlening.
Vectrix B.V.	Nijverheidslaan 42 - 1382 LK Weesp - De heer M. Simons - tel 0294-492510 - fax 0294-482400 - voornaam Michel - http://www.vectrix.nl	Vectrix is gespecialiseerd in het aanvragen van subsidies, kredieten en risicokapitaal voor innovatieve bedrijven. Werken op no cure - no pay basis en hebben een leuk netwerk.
Subsidie
Considium	Nijreesmiddenweg 43 - 7609 PE Almelo - De heer bc. J.P. van Beugen - tel 0546-802519 - fax 084-7285310 - voornaam Jeroen - http://www.considium.nl	Considium is een landelijk werkend bureau gespecialiseerd in subsidie advies, projectmanagement en detachering van project professionals.
Currency Connect B.V.	Klavermaten 25 - 7472 DD Goor - De heer G. Knippenborg - tel 0547-286770 - fax 0547-286789 - voornaam Gerwin - http://www.curcon.nl	Currency Connect B.V. Is Het subsidieadviesburo dat beschikt over zeer ervaren vakinhoudelijke specialisten die opdrachtgevers op deskundige wijze begeleiden bij het aanvragen en beheren van subsidies.
Goudriaan SubsidieAdvies	Oudelandstraat 9 - 3312 JP Dordrecht - De heer A. Goudriaan - tel 078-6314363 - voornaam Alex - http://www.goudriaansubsidieadvies.nl	Goudriaan subsidieadvies geeft u advies en waar nodig ondersteuning bij het verkrijgen van subsidies voor technologische ontwikkelingen. Met meer dan 10 jaar ervaring in de traditionele industrie.
Pels Proces Advies B.V.	Olympiaplein 34-3 - 1076 AC Amsterdam - De heer ir. W.K.A. Pels - tel 020-6003833 - fax 020-6001375 - voornaam Wilko - http://www.ppa.nl	Specialist in projectrealisatie, technische en bestuurlijke innovatie en financiering & subsidies.
PWL Euro-Subsidies	Duinweg 23 - 2585 JV Den Haag - De heer M.M. Bakker - tel 070-3522900 - fax 070-3542538 - voornaam Menno - http://www.pwl.nl	PWL Euro-Subsidies: uw partner bij technische subsidies. Een succesvolle afwikkeling van een subsidietraject begint altijd met het indienen van een subsidieaanvraag die aan alle voorgeschreven eisen voldoet. Dat is echter een ingewikkelde en tijdrovende opgave die specifieke kennis en vaardigheden vereist. PWL Euro-Subsidies is gespecialiseerd in het aanvragen en afhandelen van subsidies voor technisch innovatieve projecten, waaronder milieu en energie. PWL heeft in vrijwel alle sectoren van de industrie een jarenlange ervaring met het verzorgen van het subsidietraject inclusief de ondersteuning bij de projectadministratie. Zowel voor het midden- en kleinbedrijf als voor grotere ondernemingen. Graag nemen we ook u de zorg over subsidies uithanden.
Subsidieshop	geen - geen onbekend - Website - tel 0800-6463951 - voornaam Website - http://www.subsidieshop.nl/	Website waarop 300 subsidies vermeld staan, met zoekmachine. Handig om te zien of je ergens voor in aanmerking komt.
TenderCoach	Postbus 63479 - 2502 JL Den Haag - Mevrouw M. van der Keur - tel 070-3884139 - fax 070-3647480 - voornaam Mariëlle - http://www.tendercoach.nl/	TenderCoach biedt hulp op het gebied van (Europese) aanbestedingen. Kennismaking met aanbestedingen in het algemeen of begeleiding bij het inschrijven op een concreet aanbestedingsproject.
Juridisch/fiscaal
4 Legal	Raamweg 1-b - 2596 HL Den Haag - De heer mr. E. Lich - tel 070-3355515 - fax 070-3355197 - voornaam Edward - http://www.4legal.nl	4 Legal B.V. is een modern juridisch advieskantoor met ervaren bedrijfsjuristen en specialisten voor alle denkbare vraagstukken van ondernemingen en non-profit organisaties. Van eenvoudige juridische vraag tot inhuur op interim-basis.
Boekx	Postbus 15988 - 1001 NL Amsterdam - De heer mr F.F. Blokhuis - tel 020-5289532 - fax 020-5289537 - voornaam Fulco - http://www.boekx.nl	Klein advocatenkantoor gesprecialseerd in Intellectueel Eigendom. Met name auteursrecht en formats e.d. Nemen het graag op voor "David"
De Gier & Stam Advocaten	Lucasbolwerk 6 - 3512 EG Utrecht - De heer mr. A. de Gier - tel 030-2303010 - fax 030-2303011 - voornaam Adriaan - http://www.degierstam.nl	Bijzonder vriendelijke advocaten, gespecialiseerd in onder meer: ondernemingsrecht, arbiedsrecht en intellectuele eigendom.
FOCUS Legal Investor Support	Insulindelaan 28 - 1217 HL Hilversum - Mevrouw mr. D.J.M.A. Schepers MBA - tel 06-52306567 - voornaam Dianne - http://www.hefaistion.com	Klein kantoor biedt combinatie van juridische en bedrijfskundige ondersteuning bij participaties.
ForVAT BV	Groenestraat 294 - 6531 JC Nijmegen - De heer D. Huver - tel 024-3883524 - fax 024-3551325 - voornaam David - http://www.forvat.com	Specialist in het terugvragen van buitenlandse BTW en het begeleiden van ondernemersactiviteiten in Duitsland.
Govers Accountants/Adviseurs	Beemdstraat 25 - 5653 MA Eindhoven - De heer M. Weerts - tel 040-2504504 - fax 040-2504599 - voornaam Maurice - www.govers.nl	Bedrijfseconomisch en/of fiscaal advies nodig bij de opstart dan wel financiering van uw onderneming, bijvoorbeeld ondernemingsplan ? Als ondernemer heeft u behoefte aan een adviseur die deskundigheid combineert met persoonlijke aandacht voor uw plannen. Wij bieden passende advisering voor karakteristieke vraagstukken. Govers Accountants/Adviseurs heeft voor technostarters belangrijke contacten in de regio als BOM, NV Rede en Incubator 3+.
Les Landes Support	Postbus 31168 - 6503 CD Nijmegen - De heer mr. M. Horyon - tel 024-3551321 - fax 024-3551325 - voornaam Maurice - www.leslandessupport.nl	Les Landes geeft juridisch en fiscaal advies bij ondernemen in Duitsland.
LexBridge	Paulinastraat 78 - 2595 GK Den Haag - Mevrouw C. van Roon-Seinen - tel 070-3819925 - fax 070-3818082 - voornaam Cindy - http://www.lexbridge.nl	LexBridge helpt zakelijke dienstverleners en non-profitinstellingen bij het maken van goede en duidelijke afspraken. Maakt contracten en algemene voorwaarden op. Houdt zich onder meer bezig met onderhandelingen en conflictmanagement.
Merkenbescherming	Jan van Nassaustraat 104 - 2596 BW Den Haag - onbekend - tel 070-3243758 - fax 070-3282206 - voornaam onbekend - http:www.merkenbescherming.org	Stichting Preventieve Merkenbescherming adviseert haar deelnemers kosteloos terzake van merkenrechtelijke vragenstukken en neemt - tegen een vast jaarlijks tarief - voor haar deelnemers preventieve maatregelen ter bescherming van merkrechten.
Netwerk Notarissen	Lt. Gen. van Heutszlaan 8 - 3743 JN Baarn - Samenwerkingsverband van zelfstandige notariskantoren - tel 035-5772707 - fax 035-6952895 - voornaam n.v.t. - http://www.netwerknotarissen.nl/	Netwerk Notarissen is een landelijk samenwerkingsverband van zo'n 140 zelfstandige notariskantoren. Deze site geeft u informatie over de juridische diensten waarmee de notaris u kan helpen.
Notariskantoor Van Grafhorst & Van Buitenen	Bemuurde Weerd O.Z. 28 - 3514 AP Utrecht - De heer N. van Grafhorst - tel 030-2719227 - fax 030-2719364 - voornaam Nick - http://www.vangrafhorst.nl	Moderne, efficiente en zeer doortastende notaris. Beste prijs/kwaliteitsverhouding in Nederland.
Novagraaf	Hogehilweg 3 - 1101 CA Amsterdam - Mevrouw S. Leurdijk - tel 020-5641414 - voornaam Saskia - www.novagraaf.nl	Merkbescherming en bewaking.
Turks Recht - en Vertaalbureau	De Gildekamp 3403 - 6545 LC Nijmegen - De heer H. Adalet - tel 024-3780086 - fax 084-7504820 - voornaam Hukuk - http://www.adalet-hukuk.com	Binnen ons bedrijf is een team werkzaam van juridische specialisten, gespecialiseerd in het Turkse rechtssysteem, met een breed netwerk op alle vakgebieden in de Turkse advocatuur. Dit team is aangevuld met een beëdigd vertaler Turks - Nederlands, voor de vereiste vertaling van juridische documenten.
Velo Advocaten	Euclideslaan 251 - 3584 BV Utrecht - De heer M.V.J. Noordermeer - tel 030-6008383 - fax 030-6008384 - voornaam Martijn - www.veloadvocaten.nl	Velo Advocaten streeft naar het oplossen van uw juridische problemen. Geschillenoplossing kan gelukkig heel vaak zonder dat daarvoor een rechter nodig is. En dus ook zonder kostbare en tijdrovende procedures. Vanuit onze jarenlange proceservaring is Velo Advocaten ook uitstekend in staat uw belangen in rechte te verdedigen. Wij doen dit echter alleen als er geen beter, efficiënter en goedkoper alternatief is.
Zillinger Molenaar & Verdonk advocaten	Postbus 542 - 8440 AM Heerenveen - De heer R. Tamourt - tel 0513-623666 - fax 0513-625546 - voornaam Rachid - http://www.zmv-advocaten.nl	Advocatenkantoor te Heerenveen, gratis inloopspreekuur.
Accounting
Ernst & Young	Kalfjeslaan 42 - 2623 AJ Delft - De heer W. Flikweert - tel 015-2518181 - fax 015-2618931 - voornaam Wil - http://www.ey.nl	Wil houdt zich bij Ernst & Young nadrukkelijk bezig met innovatie, ondernemerschap en investeerders.
Govers Accountants/Adviseurs	Beemdstraat 25 - 5653 MA Eindhoven - De heer M. Weerts - tel 040-2504504 - fax 040-2504599 - voornaam Maurice - www.govers.nl	Bedrijfseconomisch en/of fiscaal advies nodig bij de opstart dan wel financiering van uw onderneming, bijvoorbeeld ondernemingsplan ? Als ondernemer heeft u behoefte aan een adviseur die deskundigheid combineert met persoonlijke aandacht voor uw plannen. Wij bieden passende advisering voor karakteristieke vraagstukken. Govers Accountants/Adviseurs heeft voor technostarters belangrijke contacten in de regio als BOM, NV Rede en Incubator 3+.
In2Control B.V.	Kurt Callostraat 17 - 3067 CZ Rotterdam - De heer A. Veefkind - tel 010-2206425 - fax 010-2869697 - voornaam Arko - http://www.in2control.nl	Deze onderneming houdt zich bezig met administratieve backoffice processen en Neemt fysieke administraties over van bedrijven en instellingen die willen outsourcen.
Strictly To The Point Administratie-Adviesbureau	Nieuweweg 8 - 3295 XS 's-Gravendeel - De heer E. Punter - tel 06-44300415 - fax 078-6736412 - voornaam Egbert - http://www.strictlytothepoint.nl	Doet administraties, actief lid van Higher Level, nooit te beroerd om een ondernemer de weg te wijzen of te helpen.
Ontw. / prod. / logistiek
Big Tree Marketing Innovators B.V.	Ondiep zuidzijde 6 - 3551 BW Utrecht - De heer G. van Wulfen mmc - tel 030-2456320 - voornaam Gijs - http://www.nieuweproductenbedenken.nl	Ter versnelling van productinnovatie biedt deze portal diverse tips, checklists en technieken aan om nieuwe producten op de markt te kunnen brengen.
Progest B.V.	Science Park Eindhoven 5080 - 5692 EA Son - De heer R. Erkelens MBA - tel 040-2927323 - fax 040-2927082 - voornaam Rob - www.progest.nl	Progest helpt uitvinders en innovatieve bedrijven hun vinding op een succesvolle manier in de markt te krijgen. Progest werkt geheel op no cure no pay basis.
Wilvon Organization & Developments	Middachtenstraat 53 - 7131 GE Lichtenvoorde - De heer W. Berendsen - tel 06-13833671 - voornaam Wilfred - http://www.wilvon.com	Wilvon Organization & Developments is een nieuw adviesbureau dat vooral geïnteresseerd is in de sociale processen bij nieuwe bedrijven.
Marketing / verkoop / export
DOK 5	Joseph Ledelstraat 96 - 2518 KM Den Haag - De heer ir J.J. Baggerman - tel 070-3563945 - fax 084-7254104 - voornaam Jasper - http://www.dok5.nl	Schrijver van het boekje 'ik heb een idee, wat nu'. Specialist in het op de markt brengen van practische innovaties. Doet dat vrij succesvol voor zichzelf en doet dat ook voor anderen, tegen betaling.
ForVAT BV	Groenestraat 294 - 6531 JC Nijmegen - De heer D. Huver - tel 024-3883524 - fax 024-3551325 - voornaam David - http://www.forvat.com	Specialist in het terugvragen van buitenlandse BTW en het begeleiden van ondernemersactiviteiten in Duitsland.
Novagraaf	Hogehilweg 3 - 1101 CA Amsterdam - Mevrouw S. Leurdijk - tel 020-5641414 - voornaam Saskia - www.novagraaf.nl	Merkbescherming en bewaking.
Progest B.V.	Science Park Eindhoven 5080 - 5692 EA Son - De heer R. Erkelens MBA - tel 040-2927323 - fax 040-2927082 - voornaam Rob - www.progest.nl	Progest helpt uitvinders en innovatieve bedrijven hun vinding op een succesvolle manier in de markt te krijgen. Progest werkt geheel op no cure no pay basis.
Tekst en Verhaal	Binnendoor 51 - 2512 XZ Den Haag - De heer M. Guelen - tel 070-3226464 - fax 070-3638405 - voornaam Maurice - http://www.textworx.nl	Ondernemers vinden op TextWorx een beschikbare bedrijfsjournalist voor al hun zakelijk schrijfwerk.
Tele Concept B.V.	Karekietlaan 48 - 2261 CK Leidschendam - Mevrouw L. Wachters-de Jong - tel 070-3176143 - fax 070-3176313 - voornaam Louise	Ondersteunen technologische en wetenschappelijke organisaties bij het traceren van new business.
The Source	Postbus 56350 - 1040 AJ Amsterdam - De heer M. van Oranje - tel 020 411 85 79 - voornaam Maurits - http://www.thesourceideas.com	The Source legt relaties tussen uitvinders en grote organisaties. Organisaties hebben innovaties nodig en uitvinders zijn geholpen bij licentinemers.
Business Planning
Bronkhorst & Bijlsma Consulting	Javakade 604 - 1019 SE Amsterdam - De heer J. Bronkhorst - tel 020-7767077 - fax 084-7292148 - voornaam Jasper - http://www.bronkhorstbijlsma.nl	Ze ondersteunen ondernemers in de bedrijfsvoering en helpen met de groei van de onderneming. Dit doen ze door middel van bedrijfsadvies, juridisch advies en ICT gerelateerde diensten.
Business Value B.V.	Lichtenauerlaan 102-120 - 3062 ME Rotterdam - De heer A. Sparrius - tel 010-8489242 - fax 084-7420895 - voornaam Arjen - http://www.businessvalue.nl	Kan als Register Valuator een onafhankelijke waardering maken van een onderneming. Vanuit ervaring in het opstellen van businessplannen en investeringsvoorstellen kan ook een meer coachende functie vervuld worden.
Businessbox	Bergschild 23 - 7411 EL Deventer - Zonneveld Marks - tel 0570-643424 - fax 084-2244210 - - http://www.businessbox.nl	Abonnement op een businessplan. Site opgezet door PR bureau om publicitaire redenen.
Coach voor Starters	Hanso Idzerdapad 59 - 2553 TJ Den Haag - Mevrouw T. Kwik - tel 06-42101201 - voornaam Trudy - http://www.coachvoorstarters.nl/	Coachclubje voor het MKB, zitten nog in de startfase. Op zich vriendelijke tarieven, kwaliteit moet nog bewezen worden.
Govers Accountants/Adviseurs	Beemdstraat 25 - 5653 MA Eindhoven - De heer M. Weerts - tel 040-2504504 - fax 040-2504599 - voornaam Maurice - www.govers.nl	Bedrijfseconomisch en/of fiscaal advies nodig bij de opstart dan wel financiering van uw onderneming, bijvoorbeeld ondernemingsplan ? Als ondernemer heeft u behoefte aan een adviseur die deskundigheid combineert met persoonlijke aandacht voor uw plannen. Wij bieden passende advisering voor karakteristieke vraagstukken. Govers Accountants/Adviseurs heeft voor technostarters belangrijke contacten in de regio als BOM, NV Rede en Incubator 3+.
Innotact Consulting	Van Beuningenlaan 19 - 3953 BP Maarsbergen - De heer Dr. M.B.M. van Dongen - tel 0343-432540 - fax 0343-432772 - voornaam Maarten - http://www.innotact.nl	Consultant vooral gespitst op de biotechnologie, farmaceutische industrie en food & dairy.
KplusV organisatieadvies	Velperplein 8 - 6811 AG Arnhem - De heer P. de Leeuwerk - tel 026-3551355 - fax 026-3551399 - voornaam Peter - http://www.kplusv.nl	Doet veel advieswerk voor nieuwe bedrijven en zijn o.m. betrokken bij de stichting nieuwe bedrijvigheid.
Maxwell Group Strategy and Investment	Kruislaan 400 - 1098 SM Amsterdam - De heer drs. R.J. Lamers - tel 020-6926300 - fax 020-6926959 - voornaam Robert Jan - http://www.maxwellgroup.nl/	De Maxwell Group adviseert bedrijven en non-profit instellingen op het gebied van Strategie & Investering.
MIND HUNTER NETWERK	Woolderesweg 32 - 7555 LA Hengelo - De heer R. Berghuis - tel 06-51552302 - fax 0847-450856 - voornaam Rob - http://www.mindhunter.com	Het Mind Hunter Netwerk biedt ondersteuning bij het schrijven van het businessplan en het aantrekken van risicokapitaal en andere vormen van financiering.
Ooms & Kreeft - Venture Management and Capital	Bastion 1-5 - 5491 AN Sint-Oedenrode - De heer R. Kreeft - tel 06-38322939 - fax 041-3483061 - voornaam Robert - http://www.oomsandkreeft.eu	O&K heeft zich gespecialiseerd in het leveren van top managementexpertise die noodzakelijk is in omstandigheden waarbij significante waarde- en /of resultaatsverbeteringen van ondernemingen gerealiseerd moet worden.
Pels Proces Advies B.V.	Olympiaplein 34-3 - 1076 AC Amsterdam - De heer ir. W.K.A. Pels - tel 020-6003833 - fax 020-6001375 - voornaam Wilko - http://www.ppa.nl	Specialist in projectrealisatie, technische en bestuurlijke innovatie en financiering & subsidies.
Progest B.V.	Science Park Eindhoven 5080 - 5692 EA Son - De heer R. Erkelens MBA - tel 040-2927323 - fax 040-2927082 - voornaam Rob - www.progest.nl	Progest helpt uitvinders en innovatieve bedrijven hun vinding op een succesvolle manier in de markt te krijgen. Progest werkt geheel op no cure no pay basis.
StudentOndernemers	Ubbergseweg 110 - 6521 KL Nijmegen - De heer R. Bouwels - tel 06-24271545 - fax 024-6222940 - voornaam Ronald - http://www.studentondernemers.nl	StudentOndernemers is een ondernemersvereniging in Nijmegen voor jonge, nog studerende en net afgestudeerde ondernemers. StudentOndernemers is gevestigd in meerdere steden.
Targon	Talmastraat 18 - 3864 DE Nijkerkerveen - De heer H.D de Greef - tel 033-2571509 - fax 033-2580008 - voornaam Henk - http://www.targon.nl	Adviseur / business coach voor organiseren in verandering en organisatieontwikkeling. Beleidsterreinen: strategie, structurering, veranderen en communicatie.
Ties Corporate Finance	10, rue des Alouettes - 1121 Luxemburg - De heer T. van der Laan - tel +352427566 - fax +352427566 - voornaam Ties - http://www.ties.lu	Ties Corporate Finance werkt vanuit Luxemburg over heel Europa met intensieve workshops, business plan feedback en individuele coaching.
Octrooien en licenties
Boekx	Postbus 15988 - 1001 NL Amsterdam - De heer mr F.F. Blokhuis - tel 020-5289532 - fax 020-5289537 - voornaam Fulco - http://www.boekx.nl	Klein advocatenkantoor gesprecialseerd in Intellectueel Eigendom. Met name auteursrecht en formats e.d. Nemen het graag op voor "David"
Business inVentures B.V.	Postbus 427 - 2700 AK Zoetermeer - De heer M. Beckand Verwee - tel 06-38634804 - voornaam Maurice - http://www.businessinventures.nl	Business inVentures heeft als doel versnellen van innovatie trajecten door (co)investeren van geld, management, kennis en netwerk in uitvinders/ starters en MKB voor ontwikkeling en vermarkting van innovaties.
ID-NL Blossom Participatiemaatschappij N.V.	Postbus 21280 - 3001 AG Rotterdam - De heer drs. E.J.C. Ottevanger - tel 010-2066969 / 06-53219965 - fax 010-4121282 - voornaam Egbert - http://www.id-nl.com/blossom/	Egbert zit al 20 jaar in het vak en kent werkelijk iedereen. Blossom 'Return on Inventions' is een participatiefonds voor octrooiaanvragen en prototype ontwikkeling.
IPD Consulting B.V.	Postbus 158 - 3720 AD Baarn - De heer dr. ir. D. Groenewegen M.Sc. - tel 035-5431776 - fax 035-5431638 - voornaam Dirk - http://www.ipd-consulting.nl	Dirk Groenewegen is een echte specialist op twee disciplines: IPR en Business Development. Een geweldige combinatie voor bestaande hightech bedrijven met afzetproblemen. Vooral Chemie, Life Sciences, Agro en Food.
Licentec	Postbus 151 - 3720 AD Bilthoven - De heer G. van Beymun - tel 030 2941456 - fax 030 2941526 - voornaam Gerard - http://www.licentec.nl	Licentec is een onafhankelijke technology transfer organisatie met jarenlange ervaring in het ondersteunen van universiteiten, kennisinstellingen, ondernemingen, overheid, VC’s en particulieren bij het commercialiseren van technologie.
Merkenbescherming	Jan van Nassaustraat 104 - 2596 BW Den Haag - onbekend - tel 070-3243758 - fax 070-3282206 - voornaam onbekend - http:www.merkenbescherming.org	Stichting Preventieve Merkenbescherming adviseert haar deelnemers kosteloos terzake van merkenrechtelijke vragenstukken en neemt - tegen een vast jaarlijks tarief - voor haar deelnemers preventieve maatregelen ter bescherming van merkrechten.
Novagraaf	Hogehilweg 3 - 1101 CA Amsterdam - Mevrouw S. Leurdijk - tel 020-5641414 - voornaam Saskia - www.novagraaf.nl	Merkbescherming en bewaking.
Patents4Business	Hoofweg 69 - 9939 PC Tjuchem - De heer drs. ing. MBA A. Staal - tel 0596-533717 - fax 0596-533716 - voornaam Anne - http://www.patents4business.nl	Klein octrooibureau in Noord Oost Nederland.
Patentvista.nl	Dotterbloemkreek 55 - 2353 JB Leiderdorp - De heer R. van Loen - voornaam Rene - http://www.patentvista.nl	Patentvista geeft informatie over de kosten van een octrooi en over het gebruiken van octrooi-informatie bij innovatie en concurrentieanalyses.
Progest B.V.	Science Park Eindhoven 5080 - 5692 EA Son - De heer R. Erkelens MBA - tel 040-2927323 - fax 040-2927082 - voornaam Rob - www.progest.nl	Progest helpt uitvinders en innovatieve bedrijven hun vinding op een succesvolle manier in de markt te krijgen. Progest werkt geheel op no cure no pay basis.
Stichting ID-NL	Postbus 21280 - 3001 AG Rotterdam - De heer drs. M.F. van der Zalm - tel 010-2066969 - fax 010-4121282 - voornaam Menno - http://www.id-nl.com	ID-NL heeft het vak IP Management 'uitgevonden'. Doen onder meer marktontwikkeling voor high tech bedrijven op (gedeeltelijke) no cure no pay basis.
The Source	Postbus 56350 - 1040 AJ Amsterdam - De heer M. van Oranje - tel 020 411 85 79 - voornaam Maurits - http://www.thesourceideas.com	The Source legt relaties tussen uitvinders en grote organisaties. Organisaties hebben innovaties nodig en uitvinders zijn geholpen bij licentinemers.
Publieke sector
overheid en maatschappelijke instellingen
Onderzoeksinstelling
AMC Technology Transfer Office	Meibergdreef 45 - 1105 BA Amsterdam - De heer M.L. van der Velden - tel 020-5665056 - fax 020-5669168 - voornaam M.L. - http://www.amc.nl/bkt	Het Technology Transfer Office van het AMC biedt ondersteuning aan starters van binnen of buiten het AMC op het gebied van octrooien, coaching, apparatuur en startkapitaal. Er kan een preseedlening worden aangevraagd.
EIM	Postbus 7001 - 2701 AA Zoetermeer - De heer S. Wennekers - tel 079-3413634 - fax 079-3415024 - voornaam Sander - http://www.eim.nl	Sander Wennekers is programma coordinator voor onderzoeken naar ondernemerschap voor het Ministerie van EZ.
Wetenschappelijk- en hoger onderwijs
Fontys Hogescholen	Postbus 347 - 5600 AH Eindhoven - De heer H.J. Bruil - tel 0877-871191 - voornaam Henk Jan - http://www.fontys.nl	Opleidingscoordinator van de opeleidingen small business- en retail management.
Haagse Hogeschool	postbus 13336 - 2501 EH Den Haag - De heer E. Muntjewerff - tel 070-4458144 - voornaam Edwin - http://www.haagsehogeschool.nl	Doceert op de afdeling small-business tevens lector ondernemen en innoveren.
Hogeschool Inholland - School of Economics	postbus 23145 - 3001 KC Rotterdam - Mevrouw C. van Vliet - tel 0180-490022 - fax 0180-490023 - voornaam Cora - http://www.inholland.nl	Regioregiseur voor MKB en startende ondernemers, enthousiaste participant aan Holland Innovation.
Hogeschool van Amsterdam	Weesperzijde 190 - 1097 DZ Amsterdam - De heer M. Beemsterboer - tel 020-5951591 - voornaam Marcel - http://www.hva.nl
Hogeschool voor Economische Studies	Postbus 22575 - 1100 DB Amsterdam - Mevrouw A. van Raalte - tel 020-5236429 - voornaam Annemiek - http://www.hesasd.nl	Enthousiaste netwerkster en voorvechtster voor ondernemerschap in het onderwijs. Goed op de hoogte van de ondernemerschapsopleidingen in het Amsterdamse
Liaisongroep Universiteit Twente	Universiteit Twente Postbus 217 - 7500 AE Enschede - De heer J. van Benthem - tel 053-4894687 - voornaam Jann - http://www.utwente.nl	De heer van Benthem is al jaren zeer actief met het stimuleren van ondernemerschap binnen de Universiteit Twente. Hij is zeer bedreven en is bij elke start-up betrokken.
Radboud Universiteit	Comeniuslaan 4 - 3625 HP Nijmegen - De heer I. Schrijer - tel 024-3616040 - fax 024-3612757 - voornaam Ivo - http://www.ru.nl/er/	Ivo is bij externe relaties het aanspreekpunt voor onder meer technostarters.
Saxion Hogescholen, SPEED Startersfonds	Kortenaestraat 71 - 7513 AH Enschede - De heer Th. van der Velde - tel 06-54247632 - voornaam Theodor - http://www.Saxion.nl	Startersfonds voor de allerseerste beginfase van het ondernmen. Persoonlijke lening van 12.000 euro, renteloos, af te lossen in 5 jaar. Naast de lening worden de starters gefaciliteerd in huisvesting, coaching, netwerken en scholing.
StudentOndernemers Nederland	Vreedestraat 107 - 6511 AD Nijmegen - De heer A. in’t Veld - tel 06-13430834 - voornaam Arjan - http://www.studentondernemers.nl	Stichting waaronder verschillende verenigingen vallen voor jonge, nog studerende en net afgestudeerde ondernemers. Is gevestigd in meerdere steden en ontstaan vanuit StudentOndernemers Nijmegen.
TIAS (Business school Tilburg)	Warandelaan 2, gebouw E - 5037 AB Tilburg - Mevrouw H. Baert - tel 013-4668661 - fax 013-4668699 - voornaam Hilde - http://www.tias.edu/	Business school van de KUB en de TU/e. Geven hele aardige postdoctorale opleidingen.
TU Delft	Postbus 5 - 2600 AA Delft - De heer G.J. van den Berg - tel 015-2782924 - fax 015-2783100 - voornaam Gert-Jan - http://www.tudelft.nl	Coordinator van startersbeleid binnen de TU Delft.
UM Holding	Oxfordlaan 70 - 6229 EV Maastricht - De heer J.W.C.M. Cobbenhagen - tel 043-3885822 - fax 043-5885829 - voornaam Jan - http://www.bpcm.nl	Jan Cobbenhagen is directeur van de UM Holding en in die functie verantwoordelijk voor het investeren in spinoff bedrijven met de Universiteit Maastricht.
Universitair Bedrijvencentrum Radboud	Tournooiveld 100 - 6525 EC Nijmegen - De heer H.J. van der Pasch - tel 024-3528811 - fax 024-3540090 - voornaam Hein - http://www.ubcnijmegen.nl	Het Universitair Bedrijvencentrum van de KUN biedt studenten huisvesting.
Universiteit Leiden, Science Based Business	Niels Bohrweg 1 - 2333 CA Leiden - De heer dr. H. Jousma - tel 071-5274424 - voornaam Harmen - http://www.leidenuniv.nl/	De heer Jousma is het contactpersoon binnen de Universiteit Leiden voor alles wat te maken heeft met ondernemerschap en wetenschap.
Universiteit Nyenrode	Postbus 130 - 3620 AC Breukelen - De heer G. Zwartendijk - tel 0346-291545 - fax 0346-265453 - voornaam Ger - http://www.nyenrode.nl/	De heer Zwartendijk is vooral in de startfase van ondernemingen actief en hij is de coordinator van de Nyenrode Start up Accelerator.
Universiteit van Tilburg	Postbus 90153 - 5000 LE Tilburg - Mevrouw drs. J.J.A.J. Krebbers - tel 013-4662953 - fax 013-4663328 - voornaam Jenny - http://www.uvt.nl/loketmkb	Contactpersoon binnen universiteit Tilburg voor studenten die een eigen bedrijf willen starten.
Universiteit Wageningen	Postbus 332 - 6700 AH Wageningen - Mevrouw R. Tielanus - tel 0317-495444 - fax 0317-495440 - voornaam Riet - http://www.wbg.wur.nl	Mevr. Tielanus is de contactpersoon binnen de universiteit van Wageningen die ondernemerschap stimuleren en ondersteunen.
Webster University Worldwide	Boommarkt 1 - 2311 EA Leiden - De heer C.L. Blake - tel 071-5168000 - voornaam Chris - http://www.webster.nl/ice	Chris is zelf entrepreneur en Head of Department Business & Management van Webster Leiden en leidt het Webster International Center for Entrepreneurship. Webster biedt een MA Certificate in Entrepreneurship.
Lager-, middelbaar- en beroepsonderwijs
IVBO	Welvaartstraat 54a - B-2000 Antwerpen - De heer B. Ruyters - tel 032-377115 - voornaam Benjamin - http://www.bedrijfsbeheer.eu	Via de opleiding bedrijfsbeheer kunnen startende zelfstandigen zich in order stellen met de vestigingswet.
Publieke maatschappelijke instelling
Amsterdam Innovatie Motor (AIM)	Postbus 2852 - 1000 CW Amsterdam - Mevrouw A. van Os - tel 020-5241129 - voornaam Anja - http://www.aimsterdam.nl	De Amsterdamse Innovatie Motor (AIM) is opgericht om de toonaangevende positie van de regio Amsterdam in de kenniseconomie te helpen behouden en te versterken. AIM is een initiatief van de KennisKring Amsterdam en is in 2004 gestart.
Kunstenaars & Co	Postbus 2617 - 1000 CP AMSTERDAM - Mevrouw mr. M. Loudon - tel 020 5352500 - voornaam Marceline - http://www.kunstenaarsenco.nl	Kunstenaars&CO stimuleert en ondersteunt kunstenaars bij het ontwikkelen van een rendabele beroepspraktijk. We zoeken daarvoor voortdurend naar nieuwe wegen.
Mediagilde	Piet Heinkade 179 - 1019 HC Amsterdam - De heer Andrew Bullen - tel (0)20 7884400 - fax (0)20 7884401 - voornaam Andrew - http://www.mediagilde.nl	Mediagilde heeft een programma voor 150 creatieve en getalenteerde mediaprofessionals per jaar. Dertig van deze creatieve starters krijgen een werkplek in Pakhuis de Zwijger.
New Energy Docks	Postbus 37126 - 1030 AC Amsterdam - De heer van Hattem - tel 020 435 7500 - fax 020 435 7501 - voornaam Aart - http://www.newenergydocks.nl/	De business incubator van New Energy Docks geeft jonge, innovatieve bedrijven op het gebied van duurzame energie en mobiliteit de kans zich te ontwikkelen.
Syntens Team Lelystad	Postbus 2156 - 8203 AD Lelystad - Mevrouw S.W.E. Bosch - tel 0320-286700 - fax 0320 286711 - voornaam Saskia - http://www.syntens.nl	Saskia Bosch is projectleider voor de technostarters binnen Syntens. Zij weet binnen Syntens goed de weg en daarom ook het centrale aanspreekpunt voor deze groep.
Private maatschappelijke instelling
Beroepsorganisatie Nederlandse Ontwerpers (BNO)	Weesperstraat 5 - 1018 DN Amsterdam - De heer P. Aarts - tel 020 624 47 48 - voornaam Patrick - http://www.bno.nl	De adviseurs ondersteunen ontwerpers bij de problemen die ze tegenkomen in dagelijkse praktijk. Als lid kun je bij ze terecht met al je vragen op zakelijk en juridisch gebied. Een persoonlijke helpdesk voor concrete adviezen, zodat je direct weer aan de slag kunt.
Maatschappij voor Oude en Nieuwe Media	Nieuwmarkt 4 - 1012 CR Amsterdam - Mevrouw M. van Noort - tel 020-5579806 - fax 020-5579880 - voornaam Mylene - http://www.waag.org	Waag Society / maatschappij voor oude en nieuwe media is een kennisinstituut op het snijvlak van cultuur en technologie in relatie tot de maatschappij , het onderwijs, de overheid en het bedrijfsleven.
Mama Cash	1e Helmerstraat 17 III - 1001 ND Amsterdam - n.v.t. - tel 020-6893634 - fax 020-6834647 - voornaam n.v.t. - http://www.mamacash.nl	Mama Cash financiert initiatieven van vrouwen in de hele wereld. Vrouwen die aan de basis werken en zelf hun positie in de maatschappij proberen te verbeteren.
Start Foundation	Postbus 889 - 5600 AW Eindhoven - De heer S. de Graaf - tel 040-2461850 - fax 040-2370515 - voornaam Sil - http://www.startfoundation.nl	Social venture capitalist. Verstrekt zowel microkredieten aan starters uit de uitkering als bedrijfskapitaal aan bedrijven die naast economische doelstellingen ook sociale doelstellingen nastreven door mensen in loondienst te nemen die minder makkelijk aan werk komen.
VandenEnde Foundation	Johannes Vermeerstraat 20 - 1071 DR Amsterdam - De heer R. Rienstra - tel 020-5745075 - fax 020-5745085 - voornaam Ryclef - http://www.vandenendefoundation.org	De VandenEnde Foundation wil ontplooiingskansen bieden aan talentvolle jonge en gevestigde kunstenaars, de cultuurparticipatie bevorderen en het cultureel ondernemerschap stimuleren. Voor bedrijven/mensen IN Nederland, bedrijf ZONDER winstoogmerk. Bijdragen in donaties, garantstellingen, expertise of lening.
Landelijke overheid
Benelux-Bureau voor de Intellectuele Eigendom	Bordewijklaan 15 - 2591 XR Den Haag - Mevrouw C. Mailliard - tel 070-3491111 - fax 070-34975708 - voornaam Caroline - www.boip.int	Het Benelux-Bureau voor de Intellectuele Eigendom (BBIE) is de officiële instantie voor de registratie van merken en modellen in de Benelux. Daarnaast biedt het BBIE de mogelijkheid om het bestaan van ideeën, concepten, ontwerpen, prototypes enz. vast te leggen.
Innovation Relay Centre	Juliana van Stolberglaan 3, Postbus 93144 - 2509 AC Den Haag - De heer drs. E.T. Kuipers - tel 070-3735280 - fax 070-3735650 - voornaam Eric - http://www.ircnederland.nl/	IRC Nederland faciliteert en ondersteunt technologieoverdracht op Europees niveau ter bevordering van innovatie in de Nederlandse industrie. Hiervoor werkt IRC Nederland nauw samen met onder andere branche-organisaties.
Ministerie van Economische Zaken	Postbus 201101 - 2500 EC Den Haag - De heer P. Waasdorp - tel 070-3796841 - fax 070-3797403 - voornaam Pieter - http://www.minez.nl	Peter Waasdorp is binnen EZ verantwoordelijk voor het nieuwe beleid voor Innovatief ondernemerschap en starters. Hieronder valt ook het nieuwe Technopartner.
Ministerie van Economische Zaken	Postbus 201101 - 2500 EC Den Haag - De heer F. de Haan - tel 070-3797334 - fax 070-3797403 - voornaam Foppe - www.minez.nl	Foppe de Haan is binnen EZ verantwoordelijk voor het beleid voor Innovatief ondernemerschap en starters. Technopartner valt hier ook onder.
Stichting Mibiton	Postbus 443 - 2260 AK Leidschendam - De heer K. Recourt - tel 070-3378780 - fax 070-3378784 - voornaam Kees - http://www.mibiton.nl	Investeert met haar fondsen in de Nederlandse Life Sciences infrastructuur. De apparatuur en speciale laboratoria worden benut door kennisinstellingen en het bedrijfsleven.
Technopartner	Postbus 93144 - 2509 AC Den Haag - De heer drs. M.F. Stutterheim - tel 070-3735444 - voornaam Martin - http://www.technopartner.nl/	Martin is de trekker van TechnoPartner, de organisatie van EZ die het technostartersbeleid coördineert.
TWA Netwerk (trendwatchers voor Innovatie en Technologie)	Postbus 20101 - 2500 EC Den Haag - De heer S. Duterloo - tel 070-3797511 - fax 070-3796529 - voornaam Servaas - http://www.twanetwerk.nl/	Organisatie van EZ, die informatie over technologie en technologiebeleid verzamelt voor Nederlandse bedrijven, kennisinstellingen en overheid.
Provinciale overheid
Kennisalliantie Zuid-Holland	Oude Delft 114, Postbus 644 - 2611 CG Delft - Mevrouw drs. MBA M. Heimens Visser - tel 015-2840487 - fax 015-2154100 - voornaam Merel - http://www.kennisalliantie.nl	De Kennisalliantie Zuid-Holland moet hét platform worden waarin deelnemers aan de regionale kenniseconomie elkaar ontmoeten, activiteiten op elkaar afstemmen en samen de kennisintensieve bedrijvigheid en innovatie naar een hoger plan tillen.
N.V. Noordelijke Ontwikkelingsmaatschappij	Postbus 424 - 9700 AK Groningen - De heer drs. K. Keestra - tel 050-214444 - fax 050-5214400 - voornaam Klaas - http://www.nom.nl	Regionale ontwikkelingsmaatschappij voor de drie noordelijke provincies. Lokaal erg dominant.
NV Rewin	Postbus 3180 - 4800 DD Breda - De heer drs. M.W. Bakker - tel 076-5646784 - fax 076-5646789 - voornaam Michael - http://www.rewin.nl	REWIN ondersteunt West-Brabantse bedrijven uit het MKB die plannen hebben voor de uitbreiding van hun bedrijf.
Provincie Flevoland	Postbus 55 - 8200 AB Lelystad - Mevrouw H. Boerrigter - tel 0320-265680 - fax 0320-265264 - voornaam Hedwig - http://www.flevoland.nl	Contactpersoon voor de Provincie Flevoland waar het innovatie en ondernemerschap betreft. Een echte meedenker.
Provincie Limburg	postbus 5700 - 6202 MA Maastricht - De heer S. Verstappen - tel 043-3892863 - voornaam Servi - http://www.limburg.nl	Servie is hoofd van de cluster bedrijfsomgeving en investeringsklimaat.
Provincie Noord-Brabant	postbus 90151 - 5200 MC 's Hertogenbosch - Mevrouw V. Buckens - tel 073-6802657 - voornaam Viviënne - http://www.brabant.nl	Contactpersoon bij de provincie speciaal voor TechnoStarters.
Provincie Noord-Holland	Postbus 3007 - 2001 DA Haarlem - De heer T. Jaroszek - tel 023-5143694 - voornaam Tomasz - http://www.noord-holland.nl/thema/concern/	Contactpersoon voor Technostarters en kennisinfrastructuur.
Provincie Zeeland	Postbus 524 - 4330 AM Middelburg - Afdeling Economie en Mobiliteit - tel 0118-631011 - fax 0118-613104 - voornaam Innovatieve Acties - http://www.zeeland.nl/innovatie	Innovatieve Acties Zeeland doet van alles met ondernemerschap. Helaas geen contactpersoon.
Provincie Zuid-Holland	Zuid Hollandplein 1 - 2596 AW Den Haag - De heer M. Bottema - tel 070-4416324 - voornaam Mark - http://www.zuid-holland.nl/index.jsp	Contactpersoon voor technostarterszaken van de provincie Zuid-Holland.
Lokale overheid
Economic Development Board Rotterdam	Postbus 30230 - 3001 DE Rotterdam - De heer Mevrouw - tel 010-2053560 - voornaam Contactpersoon - http://www.edbr.nl/	Economische denktank adviseert Rotterdamse B&W. Stuurt grote economische projecten en door aanwenden van netwerk verwerven zij kennis, informatie en geld.
Bedrijfsleven
personen binnen grote bedrijven met een zwak voor zelfstandige ondernemers
Coach
BViT Delft	Electronicaweg 16d - 2628 XG Delft - De heer T. Buddingh' - tel 088-6642777 - voornaam Toon - www.bvit.net	Toon Buddingh' is de ondernemer die de BViT ClusterIncubator in Delft runt.
BViT Den Haag	Saturnusstraat 60 - 2516 AH Den Haag - De heer E. Neo - tel 088-6642777 - fax 084-8370064 - voornaam Edgar - www.bvit.net	Edgar Neo is de ondernemende Clustermanager van de BViT ClusterIncubators in de CaballeroFabriek in Den Haag.
Proxima Coaching	Oude Kraan 72 - 6811 LL Arnhem - Mevrouw H. Wichman - tel 026-351 2661 - voornaam Herma - http:www.proxima-coaching.nl	Proxima Coaching coacht innovatieve ondernemers onder het motto 'If you can dream it, you can do it'.
Ondernemer
Brookz	Postbus 19 - 1399 ZG Muiderberg - Mevrouw T. Smits - tel 06-19184319 - voornaam Tessa - http://www.brookz.nl	Brookz is een multimediaal platform voor (potentiële) kopers en verkopers van bedrijven met een transactiewaarde tussen de 0,3 - 15 miljoen euro. Het bestaat uit een tijdschrift, een webportal met een databank en een nieuwsbrief.
Meganova	Oosterdokkade 5 Suite 804 - 1011 AD Amsterdam - De heer B. Veldhuijzen van Zanten - tel 020-4895779 - fax 020-4895694 - voornaam Boris - http://www.meganova.nl	Boris Veldhuijzen van Zanten is well known as one of the first Dutch Successful Serial Internet Entrepreneur. Boris has a creative mind, innovative ideas and a large network.
Venture Capital Coach BV	Voorburggracht 513 - 1724 RJ Oudkarspel - De heer E. van Santen - tel 06-10960909 - voornaam Edo - http://www.venturecapitalcoach.com	Coach voor de ondernemers, creëert een optimale uitgangspositie voor expansie met extern kapitaal.
Warp}	Schuttersweg 8 - 1217 PZ Hilversum - De heer drs. T.E.R. Slot MM - tel 035-7990010 - voornaam Roland - http://www.warp.nl	Serial Entrepreneur. Is erg goed in het opzetten van winstgevende bedrijven. Bemoeien zich intensief met hun participaties. Stappen in bedrijven die al enige omvang hebben.
Directie
Douwe Egberts Nederland	Vleutensevaart 35 - 3532 AD Utrecht - De heer P.H. Merckens - tel 030-2979111 - fax 030-2978400 - voornaam Piet Hein - http://www.de.nl
Inkoop
R&D
Konings industrial design	Neveritaweg 15 - 1033 WB Amsterdam - De heer W. Konings - tel 020-4232916 - fax 020-4232917 - voornaam Wouter - http://www.koningsdesign.nl	Wij zijn gepecialiseerd in Product Innovatie Managment. Brede ervaring (o.a. Dyson en Philips). Hebben al vele ideeen tot een succesvol product uitontwikkeld (uurtarief).
RAYS Concept Development	Willem van Nassaulaan 51 - 5212 TC Den Bosch - De heer R. van Ophoven - tel 073-6212586 - fax 073-6900754 - voornaam Raymond - http://www.rays.nl	RAYS doet technische concept- en productontwikkeling en design, voornamelijk gericht op interactieve belevingsproducten, multimedia en educatie. Van creatieve ideevinding tot technische uitwerking.
Venturing (samenwerking)
Business inVentures B.V.	Postbus 427 - 2700 AK Zoetermeer - De heer M. Beckand Verwee - tel 06-38634804 - voornaam Maurice - http://www.businessinventures.nl	Business inVentures heeft als doel versnellen van innovatie trajecten door (co)investeren van geld, management, kennis en netwerk in uitvinders/ starters en MKB voor ontwikkeling en vermarkting van innovaties.
Douwe Egberts Nederland	Vleutensevaart 35 - 3532 AD Utrecht - De heer P.H. Merckens - tel 030-2979111 - fax 030-2978400 - voornaam Piet Hein - http://www.de.nl
newVOC management B.V.	Oudedijk 21 - 3062 AB Rotterdam - De heer drs. J.A.C.P. Verkooijen - tel 010-4769214 - voornaam Jan - http://www.newvoc.com	Op basis van ervaring levert newVOC diensten op het gebied van financiering, business development en verkoop waardoor nieuwe mogelijkheden ontstaan voor het verleggen van zakelijke grenzen.
Technopartner Startersfaciliteit	Postbus 18 - 6160 MD Geleen - De heer P. Hendriks - tel 046 4763636 - fax 046 4761173 - voornaam Patrick - http://213.53.138.154/publish/article_50.shtml	Initiatief van DSM, IBM, Philips, Unilever en Friesland Coberco gericht op corporate venturing. Patrick kan je binnen brengen bij de initiatiefnemers.
VenGen	Henriette Bosmansstraat 11 - 1077 XE Amsterdam - De heer A. Nijkerk - tel 06-55128387 - fax 084-8709728 - voornaam Alfred - http://www.vengen.nl	Hands-on investors & management in life sciences.
Funding (financiering)
DSM Venturing	Het Overloon 1 - 6411 TE Heerlen - De heer M. Schüler - tel 045-5783105 - fax 045-5783102 - voornaam Marc - www.dsm-venturing.com	Corporate-Venturing club van DSM. Neemt als VC minderheidsbelangen in jonge groeiende bedrijven die mogelijk strategisch relevant zijn voor DSM.
Fortis Venturing	Archimedeslaan 6 - 3500 GA Utrecht - De heer J. van Helden - tel 030-2664115 - fax 030-2269908 - voornaam Jan-Ide - http://www.fortisventuring.com	Tot op heden de enige venturingafdeling van een bank. Ze doen interne projecten die aansluiten bij hun core business en ze doen samenwerking met derden, indien activiteiten aansluiten bij de core business.
Voorlichting en Perscontacten
Adformatie	Postbus 75462 - 1070 AL Amsterdam - Mevrouw A. Prummel - tel 020-5733644 - fax 020-6793461 - voornaam Astrid - http://www.adformatie.nl	Adjunct hoofdredacteur van Adformatie, reclamevakblad
BioNieuws	Postbus 19245 - 3501 DE Utrecht - De heer drs G. van Caulil - tel 030-2321276 - voornaam Gaby - http://www.nibi.nl	Hoofdredacteur van Bionieuws welke onderdeel uitmaakt van het Nederlands Instituut voor Biologie.
Bizz.nl	Planetenbaan 80-99 - 3606 AK Maarssen - De heer A. Kors - tel 0346-577577 - fax 0346-554287 - voornaam Arjan - http://www.bizz.nl	Hoofdredacteur van Bizz en Zibb met bijzondere interessen in innovatief ondernemerschap en groei.
De Volkskrant	Wibautstraat 150 - 1091 GR Amsterdam - De heer G.J. van Teeffelen - tel 020-5623164 - fax 020-6685339 - voornaam Gert Jan - http://www.volkskrant.nl	Economisch redacteur bij de Volkskrant.
Elsevier	Postbus 152 - 1000 AD Amsterdam - De heer R. Kosterman - tel 020-5159944 - fax 020-5159900 - voornaam Ron - http://www.elsevier.nl	Economische redactie Elsevier
Emerce	Postbus 3138 - 5902 RH Venlo - De heer B. de Dood - tel 077-3961875 - fax 023-5463931 - voornaam Ben - http://www.emerce.nl	Contactpersoon bij Emerce.
EMerce	Laarderweg 124 E - 1402 RG Bussum - De heer J. Libbenga - tel 035-6923843 - voornaam Jan - http://www.emerce.nl	Schrijft veel over nieuwe bedrijven in de ICT.
Erasmus Universiteit - Entrepreneurship & New Business Venturing	Postbus 1738 - 3000 DR Rotterdam - De heer dr. W. Hulsink - tel 010-4082618 - voornaam Willem - http://www.eship.nl	Willem is de coördinator van alle ondernemerschapsactiviteiten van de EUR. Gaat al jaren mee en weet wel hoe de vork in de steel zit. Is in het Rotterdamse goed ingevoerd.
FEM Business	Postbus 152 - 1000 AD Amsterdam - De heer A. van der Wal - tel 020-5159222 - fax 020-5159866 - voornaam Arno - http://www.fembusiness.nl/	Hoofdredacteur van Fem Business.
Het Parool	Postbus 433 - 1000 AK Amsterdam - De heer M. Laan - tel 020-5584444 - fax 020-5584351 / 020-5584352 - voornaam Marc - http://www.parool.nl	Financieel redacteur van het Parool.
NRC Handelsblad	Postbus 8987 - 3009 TH Rotterdam - De heer H.C.W. Meijer - tel 010-4067349 - fax 010-4066907 - voornaam Harry - http://www.nrc.nl	Economisch redacteur bij NRC Handelsblad.
NRC Handelsblad	Stienserstraat 3 - 8917 CE Leeuwarden - Mevrouw drs E. Verdegaal - tel 058-2161480 - voornaam Erica - http://www.nrc.nl	Freelance journaliste, schrijft artikelen voor het NRC over beleggen en personal finance.
Sprout	Ceylonpoort 5-25 - 2037 AA Haarlem - De heer L. Hoeks - tel 023-5463804 - fax 023-5465546 - voornaam Louis - www.sprout.nl	Sprout inspireert en ondersteunt ondernemers bij het runnen en uitbouwen van hun bedrijf. Het platform bestaat uit een maandelijks magazine, een website www.sprout.nl, meerdere weblogs en een dagelijkse nieuwsbrief.
Staatscourant	Postbus 20020 - 2500 EA Den Haag - De heer drs. W. de jong - tel 070-3789639 - fax 070-3855505 - voornaam Wouter - http://www.sdu.nl/staatscourant/vandaag/	Tsja, de Staatcourant. Niet super dynamisch, maar ze nemen wel persberichten over.
Trouw	Postbus 859 - 1000 AW Amsterdam - De heer W. Schoonen - tel 020-5629444 - voornaam Willem - http://www.trouw.nl	Willem is hoofdredacteur van de Trouw en schrijft leuke artikelen over innovatieve ondernemers. Dit doet hij tevens voor Higherlevel.

Database nuttige adressen is een web based toepassing van JSoft

2007-06-02T13:11:00.000+01:00

Hoofdstuk 10: Contracten en algemene voorwaarden

Een startende ondernemer, en misschien geldt dit ook wel voor u, is vooral gericht op datgene wat hem of haar tot ondernemen drijft. Dit laat onverlet dat u vooraf een aantal zaken zult moeten regelen. Het schrijven van een businessplan is daar één van, zeker wanneer de onderneming afhankelijk is van externe financiering. In hoofdstuk 3 heeft u hierover alles kunnen lezen.

In de startfase van een onderneming wordt echter vaak onvoldoende aandacht besteed aan de overeenkomsten en de bijbehorende contractvormen waarmee u kunt worden geconfronteerd.

Opmerkelijk, zeker wanneer u bedenkt dat een businessplan primair bedoeld is voor eigen gebruik. Het moet u behoeden voor een aantal valkuilen, de kosten, baten en risico’s inzichtelijk maken en een handvat bieden voor de wijze waarop u invulling geeft aan uw onderneming. Waarom dan zo weinig aandacht voor de verplichtingen die u aangaat en de juridische aspecten die daarmee verband houden?

Illustratief is het voorbeeld waarbij een ondernemer uit oogpunt van bescherming van het privé-vermogen welbewust kiest voor een besloten vennootschap als rechtsvorm, namens de BV een betaalrekening opent met een rekening-courant faciliteit en aldus via de achterdeur de hoofdelijke aansprakelijkheid weer aanvaardt.

Het voert te ver om in dit hoofdstuk alle juridische voetangels de revue te laten passeren waarmee een starter te maken krijgt voor wat betreft contractuele verplichtingen. Deze editie van de Gids Startkapitaal richt zich op overeenkomsten in het algemeen en contracten en algemene voorwaarden in het bijzonder. Het is taaie kost, maar wel noodzakelijk om zonder grote juridische problemen door de opstartfase te komen.

Soorten voorwaarden

In de voorbereidingsfase gaat u vaak onbewust al verplichtingen aan. Aanvankelijk bent u vooral aan het consumeren; pas wanneer de eerste klant zich aandient wordt u zich bewust van het feit dat u zelf leverancier van goederen of diensten bent. Wat zover weg leek wordt dan ineens realiteit, het wordt zaak om stil te staan bij een contractvorm en de voorwaarden waaronder u wilt leveren.

Het eerste waar u waarschijnlijk aan denkt zijn de leveringsvoorwaarden. Maar er zijn veel meer gedaanten waarin algemene voorwaarden een gestalte kunnen krijgen. Denk bijvoorbeeld aan inkoopvoorwaarden, licentievoorwaarden, gebruik(er)svoorwaarden, verzekeringsvoorwaarden, et cetera. De term 'algemene voorwaarden’ is dus een containerbegrip.

Overeenkomst

De begrippen overeenkomst en contract worden vaak door elkaar gebruikt als synoniem. Taalkundig en juridisch is dat echter onjuist. Een contract zonder overeenkomst is ondenkbaar, een overeenkomst kan echter wel degelijk bestaan zonder dat hiervan een contract bestaat. Een contract is de schriftelijke belichaming van een overeenkomst, oftewel de schriftelijke weergave van de verbintenissen die partijen over en weer aangaan.

Om niet te verzanden in een juridisch dogmatische uiteenzetting van het verschil tussen een contract en overeenkomst is het onderscheid het beste te illustreren met een voorbeeld uit de dagelijkse praktijk.

Het komt regelmatig voor dat een contract nog moet worden opgesteld of ondertekend terwijl partijen al lang en breed invulling geven aan de overeenkomst. Zolang daarover geen misverstanden bestaan en de prestaties wederzijds voldoen aan de verwachtingen is er weinig aan de hand. Het wordt vervelender wanneer één van de partijen niet beantwoordt aan de verwachtingen van de andere partij. Er zal dan een uitleg aan de overeenkomst moeten worden gegeven. Daarbij is het schriftelijke contract een belangrijke toetssteen.

Zolang een contract één op één weergeeft wat partijen zijn overeengekomen kan er weinig verschil in uitleg bestaan. De praktijk is echter weerbarstig. Veelal vertolkt een contract slechts ten dele de overeengekomen afspraken of wordt een contract niet aangepast aan gewijzigde afspraken. Een conflict is dan snel geboren.

Als de belangen groter worden is de waarde van een goed geformuleerd contract, al dan niet voorzien van goede algemene voorwaarden, van cruciaal belang. De vraag is aan welke randvoorwaarden een contract en algemene voorwaarden moeten voldoen.

Minimumvereisten

Overeenkomsten zijn vormvrij, tenzij de wet anders bepaalt zijn. Slechts voor een paar overeenkomsten stelt de wet eisen aan de vorm. Het is geen vereiste is om een overeenkomst schriftelijk aan te gaan; een mondelinge overeenkomst kan even rechtsgeldig zijn als een schriftelijke verklaring. Overeenkomsten kunnen dus bijvoorbeeld per e-mail worden aangegaan. Ook voor wat betreft ‘de mate van schriftelijkheid’ worden geen eisen gesteld: de achterkant van een bierviltje volstaat. Een schriftelijke overeenkomst heeft als voordeel dat de kans op discussie over de inhoud van de wederzijdse verplichtingen geringer is.

De wet stelt wel een aantal minimumeisen aan de totstandkoming en de rechtsgeldigheid van een overeenkomst. Ten eerste bepaalt de wet in artikel 217, boek 6 Burgerlijk Wetboek (art. 6:217 BW) dat een overeenkomst tot stand komt door een aanbod en de aanvaarding daarvan. Daarnaast is de belangrijkste eis dat de verbintenissen die partijen bij een overeenkomst op zich nemen ‘bepaalbaar’ moeten zijn, aldus art. 6:227 BW. Dat wil zeggen dat voldoende duidelijk moet zijn wat de verbintenissen over en weer inhouden.

Wat betreft de inhoud van die verbintenissen bestaat er een grote mate van contractvrijheid: partijen zijn in beginsel vrij om de wederzijdse verplichtingen te regelen. Slechts in een paar gevallen stelt de wet hiervoor regels, in het bijzonder waar het gaat om algemene voorwaarden.

Contract of algemene voorwaarden?

Een contract is, zoals we al bespraken, een schriftelijke vertaling van de afspraken die over en weer tussen partijen zijn gemaakt. Een deel van die afspraken zullen bij herhaling voorkomen. Is dat niet tussen de zelfde partijen dan wellicht tussen één van hen en een derde partij. Wanneer regelmatig dezelfde contractclausules worden gehanteerd dan kan handig zijn om deze in algemene voorwaarden onder te brengen.

Algemene voorwaarden zijn, zo bepaalt ook artikel 6:231 BW, één of meer ‘bedingen’ die zijn opgesteld teneinde in een aantal overeenkomsten te worden opgenomen, met uitzondering van bedingen die de kern van de prestaties aangeven, voor zover deze laatstgenoemde bedingen duidelijk en begrijpelijk zijn geformuleerd.

Met deze definitie is tevens de scheidslijn aangegeven tussen contracten en algemene voorwaarden: de kern van de wederzijdse prestaties hoort thuis in het contract en de overige bedingen in de algemene voorwaarden.

In de praktijk is dit vaak een lastig punt. Contracten bevatten vaak bepalingen die, al dan niet in woorden van gelijke strekking, als een beding in de algemene voorwaarden van de desbetreffende partij terug zijn te vinden en vice versa.

Zolang die overlap één op één bestaat is er weinig aan de hand. Het wordt lastiger wanneer de bepalingen niet gelijkluidend zijn of zelfs tegenstrijdig. Daarom is het in alle gevallen zinvol als u een rangorde aanbrengt en in het contract laat bepalen welk document het belangrijkst is. Dit is met name wenselijk wanneer er naast het contract en de algemene voorwaarden ook nog andere documenten deel uitmaken van de overeenkomst.

Contractbepalingen

In het contract dienen ten minste de volgende zaken aan de orde te komen: een beschrijving van de partijen, de beweegredenen, de prestatie, de prijs, de duur, rechtskeuze en de toepasbaarheid van de algemene voorwaarden.

Beschrijving partijen

Het is gebruikelijk om allereerst de gegevens van de betrokken partijen op te nemen. Dat wil zeggen de namen en adresgegevens van alle partijen en van degenen die de desbetreffende partijen vertegenwoordigen.

Beweegredenen

Het beschrijven van de strekking van de overeenkomst is van groot belang. Zeker wanneer de overeenkomst van een bijzondere aard is of daarmee grote belangen gemoeid gaan, is het aan te bevelen om de overwegingen nauwkeurig te omschrijven.

Wanneer tussen de betrokken partijen onenigheid ontstaat en de bepalingen van een contract niet voorzien in de bedoelingen van partijen, dan kan de ‘considerans’ uitkomst bieden wat betreft de vraag waarop de wil van partijen is gericht bij de totstandkoming van de overeenkomst. De considerans is in contracten vaak te vinden onder de beschrijving van de betrokken partijen en worden meestal aangeduid met “overwegende ...” .

Een waarschuwing is hier op zijn plaats: denk over het beschrijven van de overwegingen niet te lichtvaardig. Het opstellen van een goede considerans is geen sinecure. Deze vormt immers voor een belangrijk deel de uitleg die aan een overeenkomst moet worden gegeven.

Prestatie

De door de aanbieder te leveren prestatie is één van de kernbepalingen. Het is belangrijk om voldoende duidelijk te beschrijven wat de prestaties over en weer inhouden, maar de prestaties hoeven niet uitputtend te worden beschreven. Een beschrijving op hoofdlijnen volstaat, zolang daaruit maar voldoende duidelijk wordt wat van de leverancier mag worden verwacht. Een meer gedetailleerde beschrijving kan aan de orde komen in, bijvoorbeeld, een SLA (service level agreement) of een serviceniveau overeenkomst, die als bijlage bij het contract wordt gevoegd.

Prijs/tarieven

De leverancier van goederen of diensten krijgt een tegenprestatie, die vaak bestaat uit het betalen van een koopsom. Ook deze tegenprestatie is een kernbepaling en hoort in het contract thuis. U kunt ook hier verwijzen naar een bijlage, bijvoorbeeld de prijslijst.

Duur

De termijn waarbinnen de prestaties moeten worden geleverd of waarbinnen de overeenkomst voortduurt, is ook één van de kernbepalingen.

Domicilie en rechtskeuze

Het is niet verplicht maar wel verstandig om in het contract duidelijk te maken welke rechter bemiddelt is bij een conflict (‘bevoegd is om kennis te nemen van geschillen die tussen partijen kunnen optreden’) en welk recht dan van toepassing is.

Toepasselijkheid algemene voorwaarden

Contractpartijen vergeten nog wel eens de algemene voorwaarden van toepassing te verklaren. Wanneer dat wordt verzuimd dan zijn de algemene voorwaarden zo goed als waardeloos voor wat betreft de onderlinge contractverhouding, behoudens enkele bijzondere omstandigheden.

Op die toepasselijkheid en andere aandachtspunten voor wat betreft algemene voorwaarden gaan de volgende paragrafen dieper in.

Algemene voorwaarden

Voor algemene voorwaarden is lastiger om aan te geven wat daarin moet worden geregeld. De wet zegt alleen wat niet in de algemene voorwaarden thuishoort. Buiten de kernbepalingen kunt u dus al het overige in de algemene voorwaarden opnemen.

De rechtsgeldigheid van algemene voorwaarden wordt niet alleen bepaald door de eisen die aan de inhoud worden gesteld, ook moet u voldoen aan een aantal formele eisen. Denk daarbij aan de wijze waarop algemene voorwaarden van toepassing worden verklaard en bijvoorbeeld de wijze waarop deze in het commerciële verkeer worden gebruikt. Daarover bestaat vaak
onduidelijkheid.

Kenbaarheidvereiste

Een van de meest hardnekkige misverstanden is wel dat er een wettelijke verplichting zou bestaan tot het deponeren van algemene voorwaarden en dat met een verwijzing naar de plaats van depot is voldaan aan alle wettelijke verplichtingen. Niets is minder waar, er bestaat geen wettelijke verplichting tot het deponeren van algemene voorwaarden en er kan al evenmin worden volstaan met een simpele verwijzing naar de plaats van depot. Steeds staat de vraag centraal of een contractpartij in voldoende mate kennis heeft kunnen nemen van de algemene voorwaarden van een andere contractpartij, het kenbaarheidvereiste.

Het kenbaarheidvereiste houdt in dat een gebruiker van algemene voorwaarden zijn wederpartij de redelijke mogelijkheid moet bieden om van de inhoud van algemene voorwaarden kennis te nemen. Deze verplichting bestaat op grond van art. 6:233, sub b BW. Verzaakt een gebruiker aan deze verplichting te voldoen, dan kan de wederpartij met succes een beroep doen op vernietiging van die algemene voorwaarden, tenzij die wederpartij een grote onderneming is. Hierover later meer.

De vraag wanneer een gebruiker voldoet aan het kenbaarheidvereiste is uitgewerkt in artikel 6:234 BW. Dit artikel schrijft voor:

1. De gebruiker heeft aan de wederpartij de in artikel 233 onder b bedoelde mogelijkheid geboden, indien hij:
a. hetzij de algemene voorwaarden voor of bij het sluiten van de overeenkomst aan de wederpartij ter hand heeft gesteld,
b. hetzij, indien dit redelijkerwijs niet mogelijk is, voor de totstandkoming van de overeenkomst aan de wederpartij heeft bekend gemaakt dat de voorwaarden bij de gebruiker ter inzage liggen of bij een door hem opgegeven Kamer van Koophandel en Fabrieken (KvK) of een griffie van een gerecht zijn gedeponeerd, alsmede dat zij op verzoek zullen worden toegezonden,
c. hetzij, indien de overeenkomst langs elektronische weg tot stand komt, de algemene voorwaarden voor of bij het sluiten van de overeenkomst aan de wederpartij langs elektronische weg ter beschikking heeft gesteld op een zodanige wijze dat deze door hem kunnen worden opgeslagen en voor hem toegankelijk zijn ten behoeve van latere kennisneming of, indien dit redelijkerwijs niet mogelijk is, voor de totstandkoming van de overeenkomst aan de wederpartij heeft bekend gemaakt waar van de voorwaarden langs elektronische weg kan worden kennisgenomen, alsmede dat zij op verzoek langs elektronische weg of op andere wijze zullen worden toegezonden.
2. Indien de voorwaarden niet voor of bij het sluiten van de overeenkomst aan de wederpartij zijn ter hand gesteld, zijn de bedingen tevens vernietigbaar indien de gebruiker de voorwaarden niet op verzoek van de wederpartij onverwijld op zijn kosten aan haar toezendt.
3. Het in de leden 1 onder b en 2 omtrent de verplichting tot toezending bepaalde is niet van toepassing, voor zover deze toezending redelijkerwijze niet van de gebruiker kan worden gevergd.

Wat houdt dit artikel nu concreet in? De voorwaarden kunnen in fysieke vorm worden overhandigd in een document of brochure, maar het is ook toegestaan om deze bijvoorbeeld af te drukken op de achterzijde van een offerte.

Het is niet in alle gevallen mogelijk om de voorwaarden te overhandigen, bijvoorbeeld niet wanneer u de overeenkomst telefonisch of per automaat sluit. Dan kunt u volstaan met een verwijzing naar de plaats waar de voorwaarden ter inzage liggen. Vervolgens dient u aan te geven dat de voorwaarden op verzoek zullen worden toegezonden. Vergeet dit aanbod bij een verwijzing niet, want dit is essentieel!

Sinds 30 juni 2004 houdt de wet expliciet rekening met transacties die via e-mail tot stand komen. In de wet is daarvoor een variant van het aanbieden van de algemene voorwaarden opgenomen, die een mengvorm is tussen de terhandstelling (overhandiging) uit sub a en de terinzagelegging uit sub b. Wanneer u de algemene voorwaarden via internet of e-mail aanbiedt, dan moet uw contractpartner altijd in de gelegenheid zijn om deze te raadplegen, te downloaden en op te slaan. Stuurt u de voorwaarden niet rechtstreeks mee, dan moet u in ieder geval vermelden waar deze on line kunnen worden geraadpleegd én aanbieden dat de voorwaarden via e-mail of post worden toegezonden. Stuurt u na een verzoek van de wederpartij de voorwaarden niet onverwijld en kosteloos toe, dan zijn de bedingen in de voorwaarden vernietigbaar.

Het derde lid van artikel 6:234 BW houdt een vangnet in. Alleen als de overhandiging en toezending van de voorwaarden zeer bezwaarlijk is mag de gebruiker daarvan afzien. Van deze uitzondering is echter niet snel sprake, zeker niet met de moderne communicatiemiddelen.

Deponeren van algemene voorwaarden

De wet noemt drie plaatsen waar de voorwaarden ter inzage kunnen worden gelegd: bij de gebruiker zelf, bij de KvK of bij de griffie van een rechtbank. Een andere plaats is wettelijk niet toegestaan. U kunt natuurlijk uw voorwaarden op een publieke plaats, bijvoorbeeld op uw website, te publiceren, maar u voldoet daarmee niet aan het wettelijke kenbaarheidvereiste.

Het neerleggen van algemene voorwaarden bij een externe instantie is aan te bevelen. Door een depot kan de bewijsrechtelijke positie worden versterkt in die zin dat aannemelijk kan worden gemaakt wanneer een set algemene voorwaarden in omloop is gebracht.

Het deponeren van algemene voorwaarden bij de KvK en de rechtbank is relatief eenvoudig en snel te regelen.

KvK

Bij de Kamer van Koophandel kunt u zowel aan de balie als per post uw voorwaarden neerleggen. U doet dit bij de Kamer waar de onderneming staat ingeschreven in het handelsregister. De voorwaarden worden gekoppeld aan uw inschrijfnummer in het handelsregister. U moet de voorwaarden opstellen in een duidelijk leesbaar lettertype en formaat en voorzien van een handtekening van de rechtsgeldige persoon.

Rechtbank

Voor een depot bij een rechtbank levert u de voorwaarden in drievoud aan bij de griffie Civiel van een willekeurige rechtbank. Dit kan aan de balie of schriftelijk, tegen betaling van de kosten. U ontvangt van de griffie een inschrijfnummer.

Het deponeren van algemene voorwaarden is niet kosteloos. Bij de KvK dient u per jaar circa € 18,- te betalen. Een rechtbank brengt éénmalig € 94,- in rekening (prijspeil 2007). Voordeel van het deponeren bij de KvK is dat u gedurende het jaar kosteloos wijzigingen kunt doorgeven, in tegenstelling tot de rechtbank.

Toepassing geven aan algemene voorwaarden

Om algemene voorwaarden van toepassing te laten zijn op een overeenkomst neemt u voorafgaand aan de totstandkoming een verwijzing op. U gaat dus in de fout als u de voorwaarden voor het eerst meezendt bij de factuur. Het overhandigen, toezenden of ter inzage aanbieden moet u echt doen vóór de totstandkoming van de overeenkomst. Als u dit vergeet, dan is een beroep op de vernietiging van de algemene voorwaarden mogelijk.

Hierbij geldt dat herhaling eerder baat dan schaadt. Hoe meer u in de correspondentie bekend maakt dat u zich bedient van algemene voorwaarden, des te kleiner de kans dat een contractpartij met succes aanvoert dat hij onbekend is met het feit dat u algemene voorwaarden hanteert.

Uitzondering op de vernietigingsgronden

De wet kent in art. 6:235 BW een aantal uitzondering op de vernietigingsgronden die hierboven zijn genoemd.

Zo kan een grote onderneming geen beroep doen op de rechtsbescherming die artikelen 6:233 en art. 6:234 BW bieden. De wetgever heeft gemeend dat grote ondernemingen geen speciale bescherming behoeven tegen onredelijk bezwarende bedingen en/of het niet voldoen aan het kenbaarheidvereiste. Voorts kan geen beroep op de vernietigingsgronden die uit art 6:233 en art. 6:234 BW voortvloeien, worden gedaan door een partij die meermalen overeenkomsten sluit met nagenoeg dezelfde algemene voorwaarden.

Ondanks deze uitzonderingen blijft het raadzaam om u te houden aan de genoemde richtlijnen bij het opstellen van algemene voorwaarden. Het is een kleine moeite, waarmee u veel discussie voorkomt.

Battle of forms

In een business-to-business relatie komt het regelmatig voor dat beide contractpartijen gebruikmaken van algemene voorwaarden. Bijvoorbeeld wanneer de ene partij zich beroept op haar leveringsvoorwaarden en de andere op haar inkoopvoorwaarden. Dan kan de discussie ontstaan aan welke voorwaarden voorrang krijgen, een zogenaamde battle of forms.

Hierbij geldt dat de voorwaarden die als eerste op de overeenkomst van toepassing worden verklaard gelden, tenzij de wederpartij deze uitdrukkelijk van de hand wijst. Dit ‘nadrukkelijk van de hand wijzen’ zal per geval verschillen. Wanneer een partij alleen maar verwijst naar eigen voorwaarden is dit niet voldoende. Er zal duidelijk moeten worden aangegeven dat een contractpartij niet akkoord gaat met de voorwaarden van de wederpartij.

Onredelijke bezwarende bedingen, de grijze en zwarte lijst

Hiervoor is al opgemerkt dat algemene voorwaarden ‘onredelijk bezwarend’ kunnen zijn. In de artikelen 6:236 en 237 BW staat dit nader beschreven. In de zogenaamde zwarte lijst van art. 6:236 BW zijn de bepalingen opgenomen waarvan zonder meer vast staat dat die onredelijk bezwarend zijn. Art. 6:237 bevat de grijze lijst, een opsomming van clausules die vermoedelijk onredelijk bezwarend zijn. Dat vermoeden kan voor wat betreft de grijze lijst door de gebruiker van algemene voorwaarden worden weerlegd.

Een voorbeeld van een onredelijk bezwarend beding is de bepaling dat een overeenkomst stilzwijgend wordt verlengd met een termijn van meer dan één jaar, aldus art. 6:236, sub j BW.

Voor de goede orde moet worden opgemerkt dat de zwarte en grijze lijst in beginsel alleen gelden in overeenkomsten met consumenten. Het feit dat een beding in de relatie met consumenten onredelijk bezwarend is kan achter invloed hebben op de beoordeling of hetzelfde beding ook bezwarend is in een business-to-business verhouding.

Ook een beding dat niet op de zwarte of grijze lijst voorkomt kan onredelijk bezwarend zijn. Let daarom altijd op dat u uw algemene voorwaarden niet zodanig formuleert dat u aan de wederpartij onevenredig zware verplichtingen oplegt. De contractpartner kan dan namelijk met succes een beroep doen op de vernietiging van die clausule. Dit geldt met name wanneer uw algemene voorwaarden van toepassing zijn in een relatie met consumenten.

Tot slot

Dit hoofdstuk is niet meer dan een beschouwing in vogelvlucht. Hopelijk is u duidelijk geworden dat aan het opstellen van contracten en algemene voorwaarden nogal wat gebreken kunnen kleven met alle ernstige gevolgen die de wet daaraan verbindt.

In dat kader een laatste opmerking. Een welbekende spreuk luidt: beter goed gejat, dan slecht bedacht. Dat geldt ook voor contracten en algemene voorwaarden. Helaas is in praktijk maar weinig terug te vinden van deze wijsheid. Slecht kopieerwerk is een veel gemaakte fout waar het betreft contractclausules en algemene voorwaarden. Er zijn legio voorbeelden te vinden van contracten en algemene voorwaarden die simpelweg een resultaat zijn van knip- en plakwerk. Pas daarmee op.

Zonder kennis van zaken kan nooit worden vastgesteld of het gekopieerde werk juridisch wel correct is. Daarnaast wordt in dergelijke gevallen duidelijk dat de opsteller van een contract of voorwaarden zelf niet eens weet wat hij of zij heeft opgeschreven. De desbetreffende partij stelt zich daarmee bijzonder kwetsbaar op. Het opstellen van overeenkomsten en algemene voorwaarden is maatwerk waar u maar beter een specialist bij kunt inschakelen (zie hoofdstuk 11 voor adressen).

Edward Lich is oprichter en managing partner van 4 legal, een juridische dienstverlener voor het bedrijfsleven, de overheid, non-profit instellingen en de advocatuur.

www.4legal.nl

2007-06-02T13:09:00.000+01:00

Hoofdstuk 9: Commercie en Marketing

Verkopen doet iedereen iedere dag. Dit gebeurt vaak onbewust en op de automatische piloot. U probeert bijvoorbeeld een collega te verleiden koffie voor u te halen door dit vriendelijk te vragen. Iedere dag weer proberen we mensen voor ons te winnen. Het wordt ineens anders als we dit bewust gaan doen. Als we mensen positief en opzettelijk willen beïnvloeden –wat verkopen in feite is- raken we in de war. Dan voelen we weerstand, want bewust beïnvloeden riekt naar manipuleren.

Voor startende ondernemers is het echter een must om goed te kunnen verkopen. Vaak verwarren ondernemers verkopen met enthousiasme: “als ik maar enthousiast ben en kennis van zaken heb, dan kan ik iedereen overtuigen”. Wat ondernemers daarbij vaak vergeten is dat verkopen een echt vak is. Net zoals een notaris of een timmerman moet ook een professionele verkoper verstand hebben van zaken. Dit vergt voortdurend training en onderhoud. Een salesprofessional moet het vermogen hebben toegevoegde waarde te creëren voor de klant, iedere dag weer.

Dat is gemakkelijk gezegd, maar in de praktijk erg lastig. Want als u ergens enthousiast over bent als ondernemer, wilt u vooral daarover vertellen. Dit gebeurt vaak zonder dat de ontvanger van de boodschap klaar is om de boodschap daadwerkelijk te ontvangen. Zo blijkt uit sporttrainingen dat spelers maar hooguit tien procent onthouden wat hun coach zegt. Het is de kunst om de boodschap te laten beklijven. De ontvanger van de boodschap is pas klaar voor de boodschap als hij of zij het gevoel heeft dat de zender hem volledig begrepen heeft. Het is daarvoor noodzakelijk empathisch te zijn. Luisteren is lastig en veel ondernemers hebben hier moeite mee. Een echte professional weet hoe hij vragen moet stellen om er achter te komen hoe hij de potentiële klant het beste van dienst kan zijn.

De verkoop is, naast productie en geld, de meest cruciale factor voor succes van een onderneming. Uw idee voor een nieuw product of dienst heeft pas kans van slagen als u de toegevoegde waarde voor uw potentiële klanten weet te vinden. Maak dan ook werk van het aantrekken van een goede verkoopmanager. Ondernemingen met een commerciële directeur aan het roer presteren veel beter dan ondernemingen met een overwegend financiële of technische inslag.

Commercie en marketing gaan hand in hand

Grote ondernemingen koppelen marketing en verkoop vaak los. Dit is een natuurlijke reactie op de verscheidenheid in doelstelling van beide activiteiten. Verkopen is gericht op het concreet aanbieden en leveren van diensten en goederen aan klanten; marketing is de voorbereiding hiervoor. Anders verwoord: verkopen is gericht op de transactie (korte termijn, operationeel); marketing is gericht op het analyseren van mogelijke klantbehoeften en het invullen daarvan door gerichte communicatie (lange termijn, strategie). Voordat u aan de slag gaat met de productie zult u precies moeten weten hoe de markt eruit ziet en hoe groot de vraag zou kunnen zijn.

Binnen kleinere en startende ondernemingen is de beste marketeer tevens de beste verkoper. Deze persoon staat iedere dag in verbinding met de markt en weet wat er leeft en kan dus ook een prognose doen welke goederen en diensten op termijn nodig zijn. U hebt als startende ondernemers de grootste kans op succes als uw directie een sterke commerciële affiniteit en marktfocus heeft. Beter drie klanten die ontevreden zijn dan een fantastische productlijn zonder klanten. Iedere ontevreden klant biedt u immers weer een kans tot verbetering en klantcontact.

De in en outs van een commercieel plan

Een goed businessplan is onontbeerlijk, zeker in de situatie waar kapitaal van buiten aangetrokken moet worden. Veel businessplannen missen een weldoordacht commercieel hoofdstuk, laat staat een commercieel plan. Dat is merkwaardig, want klanten zorgen uiteindelijk voor de inkomsten.

Klanten komen niet vanzelf. Om de doelen uit uw businessplan te halen, dient u dan ook een commercieel plan op te stellen waarin u aangeeft wie u op welke wijze uw product of dienst gaat verkopen.

Een commercieel plan kent de volgende onderwerpen:

doelgroep
Omschrijf duidelijk voor wie het product bedoeld is. Wat is de primaire doelgroep en zijn er ook secundaire doelgroepen? Beschrijf de keuze voor en de grootte van de doelgroep(en).
prijsstelling
Omschrijf voor welk prijsmodel u kiest. Bepaal vooraf of er met staffelkorting kan worden gewerkt.
unique selling points
U kunt uw product pas verkopen nadat u de unique selling points heeft bepaald. Beschrijf uitgebreid welke kwaliteiten uw product of dienst beter maken dan wat er al is.
verkoopkanalen
Via welke kanalen zal uw product worden verkocht: direct via internet of via de retailmarkt? Een combinatie van kanalen, multi channel selling, kan hierbij prima samengaan en de verkoop zelfs versterken.
beschrijving en doorlooptijd salescycle
Het is van belang dat u vooraf zoveel mogelijk bepaalt hoe lang een gemiddeld verkooptraject zal gaan duren. Beschrijf ook de verschillende stappen uit dit traject.
sales funnel en salesteam
Een verkooptrechter of sales funnel geeft aan hoeveel potentiële klanten er nodig zijn om tot een enkele klant te komen. Hiermee bepaalt u tevens hoeveel verkopers u nodig heeft. Bepaal hoe u deze mensen denkt aan te trekken en welke kosten en tijd daarmee gemoeid gaan.
omzetverwachtingen
Volgend op de sales funnel kunt u bepalen welke omzetdoelstellingen haalbaar zijn. Wees hierbij zo negatief mogelijk. Houd rekening met tegenvallers in de vorm van verloren en uitgestelde trajecten.
concurrentie
Maak een analyse van uw concurrenten. Onderzoek de verschillen en de overeenkomsten. Dit geeft munitie tijdens verkooptrajecten waar u hen tegen zult komen.
partnerschappen
Met welke organisaties kunt u een commercieel partnerschap sluiten? Zoek partijen die in dezelfde markt opereren en die complementair zijn aan elkaar. Zo kunt u met minder resources hetzelfde resultaat bereiken. Of klanten bereiken waar u anders moeilijker was gekomen.

<kader>

Case: naar de schrijftafel

Een leverancier van bedrijfssoftware had een mooi product ontwikkeld. Na een forse financiële injectie van een investeerder stond hij nu op het punt om de markt te gaan betreden. Toen deze investeerder echter vroeg om het plan om de markt te gaan veroveren kwam er nul op rekest.

Wel was er een gedateerd businessplan dat ook nog omzetdoelstellingen weergaf die ver buiten de werkelijkheid leken te liggen. En die ook nog eens niet waren onderbouwd.

Deze investeerder heeft vervolgens opdracht gegeven om samen met een externe specialist een gedegen commercieel plan in elkaar te zetten. Pas dan wilde hij verder praten over zijn deelneming.

Na voltooiing van het commerciële plan stonden de neuzen weer dezelfde kant op en waren de financiële verwachtingen behoorlijk naar beneden bijgesteld, maar –zo bleek later- nu wel reëel.

</kader>

Hoe kom ik aan mijn eerste klant(en) ?

Het verkrijgen van uw eerste klant(en) is geen senicure. Persberichten, advertenties en marketingacties zijn duur en leveren vaak niet veel op. U moet dus zelf de boer op.

Cold calling, het bellen van onbekenden, wordt als een van de meest effectieve manieren beschouwd om snel eerste contacten te leggen. Probleem is dat veel ondernemers hier niet van houden.

Dit heeft voornamelijk te maken met het incasseren van afwijzingen. Gebruik de elders vermelde beltips voor het vergroten van uw kans op succes.

Ga naar beurzen waar uw doelgroep komt. Bezoekers komen daar om zich te oriënteren op nieuwe producten en ontwikkelingen. Als standhouder kunt u zo veel nieuwe contacten aanboren die weer tot nieuwe klanten kunnen leiden. U kunt ook als bezoeker gaan, maar de kans dat u veel nieuwe contacten en potentiële klanten tegenkomt is dan veel kleiner.

Een ander middel dat kan helpen is een goede referentieklant. Desnoods “koopt” u uw eerste klant. Geef een mooie korting aan die eerste klant op voorwaarde dat ze als referentie willen dienen. U kunt zelfs uw product gratis weggeven in ruil voor een referentie.

Wees creatief: waar komen uw klanten en waar lopen ze warm voor? Bedenk een unieke actie die u direct op de kaart zet. Bedenk iets waardoor uw doelgroep u niet meer vergeet (zie ‘guerrillamarketing’ verderop in dit hoofdstuk).

Tegenwoordig zijn sociale business netwerken op internet zoals LinkedIn en Xing ook interessante ontmoetingsplatforms voor nieuwe en interessante business contacten.

Tenslotte: via uw eigen netwerk komt u vaak eerder en sneller aan tafel bij potentiële klanten. Vraag dagelijks aan uw sociale omgeving of zij u bij een potentiële klant kunnen introduceren. U zult versteld staan over de resultaten na één maand.

Klanten werven

Vraag een willekeurige ondernemer op een nieuwjaarsreceptie wat hij zoal doet en u kunt in de meeste gevallen een marathonantwoord terug verwachten. Nadat u tientallen minuten ademloos hebt staan luisteren, duizelt de informatie door uw hoofd. Wat was nu ook al weer het belangrijkste wat hij zei?

Het is voor heel veel ondernemers en verkopers moeilijk om in een paar zinnen uit te leggen wat ze voor business doen. Veel irrelevante informatie wordt erbij gehaald om het verhaal te ondersteunen waardoor de potentiële klant vaak niet meer precies weet wat de kern was. Mensen zijn het liefst langdradig en overvloedig in informatie, vaak om hun expertise op een specifiek terrein te onderstrepen. Om klanten te kunnen werven, moet u nu juist in staat zijn om zo kort en kernachtig mogelijk te vertellen over uw product of dienst.

<kader>

Tips voor een pitch

Probeer niet langer dan een minuut aan het woord te zijn.
Houd daarna uw mond: de vragen over hoe, wat, waar en waarom komen later wel.
Wees zo concreet mogelijk over wat u doet.
Probeer in de minuut niet alles te vertellen, maar wel het belangrijkste.
Besef wat belangrijk is voor uw toehoorder.
Kom met concrete voorbeelden, zoals:
- “Zo hebben wij de machinekamer van het VU ziekenhuis in drie weken volledig gerenoveerd.”
- “Wij zorgen er door internetmarketing voor, dat Amnesty, van elke euro die zij investeert, er minimaal zeven in de vorm van giften terugkrijgt.”
- “Eneco bespaart door onze koeltechniek 450.000 euro per jaar.”
- Onze klant de DSB Bank haalt door onze unieke prospectingmethode tweehonderd klanten per dag extra binnen.”
Geef altijd uw visitekaartje af, ook op het hockeyveld of in de supermarkt.
Pas altijd de één meter techniek toe: iedereen die u nog niet kent en binnen één meter van u komt spreekt u aan: hij of zij kan een klant of ambassadeur voor u worden.
Door iets speciaals te doen of te vertellen, creëert u een herinneringsmoment en neemt uw verkoopkans met sprongen toe.

</kader>

De basisstappen van verkopen

Het verkoopproces bestaat uit zeven basisstappen, van het identificeren van potentiële klanten tot het sluiten van de uiteindelijke deal.

Stap 1: Identificeren

Het identificeren van de kenmerken van uw potentiële klanten is een belangrijke en doorlopende (marketing)activiteit. Bronnen van informatie voor doelgroep analyse zijn:

beurzen;
internet;
de Kamer van Koophandel;
concurrenten;
bestaande klanten;
brancheorganisaties;
leveranciers;
overheid;
marktonderzoeken.

Stap 2: Kwalificeren

Het kwalificeren van de concrete behoeftes binnen uw doelgroep is vaak nog lastiger dan het identificeren en kwantificeren (de grootte bepalen). Wie zijn de concurrenten en hoe zien zij de markt? Wat zijn mogelijke aankoopmotieven en alternatieven van klanten? Dit zijn vragen die in deze fase de boventoon voeren. Om een idee te krijgen van de potentie binnen uw doelgroep/markt kunt u onderzoek laten verrichten:

panelmarktonderzoek (vooral bij consumentenartikelen)
verkoopprognoses van concurrenten;
kleine polls voor behoeftepeiling;
veldonderzoek: vraag het direct aan klanten;
desktop-onderzoek naar (wetenschappelijke) publicaties.

Stap 3: Contact leggen

De meest effectieve manier om contact te maken met potentiële klanten is heel simpel: bellen, bellen en nog eens bellen. Een telefoongesprek is binnen enkele minuten afgerond en dan is duidelijk of er voldoende aanknopingspunten zijn voor een afspraak (zie verderop in dit hoofdstuk). Er bestaan ook andere, minder effectieve manieren, zoals mailings, advertenties en klantbezoeken.

Stap 4: Presenteren

Presenteren wordt ook wel overtuigen, of het winnen van vertrouwen genoemd. Het presenteren van uw oplossing of product dient u echter wel te doseren en te timen. Veel verkopers en ondernemers beginnen hun verhaal terwijl ze nog niet eens de business van hun klant goed begrijpen. Een potentiële klant voelt zich daardoor vaak tekort gedaan.

Er bestaan veel presentatietechnieken en methodes. Denk naast een powerpoint-presentatie ook eens aan een simulatie of het nabouwen van een bedrijfscasus. Het gratis verstrekken van producten is ook een beproefde methode.

Stap 5: Bezwaren wegnemen

Het luisteren en serieus nemen van bezwaren is essentieel voor het opbouwen van een gewenste vertrouwenssituatie. Klanten kunnen vragen hebben over de productspecificaties, de levertijden of prijs. Bezwaren zijn vaak ook verborgen verkoopsignalen. Hoe groter de bezwaren zijn, hoe sterker de klant eigenlijk zegt: “ik wil het product wel afnemen, maar….”

Omgaan met bezwaren betekent vaak ook concessies doen. Prijs wordt vaak genoemd als mogelijk bezwaar. Als de oplossing echter vertaald wordt in een return on investment voor de klant, dan is prijs vaak van ondergeschikt belang. Prijs komt in het afwegingsproces van een klant pas op de zevende plaats; vertrouwen op de eerste.

Stap 6: De koop sluiten

Het onderhandelingsproces kent in deze fase zijn hoogtepunt. Als de belangrijkste bezwaren zijn weggenomen staat er niets in weg om de order te vragen. Dit vereist enig gevoel voor timing. Te vroeg betekent vaak dat alle details rondom het product of de transactie nog niet duidelijk zijn. Te laat betekent dat u achter het net kunt vissen.

Stap 7: Nieuwe klanten vinden

Het vinden van nieuwe klanten is een voortdurend proces dat parallel loopt met de vorige stappen. Een goede ondernemer is altijd bezig met het werven van nieuwe klanten. Ondernemers moeten volgens de wet van Hamilton twintig tot dertig procent van hun tijd bezig zijn met het vinden van nieuwe klanten indien zij hun business willen laten groeien. Ondernemingen waarvan directies meer dan vijftig procent van hun beschikbare tijd bezig zijn met verkopen groeien gemiddeld twee keer zo hard als het marktgemiddelde.

Telefonische acquisitie

Vroeg of laat loopt u er als ondernemer tegenaan: telefonische acquisitie. Alleen het idee al jaagt u de stuipen op het lijf. Troost u, zelfs de meest ervaren verkopers hebben hier last van.

Wat u zich altijd moet realiseren, is dat de telefoon een dief is. Hij steelt tijd en de meesten van ons zitten niet te wachten op de zoveelste onderbreking aangezien tijd al zo schaars is. Denk maar aan de momenten dat uzelf gebeld wordt. Als u dan toch als dief gaat inbreken om iemand zijn tijd te stelen, stel er dan iets van waarde tegenover.

De goede voorbereiding op een verkoop of op een telefonisch acquisitiegesprek is van het grootste belang. Hier volgt een aantal stappen om u op weg te helpen.

Bepaal de branche en de doelgroep. Onderbouw uw keuze. Waarom juist deze branche? Wat speelt er in deze branche? Onderzoek, bijvoorbeeld via internet, is hierin cruciaal.
Welke bedrijven en/of instanties wilt u benaderen? Waarom juist deze bedrijven, worden ze misschien genoemd in de bronnen die u gebruikt voor uw onderzoek? Stel een behoorlijke lijst samen en leg uzelf niet te veel beperkingen op.
Welke problemen kunt u vervolgens identificeren? Onderzoek welke impact deze problemen kunnen hebben op de bedrijven in deze branche. Beperk u vooral niet tot financieel, logistiek, voorraden en (verloop van) personeel. Wees grondig en denk ook buiten uw eigen kader.
Denk na in hoeverre uw oplossing bijdraagt aan specifieke problemen van het bedrijf dat u gaat bellen.
Welke persoon wilt u spreken? Waarom juist deze persoon; in hoeverre heeft deze persoon daadwerkelijk last van de door u geïdentificeerde problemen? Ook hier is het internet een belangrijke bron van informatie, maar niet uitsluitend. Iedereen die u spreekt onderweg naar deze juiste persoon kan u helpen met belangrijke informatie.

Denk eraan dat u tijdens een telefoongesprek met een onbekende onder druk staat; u wilt scoren. Door deze druk vergeet u vaak belangrijke informatie die u nodig hebt tijdens uw acquisitiegesprek.

Maak daarom een kort belscript voor uzelf:

Schrijf steekwoorden op, beschrijf niet woordelijk wat u wilt gaan zeggen. De andere persoon aan de telefoon hoort het wanneer u van papier opleest.
Schrijf op wat u uit het telefoongesprek wilt halen. Beperk u niet tot slechts één doel. Mogelijke doelen kunnen zijn: een afspraak op korte termijn, een afspraak op langere termijn maar wel nu al plannen, informatie sturen (als het niet anders kan) of een doorverwijzing naar een andere persoon of bedrijf.
Bedenk vragen die u wilt stellen tijdens uw gesprek. Doel van deze vragen is dat zij de interesse moeten opwekken van uw gesprekspartner aan de telefoon en dat u antwoorden krijgt waar u tijdens het telefoongesprek of tijdens uw afspraak weer op in kan gaan.
Welke antwoorden wilt u horen om te weten of u met het juiste bedrijf en de juiste gesprekspartner aan het praten bent? Uw tijd is te waardevol om zomaar koffie te drinken; u hebt namelijk een bedrijf waar u een succes van wilt maken.
Bedenk de bezwaren waar uw gesprekspartner aan de telefoon mee kan komen en bedenk van te voren alvast welke wedervraag u zou kunnen stellen. Enkele voorbeelden:
- Bezwaar: waarom zou ik met u een gesprek plannen? Antwoord: wat vindt u belangrijk aan een leverancier”
- Bezwaar: ik denk niet dat ons probleem door u valt op te lossen. Antwoord:“waar zit uw twijfel en hoe zou u het anders willen?
- Bezwaar: geen geld. Antwoord: wat is behalve de prijs verder voor u belangrijk?
- Bezwaar: kunt u niet eerst wat informatie opsturen? Antwoord: Ik begrijp dat u geïnteresseerd bent. Zou het toegevoegde waarde voor u hebben om dat in een gesprek mee te nemen? Een brutaal alternatief: ik ben bang dat dat lastig is. Vanzelfsprekend krijgt u dan de vraag waarom? waarop het antwoord is: ik pas niet door de brievenbus.
Begin iedere dag om acht uur ’s ochtends met bellen: er zijn al veel mensen die u dan op weg naar hun werk in de auto kunt bereiken.
En last but not least de openingszin (zie hieronder).

Openingszin

U bent de zoveelste die belt voor het plannen van een kennismakingsgesprek. Dus waarom zou hij met u een afspraak maken? De prospect (beoogde klant) heeft één onbewuste vraag bij de opening van een telefoongesprek: Wat heb ik er aan? Een goede openingszin helpt u hierbij. Hierin stelt u de klant centraal, niet uzelf en ook niet uw oplossing.

Na de eerste begroeting hebt u maximaal dertig seconden de tijd om de onbewuste vraag van uw gesprekspartner aan de telefoon te beantwoorden. Uw openingszin zal dus een verklaring moeten bevatten die de interesse opwekt en zijn onbewuste vraag beantwoordt.

Herhaal uw openingszin tot hij u volledig eigen is. Neem de tijd op en oefen hem op uw omgeving. Verbeter hem totdat u zelf helemaal tevreden bent.

Betrek na uw openingszin de klant zo snel als mogelijk in uw telefoongesprek. Dit kunt u bewerkstelligen door direct vragen te gaan stellen.

Waarom vragen stellen

Het is een algemeen bekend feit dat de zin om te luisteren evenredig afneemt met de woordenstroom van de spreker. Praat veel en u verliest de aandacht van de ander. En dat is waar het u juist om te doen is.

Denk nog even aan uzelf als dief van de tijd van uw gesprekspartner. Stel er waarde tegenover: interesse tonen, kennis van zijn zaken en aandachtig luisteren. Doet u dit niet dan raakt uw gesprekspartner verveeld en haakt mentaal af. Er is nog een ander argument tegen teveel praten: hoe meer u zegt, hoe groter de kans dat u iets vertelt wat de ander niet interesseert of zelfs irriteert. U creëert op die manier uw eigen bezwaren. Het is al moeilijk genoeg om aandacht te krijgen, verziek het dan ook niet voor uzelf.

De afsluiting

De afsluiting van een telefoongesprek is iets waar zelfs ervaren verkopers moeite mee hebben. Ze vragen niet om een order, toezegging of afspraak.

Enkele voorbeelden hoe u dit wél succesvol kunt aanpakken:

“Mijnheer/mevrouw, wij hebben ervaring in …. u gaf zojuist aan tijdens ons gesprek dat ….. Zou dat een interessant gespreksonderwerp zijn?”
“Mijnheer/mevrouw, ik heb hier wat meer tijd voor nodig om u een beter beeld te geven. Hoe zouden we dat kunnen aanpakken?”
“Mijnheer/mevrouw, ik heb hier wat meer tijd voor nodig om u inzicht te bieden. Hoe kunnen we dat anders doen?”

Als u het telefoongesprek goed hebt aangepakt, dan is uw gesprekspartner van mening dat u een kennismakingsgesprek hebt verdiend. Hij/zij wil dan graag meer tijd voor u reserveren.

Het beste tijdstip

Benadert u een manager, dan is de kans groot dat hij/zij in een meeting zit, ongeacht het tijdstip dat u belt. Vroeg in de ochtend of laat op de middag maakt u doorgaans een redelijke kans om iemand te spreken te krijgen. Houd er in ieder geval altijd rekening mee dat u drie tot vier keer een poging moet wagen om uw gesprekspartner aan de telefoon te krijgen. Reserveer tijdblokken op verschillende dagen en tijden en zorg voor een lijst van tien tot vijftien bedrijven. Lukt het u niet bij de één, dan op naar de ander.

Tenslotte: evalueer uw resultaten en analyseer ieder telefoongesprek: wat heb ik goed gedaan, wat kan beter, hoe kan ik voorkomen dat dit nog een keer gebeurt? Daarna gaat u pas door naar uw volgende gesprek. Leer van uw vorige ervaringen en doe het gewoon beter de volgende keer.

Guerrillamarketing

Guerrillamarketing is populair bij startende ondernemers. Een uitgekiende publiciteitsstunt is vaak een effectieve manier om het grote publiek te bereiken of een specifieke doelgroep. Guerrillamarketing is vaak letterlijk het ongewone doen. Of het nu gaat om het opzettelijk op de kop dragen van uw badge op een grootschalig seminar of het achterlaten van uw promotiefilmpje op YouTube, zorg ervoor dat u opvalt en wees creatief. Hieronder staan tips met voorbeelden.

Speel in op de actualiteit
De hoeveelheid informatie die consumenten dagelijks moeten verwerken is enorm. Hoe zorgt u er dan voor dat u opvalt? Het antwoord is simpel: zorg ervoor dat u inspeelt op de actualiteit. Zo verspreidde een gespecialiseerd schoonmaakbedrijf in een woonbuurt met wateroverlast razendsnel hun bedrijfsfolder. Gevolg: binnen één dag had het bedrijf er veertien klanten bij.

Bewerk de media
Opmerkelijk nieuws zorgt altijd voor extra aandacht. De campagnes van Greenpeace staan bekend om hun succes om de publieke opinie te beïnvloeden. Of het nu gaat om een groot spandoek op het hoofdkantoor van Shell of bootjes tegen de walvisvaart, iedere keer weer lukt het Greenpeace om in de media te komen.
Suit Supply plaatste scholieren in hun ondergoed langs snelwegen met een reclamebord. Dit schokte niet alleen veel passerende automobilisten, maar leverde ook veel exposure op. De stunt behoort tot de top-3 van meeste geslaagde publiciteitsstunts in 2007.

Gebruik celebrities
Het grote publiek kijkt graag naar wat beroemdheden dragen en doen. Het inhuren van Paris Hilton is voor veel ondernemers niet te betalen. Maar u kunt ook nationale beroemdheden inzetten. De tv-commercial voor een telecomaanbieder met een blote Beau van Erven Dorens was een groot succes.

Bevorder wetenschappelijke publicaties
Vooral bij de introductie van complexe of technische producten is samenwerking met de academische wereld een pre. De geloofwaardigheid en zichtbaarheid van nieuwe producten kan sterk vergroot worden door verschillende publicaties van vooraanstaande wetenschappers. Veel farmaceutische producten, waaronder paracetamol, hadden een succesvolle marktintroductie omdat enkele wetenschappers en medici lovend waren over het product.

Gebruik humor
Marketingacties die op de lachspieren van mensen werken blijven langer in het geheugen hangen. Wie herinnert zich niet tv reclame van Gamma: “dat zeg ik toch, Gamma?” of van Real verzekeringen: “mag ik effe vangen?” Voor startende ondernemers zijn dit soort promotie acties misschien onbetaalbaar, maar een taart met een ludieke welkomstboodschap voor de nieuwe huurders doet het ook goed.

Salesfunnel en tijdmanagement

Het managen van verkooptijd is misschien wel het belangrijkste in het totale verkoopproces. Dit verkoopproces bestaat uit grofweg drie stappen: lead control, mind control en win-win control (zie schema).

[plaatje]

Tijdens iedere fase kan het verkoopproces verstoord worden. Een ondernemer/verkoper heeft vaak meerdere klanten waaraan hij tegelijkertijd aandacht moet besteden. Dit zorgt soms voor grote dilemma’s: moet ik nu de offerte gaan uitwerken of moet ik op zoek gaan naar nieuwe prospects? Dit gebrek aan tijd en prioriteit wordt ook wel het sales-dilemma genoemd. Hieronder enkele tips om hiermee te gaan.

Bespreek iedere week met uw verkoopteam de belangrijkste verkoopacties en de voortgang en resultaten van de verkoopinspanningen.
Maak iedere week een lijst van bedrijven of personen met wie u die week contact wilt hebben.
Maak iedere dag een top-5 activiteitenlijst van zaken die direct voor klanten van belang zijn.
Houd een lijst bij van alle mogelijke prospects en in welke fase (lead/mind/win-win control) deze zich bevinden.
Houd iedere week met uw tien belangrijkste klanten contact: dit kan vaak telefonisch of via e-mail.
Zorg continu voor nieuwe prospects. Besteed minimaal één dag in de week aan het vinden van nieuwe klanten.

Werven en selecteren van verkopers

<kader>

Case: drie maal is scheepsrecht

Een bedrijf met tien consultants had een probleem. Er waren de afgelopen twee jaar drie verkopers versleten die allen niet of nauwelijks omzet hadden gedraaid. Er ontstond zo langzamerhand de visie dat verkopers niet konden verkopen.

De organisatie had steeds zelf de verkoper aangenomen. Na de werving via een advertentie in de krant en via de bekende vacaturebanken, sprak men met verschillende kandidaten. Tijdens die sollicitatiegesprekken leken dat hele goede verkopers te zijn, waarop ze direct werden aangenomen.

Vervolgens bleek steeds weer na een half jaar dat er geen of niet voldoende omzet was. De verkoper werd ontslagen, óp naar de volgende.

De verkopers bleken niet goed te zijn beoordeeld op hun saleskwaliteiten. Er was daarnaast geen goede match met de betreffende doelgroep van dat bedrijf. En er werd al helemaal niets aan salesmanagement gedaan. Zodra de verkoper binnen was, werd die aan zijn lot overgelaten en moest hij het zelf maar uitzoeken. Onder het motto: “je bent toch een goede verkoper, waar blijven die nieuwe klanten?”

Uiteindelijk hebben ze de werving en selectie uitbesteed en een externe oplossing gezocht voor het salesmanagement. Nu hebben ze twee verkopers in dienst die worden aangestuurd door een externe salesmanager. De gestelde doelen worden gehaald en de organisatie is momenteel hard aan het groeien.

Samenvattend:

Het werven en selecteren van verkopers is een vak apart.
Dit geldt ook voor het aansturen van verkopers.
Kijk verder dan alleen de verkoopkwaliteiten, let ook op de match met organisatie en doelgroep.
Laat iemand met een commerciële achtergrond meekijken tijdens de sollicitatieprocedure.

</kader>

Verkopen: uitbesteden of zelf doen

Hoewel veel starters in de beginfase de sales nog zelf zullen doen, komt er een moment waarop besloten wordt om een eigen verkoopapparaat op te gaan bouwen.

Waar u op moet letten bij het aannemen van verkopers:

Wat heeft de verkoper in het verleden gedaan en wat zijn de (behaalde en bewezen) successen?
Is de verkoper een hunter of een farmer? Een farmer zorgt dat bestaande klanten klant blijven en meer omzet gaan opleveren. Een hunter is een verkoper die nieuwe klanten binnenhaalt.
Kan de verkoper ook samenwerken? De meeste verkopers zijn solisten.
Arbeidsvoorwaarden: relateer de beloning aan de behaalde verkoopresultaten.
Schakel desnoods een gespecialiseerd bureau in.

<kader>

Case: verkoop ‘erbij doen’

Een kleine leverancier van energiebesparende oplossingen zocht klanten in de industriële sector. Het bedrijf bestond voornamelijk uit technisch ingestelde mensen die continu bezig waren met het verder uitwerken en optimaliseren van de propositie.

De verkoop werd er door iedereen een beetje bij gedaan. Gevolg was dat er geen structurele stroom van nieuwe klanten was. Als er tijd over was werd er iets aan verkoop gedaan, anders niet.

Deze organisatie stond voor de keus om een eigen team op te gaan bouwen of om een extern verkoopapparaat in te zetten. Er werd in eerste instantie gekozen om een eigen team op te bouwen. Al snel bleek dat ook dat er bij werd gedaan. Met als gevolg dat er na een half jaar nog steeds geen verkoopteam was.

Toen koos de directie toch voor een externe oplossing. Drie maanden later startten drie aparte verkopers en een salesmanager die zich fulltime bezig houden met het binnenhalen van nieuwe klanten.

</kader>

Overweegt u om de verkoop uit te besteden, zorg dan voor het volgende:

heldere afspraken over verantwoordelijkheid en transparantie van informatie;
inrichting van de back office en de logistiek op het snel verwerken van de orders.

-----------------------------

Albert Akkermans is ondernemer, investeerder en businesscoach op het snijvlak van technologie en marketing. Albert is oprichter van Green Tea en heeft daarnaast verschillende advies- en bestuursfuncties.

www.green-tea.nl

Rikkert Walbeek is oprichter en eigenaar van SalesXeed. Dit bedrijf richt zich op sales outsourcing en sales recruitment.

www.salesxeed.nl

Jackie Blok is salesprofessional en trainer bij Sales and Communication Improvement BV (SACI). Daarnaast heeft ze een eigen bedrijf, Salesblok.

www.saci.nl

2007-06-02T13:08:00.000+01:00

Hoofdstuk 8: Netwerken en samenwerken

Nederlandse ondernemers moeten het op de internationale markt niet hebben van prijsvoordeel. Daar zijn de Aziaten doorgaans veel beter in. Ook op het gebied van technologie rukken de Aziaten op. Echte ontwikkeling van technologie is bovendien schreeuwend duur en de levensduur van technologie steeds korter. In sommige high-tech sectoren is zelfs sprake van hyperconcurrentie: er is nauwelijks gelegenheid om de investeringen in technologie terug te verdienen. Bovendien worden die sectoren steeds meer gedomineerd door overheidsprogramma's en is er voor ondernemerschap weinig plaats.

De toekomst van het Nederlandse concurrentievermogen ligt dus niet in technologie of in efficiëntie, maar in onze aard om samen te werken. Het gaat dan niet alleen om technologie of prijsvoordeel door efficiëntie. Het gaat voornamelijk om het vergroten van de effectiviteit: eenvoudige en concrete toepassingen voor een grote groep klanten. Vernuft komt hier om de hoek kijken. Philips heeft het inmiddels begrepen, Sara Lee en Heineken ook. Die komen met producten die veel verder gaan dan hun traditionele werkgebieden, en bieden zo extra toegevoegde waarde in een markt waarin veel producten op elkaar lijken. Software & hardware, productie & distributie, technologie & design: op diverse vlakken wordt gezocht naar net die stap extra. Het noemen van voorbeelden is altijd lastig omdat producten en trends komen en gaan, maar de trend is duidelijk en iedereen kan vast wel enkele voorbeelden noemen. Nieuwe product-marktcombinaties worden gecreëerd door onconventionele samenwerkingsverbanden.

Onze natuurlijke neiging tot polderen heeft voor- en nadelen. Samenwerken doen we relatief gemakkelijk, maar we willen wél graag de touwtjes in handen hebben. Die eerste eigenschap is prima. We gaan van nature op zoek naar alliantiepartners. Die laatste eigenschap is dodelijk. “Eerlijk zullen we alles delen, ik een beetje meer dan jij” lijkt een breed gedragen standpunt. Opportunisme en gebrek aan betrokkenheid ook. Het ligt van oudsher in onze aard om in samenwerkingen terughoudend te zijn en ons niet helemaal te geven. Nieuwe bedrijven hebben daar gelukkig minder last van.

Echte samenwerking gaat uit van het ‘samen uit, samen thuis’- principe en een gemeenschappelijk belang dat zwaarder weegt dan het eigenbelang. Dat de praktijk weerbarstiger is dan de theorie heeft alles te maken met de speltheorie (zie hieronder).

<kader>

Speltheorie

In de psychologie is de speltheorie een geliefd onderzoeksexperiment. Het gaat als volgt:

Vijf spelers zitten om een tafel en kunnen elkaar niet zien. Elke speler krijgt tien fiches. Per ronde kunnen de spelers zoveel inzetten als zij willen. Na elke ronde wordt de inzet verdubbeld door de bank en gelijk over de spelers verdeeld.

Mogelijkheid 1: Alle spelers zetten vijf fiches in. De vijfentwintig fiches in de pot worden verdubbeld en verdeeld over alle spelers. Iedereen bezit vervolgens vijftien fiches.

Mogelijkheid 2: Spelers 1 t/m 4 zetten vijf fiches in, speler 5 zet niets in. De twintig fiches in de pot worden verdubbeld en verdeeld over de vijf spelers. Speler 1 t/m 4 hebben na afloop elk dertien fiches in hun bezit en speler 5 heeft er achttien. Door niet in te zetten heeft speler 5 gewonnen, terwijl de groep als geheel heeft verloren.

Om het groepsbelang te dienen moet iedereen iets inzetten. Om het individuele eigen belang te dienen kan men beter niets inzetten. Het probleem ontstaat natuurlijk omdat er niks te verdienen valt als niemand iets inzet. Nog afgezien van de -terecht- scheve gezichten van degenen die wel ingezet hebben, wat niet bevorderlijk is voor verdere samenwerking. Zakelijk gezien is er voordeel te behalen door anderen aan te zetten tot inzetten en zelf daarbij achter te blijven. Dit is het spel dat veel ervaren bedrijven en ondernemers spelen.

</kader>

De speltheorie is allesbepalend voor samenwerkingsverbanden. De beloning is te groot om wel te doen alsof u zich inzet, maar op het laatst dat toch niet te doen en wél te profiteren van de inzet van anderen. Echte samenwerking is niet af te dwingen. Het moet op het morele vlak goed zitten. Alle betrokken partijen moeten willen samenwerken. Vertrouwen en echte betrokkenheid zijn de sleutel tot vruchtbare samenwerking. De selectie van de juiste samenwerkingspartners is bepalend voor het slagen van de gezamenlijke onderneming. Sommige partners zijn nou eenmaal niet in staat het eigenbelang ondergeschikt te maken aan het gezamenlijke belang.

Samenwerken gaat bij jonge en moderne bedrijven wat makkelijker dan bij grote of traditionele bedrijven. Bij publieke organisaties en in de politiek is dat nog lastiger. Soms lukt het -als er leiders met visie aan het roer staan- maar meestal loopt de samenwerking spaak op opportunisme, gemakzucht of machtshonger.

Nederlandse bedrijven kunnen een goede concurrentiepositie verwerven als wij samenwerken tot onze specialiteit verheffen.

Dus: netwerken!

Om samenwerking mogelijk te maken moeten er eerst contacten gelegd worden en vervolgens relaties worden opgebouwd. Contacten leggen en relaties bouwen is de meest essentiële activiteit van nieuwe innovatieve bedrijven. Investeerders, klanten, personeel en partners: ze worden geworven door het leggen van contacten en het opbouwen van relaties.

Nu is netwerken inmiddels een hype geworden, met de bijbehorende goeroes en volgelingen. Deze zogenaamde netwerkers verliezen echter steeds uit het oog dat netwerken geen doel is maar een middel. Netwerken is ook iets anders dan zoveel mogelijk visitekaartjes verzamelen op een borrel waar niemand u kent. Nee, netwerken is investeren in de opbouw van goodwill en vertrouwen, dat u op een later moment met een dik rendement kunt oogsten.

Het is lastig om een relatie op te bouwen die gebaseerd is op wederzijds vertrouwen en wederzijds respect als u op dat moment iets dringend nodig heeft van die ander. Het is het beste om constant te investeren in de ontwikkeling en onderhoud van uw netwerk. Netwerkonderhoud kan het beste plaatsvinden op persoonlijke basis: er gaat niets boven persoonlijke aandacht. Maar het kan ook met oude en nieuwe media, zoals nieuwsbrieven, seminars, borrels, websites en blogs.

<kader>

Praktijkervaringen met netwerkers

door Nils de Witte

Brrr, ik ril ervan: mensen die zich voorgenomen hebben even te gaan netwerken. Er zijn globaal twee foute types te herkennen. De eerste ziet er wat sjofel uit en komt bij een netwerkgelegenheid op je afstappen met een verhaal waar geen eind aan komt. Als je ten slotte vraagt: “Wat wilt u van mij?” dan is het antwoord: “Nou ehhh ...(lange stilte) ... kunt u niet aangeven of u wat voor míj kunt doen?”. Ze hebben geen idee wie ik ben, wat ze van me willen en óf ik wat van hen zou willen.

Het andere type ziet er een stuk beter uit. Strak in het pak, gulle lach. Ze willen gelijk een afspraak met je maken om te bezien of we wat voor elkaar kunnen betekenen. Aan de openingszin weet je al waar het over gaat. Als je daar op ingaat, zit je voor minstens twee uur aan ze vast. Ze vragen zich helemaal niet af wat we voor elkaar kunnen betekenen. Ze weten namelijk precies wat ze van mij willen, maar hebben nog geen idee wat ik van hen zou kunnen willen.

Het is frappant hoe weinig ondernemers doorhebben hoe netwerken werkt. Zelf ben ik redelijk makkelijk benaderbaar. Ik kom veel op bijeenkomsten en ben dagelijks on line te vinden op diverse fora over ondernemerschap. Naast mijn dagelijkse werkzaamheden sta ik per dag zo’n drie tot vijf ondernemers te woord om hen met wat tips en verwijzingen een stapje verder te helpen.

Ondanks mijn hulpvaardigheid presteert de helft van de mensen het echter om mij binnen de kortste keren tot wanhoop te drijven. Ik voel mij dan genoodzaakt ze het bos in te sturen voordat ze de rest van mijn netwerk óók radeloos maken.

Wat doen ze dan verkeerd? Meestal gaat het om mensen die erg met zichzelf bezig zijn en moeite hebben zich te verplaatsen in de situatie van een ander (overigens een slechte ondernemerskwaliteit). Vervolgens maken ze geen goed gebruik van mijn schaarse tijd. Het gesprek of de zaak is niet goed voorbereid. De betrokkenen kunnen namelijk niet aannemelijk maken dat ze alles gedaan hebben om hun problemen zelf op te lossen. Het gesprek mondt niet uit in een concrete vraag of de betrokkene doet niets met mijn suggesties.

Iedereen die efficiënt met mijn tijd omgaat mag mij bellen. Daarin ben ik niet uniek. De meeste ervaren ondernemers en investeerders zijn net zo makkelijk benaderbaar en hoeven ook niet echt iets terug als u zorgvuldig met hun tijd omgaat en iets doet met hun suggesties. Dus, geachte netwerkers: leef u in en bereid u voor. Wees beleefd en concreet, dan gaat er een wereld voor u open.

</kader>

Netwerken in de praktijk

Contacten leggen en relaties opbouwen is bijzonder persoonlijk. Iedereen doet het op zijn eigen manier. Ondanks de vele manieren waarop u kunt netwerken, verloopt het proces altijd volgens bepaalde stappen. Het maakt hierbij niet uit of iemand benaderd wordt als potentiële klant, investeerder, leverancier of partner: de stappen zijn gelijk.

Algemene uitgangspunten:

Contacten leggen gebeurt proactief. Zonder eigen initiatief komt er niks van terecht.
Ga er van uit dat niemand het erg vindt om aangesproken te worden. Iedereen heeft wel een paar seconden, minuten of uren de tijd om te luisteren. Als tenminste de juiste snaar wordt geraakt en de tijd van de betrokkene niet wordt verspild.
Netwerken is niet anders dan contacten leggen in het echte leven. Ga na onder welke omstandigheden u zelf het succesvolst bent in het leggen van contacten of op welke wijze u zelf het liefst aangesproken zou willen worden. Dit geldt zowel voor de privé-sfeer als voor de zakelijke sfeer.
Succes is een product van kwaliteit en kwantiteit. Een relatienetwerk wordt opgebouwd door goed en veel contact te leggen. Oefenen helpt: naarmate u het vaker doet wordt u er beter in. Er zijn mensen die veel talent hebben voor het leggen van contacten en het bouwen van relaties, maar met minder talent gaat het ook prima. Naarmate uw netwerk groeit, zoeken de mensen met ú contact en gaat het netwerken steeds makkelijker.

Tip 1: Stel uw doel!

Ondernemers moeten verstandig met hun tijd en energie omgaan. U moet dus eerst een plan maken. Wat zoekt u en wat hebt u te bieden? Als u naar een netwerkgelegenheid gaat, dan dient u duidelijk te bepalen wat uw doelstellingen zijn:

Wat voor mensen zoek ik?
Hoeveel wil ik er spreken?
Hoeveel kan ik er spreken?
Waar kan ik ze vinden?
Wat wil ik op dat moment met ze bereiken?

<kader>

Het traditionele kennismakingsproces (AÏDA Formule)

Elke verkoper heeft er van gehoord: de AÏDA Formule. Deze formule beschrijft de vier basisstappen in het kennismakingsproces. Deze basisstappen zijn al meer dan honderd jaar in gebruik bij alle verkopers ter wereld, en bieden het raamwerk voor hun activiteiten. AÏDA staat namelijk voor Attention, Interest, Desire & Action.

De theorie geeft al aan dat de stappen opeenvolgend plaatsvinden. Met de volgende stap kan pas worden begonnen als de voorgaande stap met succes is afgerond.

De stappen houden globaal in:

1) Het verkrijgen van (positieve) aandacht. U dient op te vallen en uw opponent een glimlach te bezorgen, zonder de clown uit te hangen.
2) Interesse wekken door aan te geven wat u eventueel kunt betekenen voor uw opponent, of door direct in te spelen op de interesses van de opponent.
3) De derde stap is belangrijk én lastig: u dient bij de gesprekspartner een verlangen op te wekken zodat hij of zij tijd en geld in u wil investeren.
4) De laatste stap is het aangaan van een transactie of een samenwerking.

AÏDA is eenvoudig van opzet, maar zeer krachtig in effect.

</kader>

Wat kunt u realiseren binnen de gegeven omstandigheden en de gegeven tijd? Stelt u uw doel te laag dan bereikt u niet genoeg, stelt u uw doel te hoog dan bereikt u waarschijnlijk helemaal niets.

Tip 2: Kies uw aanpak

Er zijn globaal drie manieren om contact te leggen:

speeddate: u vertelt vooral wat ú wilt (u spreekt in de eerste persoon, oftewel 'Ik wil...');
versieren: u probeert er eerst achter te komen wat uw gesprekspartner boeit. Deze methode volgt de AÏDA formule uit het kader (u spreekt in tweede persoon);
referentie: verreweg de meest effectieve methode, waarbij u een gemeenschappelijke relatie een introductie laat verzorgen (deze spreekt in derde persoon).

De derde methode is het meest effectief, mits de referent integer is. Helaas zijn er niet altijd betrouwbare gemeenschappelijke relaties voorhanden. Daarom worden hier alleen de speeddate en de versiermethode behandeld.

Speeddate

Bij de speeddate methode krijgen de gesprekspartners doorgaans om de beurt anderhalf tot drie minuten de gelegenheid zichzelf te introduceren waarna bij eventuele interesse verder gesproken kan worden of er worden contactgegevens uitgewisseld. Het is eigenlijk slechts één stap uit het formele kennismakingsproces, en heeft als doel te kijken of er een heel directe match is tussen de gesprekspartners. Is die er, dan volgt er meestal een tweede kennismaking. Is die match er niet, dan sterft het contact vaak een snelle dood.

Versieren

De versiermethode start met het flirten en dat duurt circa twee minuten:

de eerste vijftien seconden > contact (“hallo”);
de volgende dertig seconden tot anderhalve minuut > aandacht vragen of geven (glimlach);
de volgende anderhalf tot drie minuten > interesse peilen (zelfde proces als speeddate).

Als er sprake is van een klik, dan is het tijd voor de tweede fase in het versiertraject: het daten. De eerste stappen van de datingfase kunnen plaatsvinden direct na de flirtfase, maar na twee uur moet u echt afhaken en een afspraak maken om op een later tijdstip door te gaan. Op publieke gelegenheden (beurzen en seminars) is het niet netjes om langer dan vijftien minuten door te gaan.

Het daten kent de volgende fasen:

een goed gesprek > kennismaken en vertrouwen opbouwen;
afspraakjes maken > verlangen kweken;
betrokkenheid > deal maken of partnerschap aangaan.

Het hele proces kent een zekere window of opportunity waarin elke stap beperkt houdbaar is. De stappen vinden na elkaar plaats en moeten binnen een bepaalde tijd worden afgerond. Het is een soort hordeloop, waarin de horden na verloop van tijd steeds hoger worden. U kunt niet verder totdat de horde genomen is, maar duurt het te lag, dan is de horde niet meer te nemen. Van timing en dosering hangt alles af.

Netwerkgelegenheden

Er komen steeds meer gelegenheden bij om nieuwe contacten op te doen. Zowel off line als on line. De effectiviteit van het netwerken op die gelegenheden hangt af van twee factoren. De eerste is de concentratie van juiste personen. Met andere woorden: hoe dik gezaaid zijn de personen die u zoekt? De tweede factor is de bereidheid tot contact van die personen: hoort u daar en komen de personen ook om met u te praten?

Persoonlijke sfeer (privé)

De privé-sfeer bestaat uit vrienden en familie die u tegenkomt op verjaardagen, huwelijken en begrafenissen. Daarnaast zijn er sociale netwerken zoals sportclubs, de school van uw kinderen, sociale verenigingen en studieclubs. De bereidheid tot contact is hier vaak groot, de dichtheid aan juiste personen is wat minder. Buiten de vrienden- en familiesfeer is uw status binnen de groep van belang. Het helpt om het een en ander te doen, maar wees niet ál te bereidwillig of te gretig.

Persoonlijke sfeer (zakelijk)

Klanten, concurrenten, leveranciers, bankiers en accountants beschikken allemaal over eigen netwerken. Hun relaties kunnen van belang zijn voor u en u heeft hiervoor geen status nodig. U kent de betrokkene immers al in een zakelijke hoedanigheid. Vraag er naar bij één op één gelegenheden en ga naar hun borrels en openingen.

Daarnaast kunt u zich aansluiten bij brancheverenigingen, serviceclubs en businessclubs. Ook hier geldt weer dat de dichtheid aan relevante contacten en hun bereidheid om met u te praten bepalend zijn voor het resultaat. Het netwerken op clubs en verenigingen werkt pas goed als u daar enige status in heeft verworven.

Het volgen van een training of workshop met (mede)ondernemers levert over het algemeen prima relaties op. Zorg er wél voor dat u wat heeft aan de andere cursisten.

Publieke sfeer

Veel bijeenkomsten hebben impliciet of expliciet als doel om contacten te leggen.

Vakbeurzen
Er zijn diverse beurzen in het binnen- en buitenland die de moeite van het bezoeken waard zijn. Let goed op het thema. De deelnemers en bezoekers moeten uit het juiste hout gesneden zijn en komen om zaken te doen. Voorbeelden zijn:
- Cmos (nanotechnologie);
- Bedrijvendagen van de Kamer van Koophandel;
- Holland Innovation (ondernemers en investeerders).
Gemeenschappelijke ontmoetingsevenementen, bijvoorbeeld:
- Holland Innovation;
- Innozuid / Innobizz,
Thematische ontmoetingsevenementen, bijvoorbeeld:
- BusinessAngels.nl (voorlichting voor ondernemers en investeerders);
- Relatiedagen;
- Innovation Lecture (ministerie van Economische Zaken);
- Kansrijk (SenterNovem);
- Prijsuitreiking New Venture (New Venture);
- TechnoPartner Award (TechnoPartner).
Netwerkborrels
Bijna alle technostarterorganisaties, incubators (starterbroedplaatsen) en regionale steunpunten organiseren maandelijkse netwerkbijeenkomsten. Het zijn er inmiddels vele tientallen per week. Op een enkele uitzondering na valt het bezoek tegen of komen de bezoekers niet (meer) om nieuwe relaties op te doen. De volhouders zijn de ondernemerscafé's in Amsterdam, Wageningen, Utrecht, Leiden en Delft.
Investeerdersfora
De diverse organisaties die zich bezighouden met bemiddeling tussen ondernemers en investeerders houden met enige regelmaat bijeenkomsten waar ondernemers zich kunnen presenteren aan investeerders. Ondernemers moeten klant worden bij een dergelijke organisatie en investeerders krijgen meestal toegang op uitnodiging. Er zitten een paar haken en ogen aan dit soort bijeenkomsten:
- De nieuwe wet op het financiële toezicht verbiedt het publiekelijk aanbieden van effecten (wat een pitch is feite is), tenzij hiervoor vergunning is verleend door de AFM of de kleinst verkrijgbare participatie boven de 50.000 euro komt.
- De investeerders in de zaal zijn lang niet altijd investeerders en al helemaal niet altijd te goeder trouw. U hebt geen baat bij een presentatie aan een publiek van beleggers, adviseurs en concurrenten. Bovendien worden dit soort gelegenheden steeds vaker gefrequenteerd door boefjes en regelrechte oplichters.
- De pitch moet van hoge kwaliteit zijn. U krijgt maar één keer de gelegenheid om een eerste indruk te maken. Een goede pitch moet geoefend worden. Zelfs de meest ervaren presentatoren gaan de mist in als ze hun pitch niet goed afstemmen op het aanwezige publiek.
- De ervaring leert dat de contacten die voortvloeien uit investeerdersfora niet zo snel leiden tot goede relaties. Om één of andere reden blijven de contacten oppervlakkig en de relaties opportunistisch.
- Organisaties die met enige regelmaat investeerdersfora organiseren zijn NeBIB, ABN-Amro, Schretlen en Meesters van de Toekomst. Competities op dit gebied zijn bijvoorbeeld Dragons’ Den en Leeuwenkuil.tv
Online communities en blogs (technisch), bijvoorbeeld:
- Emerce;
- Neoweb;
- BlueAce.
Online communities (zakelijk/sociaal), bijvoorbeeld:
- LinkedIn;
- Xing (voorheen OpenBC);
- Ecademy;
- Marketingfacts.
Online communities en blogs (innovatie en ondernemerschap), bijvoorbeeld:
- HigherLevel;
- Sprout;
- Sync;
- E-factor;
- Founder contact.

De webadressen staan achterin deze gids (hoofdstuk 11).

On line netwerken voor bedrijven

door Jeroen Bakker en Dennis Hendriksen

“Ja hallo, ik heb onlangs een uitspraak van je gelezen die me erg aanspreekt. Vooral je ideeën over [vul een onderwerp in waar ik al twee jaar niet meer aan gedacht heb] zijn interessant, daar zou ik graag eens met je over van gedachten willen wisselen.”

Onlangs kreeg ik een telefoontje van iemand die mij goed leek te kennen maar wiens naam me compleet niets zei, over een onderwerp dat me eveneens amper bekend voorkwam. Natuurlijk vind ik het leuk om nieuwe mensen te ontmoeten, dus een afspraak was zo gemaakt. Het was vervolgens een interessant gesprek met een leuke partij, resulterend in een fijn contact en een hoop nieuwe mogelijkheden. Maar ik wist nog steeds de aanleiding niet, dus aan het einde van het gesprek toch maar eens gevraagd welke specifieke uitspraak het dan toch was die hem deed besluiten de telefoon op te pakken en me te bellen. Het bleek een zijdelingse reactie op een weblogpost te zijn, ruim tweeënhalf jaar geleden!

Het internetlandschap heeft de afgelopen jaren volledig nieuwe contouren aangenomen. Waar in de beginperiode vooral statische informatie de toon zetten, zijn we nu de spil in onze eigen on line wereld. Weblogposts, nieuwsberichten en artikelen met overal reactiemogelijkheden; vele mogelijkheden tot het uploaden van video’s, foto’s, artikelen en andere bestanden; ontelbare websites om je leven vast te leggen, te ordenen, uit te breiden, te taggen en suggesties te krijgen.

Nieuwe communicatiemogelijkheden

Dankzij nieuwe technische mogelijkheden, betere ontwikkelaars, snellere internetverbindingen en meer ervaring van de gebruikers, groeit het wereldwijde internet steeds harder. Bovendien is internetgebruik laagdrempelig geworden en vervult het een onmisbare rol in het leven van velen. Sociale initiatieven als Hyves, YouTube en Digg hebben er bovendien aan bijgedragen dat een iedereen zich niet meer als passieve gebruiker, maar als actieve deelnemer presenteert.

Dit laatste biedt mogelijkheden voor bedrijven en startende ondernemers. Niet langer bent u zelf namelijk passief kunt zelf actief worden en on line initiatieven toepassen hoe u dat wilt. Een eigen website was een goed voorbeeld van hoe u in de vorige internetperiode prima voor de dag kon komen. Nu is de tijd aangebroken van daadwerkelijk gebruik van het internet, van participeren en delen met anderen.

Is er een nieuw tijdperk aangebroken, met onbegrensde mogelijkheden? Helaas, net als in de internethype van rond de eeuwwisseling zijn er ook nu enkele zaken die u in uw achterhoofd moet houden. We noemen dit on line reputatiemanagement, waarover verderop meer.

Aan de hand van onderstaande stappen willen we een aantal aandachtspunten aanstippen, die helpen bij het vormgeven van uw on line aanwezigheid.

Een goede basis voor zichtbaarheid

Gedraag u on line zoals u dat off line ook doet. Dat is de meest gemakkelijke, en tegelijkertijd meest moeilijke regel om te bepalen hoe u zich on line moet gedragen. Voor ondernemers is het namelijk van wezenlijk belang dat zij het belang van hun bedrijf in hun achterhoofd hebben wanneer zij een weblogpost plaatsen of een filmpje op YouTube plaatsen. Alles is namelijk vindbaar door de techniek van Google. Ook dat berichtje op het weblog van een goede vriend, of die leuke vakantiefoto op uw Hyvespagina. Hou er dus rekening mee dat anderen zich een beeld kunnen vormen op basis van dat berichtje of die foto.

Dat betekent niet dat Google u altijd slecht gezind is. Integendeel: Google kan u in contact brengen met geïnteresseerden en potentiële klanten. Werk daarom bij al uw on line activiteiten aan een goede zichtbaarheid van uw website of uw on line bedrijfsprofiel. Een goede zichtbaarheid is van groot belang voor stakeholders en bijvoorbeeld potentiële financiers, omdat zij ongetwijfeld uw naam en bedrijfsnaam zullen opzoeken.

Uw producten of diensten kunnen superieur zijn, maar als potentiële afnemers uw bedrijf niet op de eerste pagina van een zoekmachine vinden, dan zullen ze u nooit vinden. Een goede website is van levensbelang voor een goede indexering. Ga dus nooit in zee met de eerste de beste webbouwer en laat u goed adviseren. Vraag door wanneer u het niet begrijpt: uw eigen kennis wordt er beter van en u ziet meteen of uw gesprekspartner weet waarover hij het heeft. Het oude spreekwoord “goedkoop is duurkoop” gaat hier in de meeste gevallen op.

Naast de techniek van uw website is de inhoud belangrijk. Dit geldt voor zowel kwaliteit als kwantiteit. Door goed geschreven, informatieve teksten en een zoekmachinevriendelijke schrijfwijze scoort uw website al vele malen beter dan de gemiddelde website. Actualiteit wordt gewaardeerd: plaats altijd een nieuwssectie op uw website die u maandelijks van een nieuw artikel of persbericht voorziet. Of denk eens aan een weblog: op een laagdrempelige manier vertellen over uw vakgebied is dé manier om uw expertise te tonen, sympathiek over te komen én superscores in Google te krijgen.

Schrijf uw teksten niet vanuit uzelf, maar uw potentiële bezoekers. Gebruik hún benaming voor uw producten en productcategorie. U kunt nog zoveel mooie teksten hebben, u hebt er niets aan wanneer ze niet voldoen aan de zoekopdracht die uw klant in Google heeft ingetypt.

Tenslotte zijn de inkomende links belangrijk. Dit zijn links vanaf andere websites naar uw website. Hierbij let u op twee belangrijke zaken: hoeveel inkomende links u hebt, en hoe goed wordt de website waarop die links staan gewaardeerd door Google. Het is dus niet aan te raden zoveel mogelijk links te verzamelen. Een link vanaf een vooraanstaande wetenschappelijke site of een veelgelezen dagblad is veel meer waard, dan een obscure startpagina. U kiest dus voor kwaliteit boven kwantiteit.

Er zijn diverse bedrijven die zich storten op Search Engine Optimalization (SEO). Als u echter zelf een goede start maakt, dan zijn deze partijen vrijwel overbodig.

Net als bij het opzetten van uw bedrijf, moet u zich realiseren dat u ook on line onderscheidend moet zijn. Denk bijvoorbeeld eens aan een videobijdrage over de ontwikkeling van uw product (zie verderop in dit hoofdstuk). Of lever bijdragen in de vorm van columns aan andere websites. En misschien lukt het u om de meest informatieve nieuwsbrief op uw vakgebied te maken.

Wat u ook kiest, zorg altijd voor consistentie, transparantie en authenticiteit. Traditionele pushmarketing werkt maar mondjesmaat op internet. Door oprecht te handelen en transparantie bent u veel beter in staat om voor langere tijd klanten, investeerders en sympathisanten aan u te binden.

Het boze oog dat Google heet

Schrik niet: alles wat u zoekt of publiceert wordt door Google opgeslagen en bij de juiste zoekopdracht getoond. Dat kan pijnlijke gevolgen hebben als u zich realiseert dat ook potentiële geldverstrekkers, partners en grote klanten uw naam ‘googlen’.

Een onderscheid tussen privé en zakelijk wordt vaak niet gemaakt. Een impulsieve reactie op de website van bijvoorbeeld uw voetbalvereniging en een profielpagina op een social community als Hyves kunnen grote gevolgen hebben. Geïnteresseerden proberen via internet namelijk te construeren wie zij voor zich hebben. Voor de meeste gevolgen bent u zelf verantwoordelijk, maar ook vrienden, (ex-)collega’s of klanten kunnen de diepte van uw spoor bepalen. Wees dus te allen tijde bewust van dat wat u on line onder uw eigen naam publiceert.

Mochten er reeds sporen zijn die u of uw onderneming kunnen schaden, doe er dan alles aan om deze te wissen. Benader webmasters met het verzoek om bepaalde reacties of artikelen te verwijderen of probeer via de Webmaster Central van Google de gewraakte pagina’s te wissen.

Als u in diskrediet wordt gebracht door anderen en u wilt dat laten rectificeren, dan wacht u een slepend proces. Ondanks dat Het Europese Hof van Justitie heeft bepaald dat het verboden is om op internet persoonsgevoelige informatie over derden te verspreiden, blijken afzenders zeer moeilijk te achterhalen. Wie moedwillig kwaad doet, is namelijk bijna nooit onder zijn eigen naam actief. Vaak is dit een traject van jaren.

Web 2.0? Marketing 2.0!

De huidige internetontwikkelingen –vaak samengevat onder de noemer Web 2.0– bieden vele mogelijkheden tot on line promotie van uzelf en uw bedrijf. Vaak zonder dure marketingcampagnes, al betekent het niet dat u zonder inspanning grootse resultaten behaalt. Toch is het de moeite waard: u zult merken dat uw inspanningen beloond worden met eerlijke feedback op uw producten en nieuwe contacten met potentiële afnemers.

Tips voor on line aanwezigheid

Zoek relevante blogs of fora uit waar autoriteiten in uw vakgebied actief op zijn en doe mee onder uw eigen naam, met in de slipstream uw bedrijfsnaam. Bied informatie, bied afwijkende standpunten, en kom enthousiast over. Wees altijd eerlijk en doe uw best om foutloos te reageren. Wie veel schrijffouten maakt, wordt niet serieus genomen. Als u op een artikel van een ander reageert, doe dat dan inhoudelijk en nooit op de man – ook niet wanneer u het positief bedoelt. Het doel van ‘vakblogs’ is om wat van elkaar te leren, dus een korte positieve reactie -“leuk stuk!”- zet geen zoden aan de dijk.

Wees erop bedacht dat uw reacties vaak ook weer reacties bij anderen oproepen. Wees dus niet bang voor kritiek en houd deze discussies bij [1]. Zorg dat de discussies waar u in meedoet niet na uw post ontaarden, hou dit actief in de gaten en speel erop in. Dat betekent overigens niet dat u altijd het laatste woord moet hebben.

Er zijn algemene weblogs en internetfora waarop u actief kunt worden (achterin de gids vindt u webadressen). Ook zijn er op vrijwel elk vakgebied specialistische fora en weblogs waar u op aan kunt haken. Bekijk wel goed of uw klanten er komen, of dat het slechts een handvol concurrenten is zonder enige zichtbaarheid.

Uw eigen weblog

Buiten frequente aanwezigheid op weblogs van anderen is het ook een goed idee om te bekijken of u zelf een weblog op kunt starten. Dat kan een vakblog voor uw vakgebied zijn, maar ook een corporate blog waarin u namens het bedrijf over allerlei ontwikkelingen en belevenissen schrijft.

De eerste moet zelfstandig worden neergezet en gepromoot en de tweede moet tegen uw bestaande website worden aangeplakt. Net als bij uw website is het van groot belang dat ook uw weblog goed wordt gebouwd, zodat indexering in Google in de hand wordt gewerkt.

Voordat u begint is het belangrijk om een strategie te bepalen. Wat is uw doel en wie wilt u aanspreken? En blogt u alleen of samen met collega’s? In dat laatste geval is het erg belangrijk om interne spelregels af te spreken, want niet iedereen schrijft even gemakkelijk en goed. Vooral het laatste punt is iets dat u zeer serieus moet nemen. Zoals eerder in dit artikel aangestipt is, zijn taalfouten een voorname afhaakreden. Het is daarom slim om af te spreken dat een artikel alleen geplaatst wordt, nadat iemand anders een taaltechnische check heeft uitgevoerd.

Ondanks dat de verleiding nog zo groot is, is het niet verstandig om alleen maar eigen successen te schrijven. Een visie over een ontwikkeling in de markt wordt veel meer gewaardeerd dan een verkapt promopraatje. Probeer daarnaast ook altijd verrassend en origineel te blijven. Blijf bezoekers boeien en zorg dat zij ook op uw artikel kunnen reageren. Kritiek houdt u scherp.

Zorg er voor dat u een RSS-feed op uw weblog aanbiedt, waardoor u bij uw doelgroep automatisch onder de aandacht kunt blijven zonder dat zij uw weblog bezoeken. Vergeet ook niet om uw weblog opnieuw bij zoveel mogelijk relevante zoekmachines aan te melden.

Virale video

Hebt u wat tijd over en wat leuke ideeën? Brainstorm een middag en maak een video over uw vakgebied (of over één aspect eruit)[2]. Bedenk wat leuke ideeën, zet iemand aan het werk en u kunt een groter bereik krijgen dan u ooit voor mogelijk hield.

Sociale communities

Communities als Flickr, Hyves en Del.icio.us zijn typische pijlers van Web 2.0. Informatie delen, toevoegen, bewerken en verbanden leggen staat hierbij centraal. Of het hier nu foto’s, filmpjes of links betreft, de invloed van dit soort websites is enorm toegenomen. Social communities verdringen nu zelfs bestaande websites op bijvoorbeeld het gebied van dating en werving van personeel. Ook zijn er steeds meer bedrijven op profielpagina’s van Hyves of MySpace te vinden.

Een ontwikkeling die door menig ondernemer met fronsende wenkbrauwen wordt aanschouwd, gezien het informele karakter van de websites. Toch kan uw doelgroep zich hier bevinden, en dan kunt u maar beter aanschuiven. Wie zich zakelijk(er) wil profileren kan zich ook aanmelden bij netwerken als Linkedin, Xing, OpenBC en dergelijke. Via deze websites kunt u mensen aan uw netwerk toevoegen en inzichtelijk krijgen welke interessante contacten een zakenpartner heeft. Op deze manier kunt u wijdverspreid een dynamisch netwerk snel inzichtelijk krijgen en contacten leggen. Nodig niet iedereen lukraak uit en houd u ook hier aan de on line gedragscode.

Nils de Witte is partner bij NeBIB.

www.nebib.nl

Jeroen Bakker en Dennis Hendriksen zijn respectievelijk oprichter en marketingmanager van Paragin, specialist in internettechnologie met een sterke marketinginslag. Paragin ontwikkelt on line communities, zoekmachines, onderwijssoftware en wat er verder op hun pad komt aan interessante web-based software.

www.paragin.nl

[1] er is software die u daarmee kan helpen, zoals van het Zwitserse internetbedrijf CoComment.com

[2] Dat dit soms niet veel hoeft te kosten bewijst bijvoorbeeld de volgende video: www.youtube.com/watch?v=x66lV7GOcNU.
Dit is een succesvolle video, op een originele manier gemaakt en over het hele internet bekeken. En zoals u zich kunt indenken: voor weinig geld gemaakt.

2007-06-02T13:05:00.000+01:00

Hoofdstuk 7: Intellectuele eigendom

Wat heeft intellectuele eigendom met startkapitaal te maken? Heel veel: de inbreng van de ondernemer bestaat voor een groot deel uit intellectueel kapitaal en veel ondernemers worstelen met de materie. IP-management (IP=intellectual property) is specialistenwerk. Daarom komen hier specialisten aan het woord. De auteurs zijn elk op hun eigen wijze IP-management specialist of ervaringsdeskundige. Zij geven hun visie op de materie. Verder vindt u informatie over het gemeenschapsoctrooi en het Benelux Merkenrecht.

Intellectuele eigendom in de praktijk

door Wouter Pijzel

Software indirect beschermen

Met grote regelmaat krijgen wij op ons spreekuur de vraag op welke wijze software beschermd kan worden. Men denkt dat met een octrooi te kunnen regelen. De werkelijkheid ligt iets complexer. Vooral de VS staan bekend om de aldaar verleende softwareoctrooien. In de meeste andere landen wordt er geen octrooi op software verleend en is men aangewezen op het auteursrecht, eventueel aangevuld met andere beschermingsvormen.

Het duo Lucas Laplace en Loes Poort is in de vorige Gids Startkapitaal al opgevoerd. Waren zij toen nog bezig met een laser-grasmaaier, ditmaal spelen zij in op een scheepsramp in de buurt van Schiermonnikoog. Een groot deel van de lading bestond uit sportschoenen van een bekend merk. Daags na de ramp spoelden de schoenen, helaas per stuk, aan op de stranden van onze waddeneilanden. Eén schoen loopt ongemakkelijk en het zoeken naar de bijpassende schoen is tijdrovend. Het idee om via internet schoenen bij elkaar te zoeken is snel geboren.

Loes had gehoord van de technostarter spreekuren van de NOVU in samenwerking met TechnoPartner en enkele Kamers van Koophandel. Ze wist dat ze daar kosteloos en vertrouwelijk met een coach van gedachten kon wisselen over een nog niet beschermde vinding.

Een afspraak is snel gemaakt en Loes en Lucas leggen hun idee voor aan de coach bij de KvK in Leeuwarden. Loes, de creatiefste van de twee, had al een mooie naam voor de site bedacht: www.match-a-pair.nl. De coach loopt daar niet warm voor. Die streepjes bevallen hem niet en de kans is groot dat de naam niet als merk bij het Benelux-Bureau voor de Intellectuele Eigendom (BBIE) valt te registreren omdat de naam te beschrijvend is. Een concurrent kan de domeinnaam zonder streepjes deponeren of de extensie ‘eu’ of ‘com’ gebruiken. Een registratie bij het BBIE in Den Haag biedt juridische mogelijkheden om hier iets tegen te doen. Loes en de coach denken verder. Samen komen ze tot de domeinnaam shoehoi.nl. Ook .com en .eu blijken nog beschikbaar te zijn. Het zegt niet veel, maar legt toch een link naar schoenen. Deze naam staat nog niet vermeld in het merkenregister en het BBIE zal deze naam waarschijnlijk accepteren.

Een octrooi op hun idee kunnen Lucas en Loes niet krijgen. Dit in tegenstelling tot de Verenigde Staten, waar software en bedrijfsmethoden wél te octrooieren zijn. Maar het is ook zonde van het geld voor iets wat maar enkele maanden loopt. Ze krijgen ook nog de tip om op de homepage van de site het copyright te claimen en goede afspraken te maken met de site-bouwer.

Direct na het gesprek gaan ze naar hun softwareontwikkelaar. Op basis van een eenvoudige overeenkomst is hij direct aan de slag gegaan. Een dag later is de site al on line. Snelheid is belangrijk bij een leuk idee. De site zelf is geen verdienmodel, maar subtiele verwijzingen op de veelbezochte site naar creatief bureau Laplace & Poort blijken onbetaalbaar. Nieuwe klanten stromen binnen.

<kader>

IP-management

door Dirk Groenewegen en Egbert Ottevanger

In het klassieke businessmodel wordt kennis ontwikkeld door onderzoek, wat leidt tot producten die uiteindelijk via marketing en verkoopactiviteiten omzet en winst opleveren. Een product is succesvol indien de return on investment boven een bepaald doel blijft. Indien dit doel niet langer gehaald wordt verdwijnt het product van de markt en start een nieuwe ontwikkelingscyclus.

Tegenwoordig is de productiestap niet langer cruciaal, deze kan worden uitbesteed aan een derde partij, vaak in een land met lage lonen (bijvoorbeeld China). Voorwaarde daarvoor is dat de uitkomsten van onderzoek en ontwikkeling (R&D) goed beschermd zijn. Alle daarvoor noodzakelijke activiteiten zoals octrooieren, waardebepaling en licentie-exploitatie worden samengevat onder het begrip IP-management. Voor grote en wereldwijd opererende bedrijven, maar ook voor kennisinstellingen, starters en middelgrote bedrijven is het belang van IP-management de laatste jaren sterk gestegen.

Grote ondernemingen hebben hun IP-management in afzonderlijke, gespecialiseerde businessunits ondergebracht. Kleinere partijen, kennisinstellingen en starters hebben deze mogelijkheid niet. IP-management omvat diverse gespecialiseerde disciplines, waaronder octrooieren, juridische diensten en licentiebemiddeling. De kunst is om die diverse disciplines consistent aan te sturen.

Daarvoor is visie, kennis en een netwerk op dit gebied vereist. Vanwege het ontbreken van de ervaring en de kleine schaal waarop wordt geopereerd, zal het de meeste beginnende bedrijven niet lukken dit in eigen huis te mobiliseren. Het uitbesteden aan een gespecialiseerde dienstverlener kan dan uitkomst bieden. Twee dienstverleners op dit gebied zijn IPD-Valorisation en de ID-NL Groep. Beiden hebben een eigen invalshoek en eigen klantenbestand.

</kader>

<kader>

Wat als iemand je idee steelt?

door Dennis Hettema

Je hebt een gouden idee en je bent op zoek naar kapitaal. Je kijkt als een spion continu om je heen en spreekt het liefst alleen in geheimtaal. Ondanks dat je denkt dat je slim bezig bent, zorg je er voor dat je idee nooit van de grond zal komen. Het is een moeilijke keuze: vertrouw ik deze persoon met mijn idee of hou ik het liever voor me? Helaas wordt vaak de verkeerde keuze gemaakt, namelijk de keuze om je idee niet te delen.

Als jij met je idee op zoek bent naar kapitaal, dan ben je ook gedwongen om jezelf, je visie, je geschiedenis, je toekomst, je team, je toekomstige bedrijf en alles wat jij bent te verkopen. Kapitaal ophalen is eigenlijk hetzelfde als een klant voor je bedrijf binnen halen, alleen is het ophalen van kapitaal net ietsje intiemer. Verkopen zonder iets te vertellen werkt niet, kapitaal ophalen zonder ‘wat kleding uit te trekken’ ook niet. Je zult je briljante idee dus ooit met een paar mensen moeten gaan delen. Dan is het natuurlijk slim om te weten met wie je dan in gesprek moet gaan. Probeer je doelgroep zo goed mogelijk te onderzoeken, maar durf ook op je buikgevoel af te gaan.

Als je serieus op zoek bent naar kapitaal dan is de kans klein dat je foute investeerders ontmoet van het type ‘gouden kettingen en gemuilkorfde pitbull’. Je komt waarschijnlijk met mensen in contact die investeren voor hun vak. Mensen die de hele dag niets anders doen dan ideeën voor de volgende Google of Microsoft aanhoren. Simpel gezegd, mensen die op dure paarden (lees: ondernemers) wedden. De kans dat deze investeerders je idee stelen is erg klein. Ze hebben simpelweg geen tijd of geen zin. In jouw ogen is je idee zeker een winnend idee (erg goed, dat is een absolute basisvereiste). Maar helaas bestaan zekere winnaars niet en professionele investeerders zien zo veel briljante ideeën, waardoor de kans erg klein is dat ze jouw idee zullen pikken.

Ik zeg niet dat je investeerders blind moet vertrouwen, sterker nog, ik wil je van harte aanraden om je investeerder nooit helemaal te vertrouwen. Een investeerder zit tegenover je omdat hij geld wil verdienen. Niets meer en niets minder. Dan is het dus slim om kritisch te blijven en je kaarten voorzichtig te spelen. Ga op je gevoel af en zorg daarnaast voor een zeer scherpe advocaat die jouw belangen behartigt en de geschiedenis kent van de financier. De meeste investeerders zullen zelfs geen problemen hebben met het tekenen van een geheimhoudingsverklaring. Maar zelfs als dat allemaal geregeld is kan het nog steeds fout gaan. Ondernemen is nu eenmaal risico nemen. Maar als je je idee niet durft te delen, dan zal het zich nooit vermenigvuldigen.

</kader>

<kader>

Geheimhouding

door Edward Lich

Ondernemen begint met een idee. Of het nu gaat om een innovatief product dan wel dienst, een gat in de markt of slechts om een nieuw concept met unique selling points, iedere ondernemer begint vanuit de gedachte dat zijn product of dienst iets toevoegt aan de markt en dat daar een zekere behoefte aan bestaat.

Iedereen heeft wel eens een goed idee. De vraag hoe dat idee tot een succes te maken kost aanzienlijk meer hoofdbrekens. Bij het schrijven van een businessplan wordt vaak pijnlijk duidelijk dat de betrokkene niet in staat is om zijn idee zelfstandig uit te werken en voor de uitvoering aangewezen is op anderen.

Voor realisatie van een idee heeft u kapitaal nodig, maar ook kennis, research en development, toeleveranciers en logistieke dienstverleners. De positie van concurrenten kan de uitvoering van een plan lelijk in de weg staan.

Geheel zelfstandig een idee tot uitvoering brengen is praktisch onmogelijk. U zult uw idee vroeg of laat moeten delen om tot realisatie te komen. Wat vertelt u wel en niet aan een mogelijke partner? Dat is een moeilijke afweging. De aard van de relatie, naam van de partij in de markt, vorm en inhoud van partnerschap, afbreukrisico en tal van andere elementen bepalen allemaal tot op welke hoogte uw potentiële partner inside information ontvangt. Het blijft altijd een persoonlijke afweging en u wordt waarschijnlijk voortdurend heen en weer geslingerd tussen de druk die een vraag van een partner kan oproepen en angst om informatie prijs te geven.

Om te voorkomen dat de andere partij met uw informatie aan de haal gaat, kunt u een toevlucht zoeken tot een geheimhoudingsovereenkomst of Non Disclosure Agreement (NDA). Hierin verklaart uw gesprekspartner dat hij/zij de ontvangen informatie vertrouwelijk zal behandelen en niets met deze informatie zal ondernemen, tenzij u daarvoor uw toestemming verleent. Als stok achter de deur volgt meestal een boetebeding.

Om een drempel voor de mogelijke samenwerkingspartner op te werpen zodat hij uw kindje niet kidnapt, kan een geheimhoudingsovereenkomst uitkomst bieden. Nadrukkelijk ‘kan’, want een geheimhoudingsverklaring biedt geen enkele zekerheid dat uw inspanning geen andere gedaante krijgt. Het lijkt professioneel om een NDA te gebruiken, maar een inbreukpleger zal zich hierdoor niet laten weerhouden. Er zijn veel manieren om een geheimhoudingsverplichting te omzeilen.

Een zorgvuldige selectie van partijen, met steeds een nauwkeurige afweging van relevante informatie, plus een zeer terughoudende opstelling in het prijsgeven van de noodzakelijke informatie, biedt de beste garantie tegen schending van vertrouwelijkheid. Een NDA dient hierbij slechts als middel om eventueel leed te verzachten. Het gebruik van dit middel kan zeker geen kwaad, maar vertrouw er niet op dat de ondertekening daarvan de relatie 'hufterproof' maakt.

</kader>

Het gemeenschapsoctrooi

In 1973 werd het Europees Octrooiverdrag (EOV) ondertekend, waarbij momenteel 32 landen zijn aangesloten. Het Europees Octrooibureau (EOB) verleent sinds 1978 octrooien, aangeduid als ‘Europese octrooien’, die na verlening uiteenvallen in afzonderlijke, nationale octrooien. Dit brengt hoge (vertaal-)kosten met zich mee omdat het octrooi moet worden vertaald naar iedere landstaal. Daarnaast verschillen de juridische interpretaties door de rechters in de diverse landen, hetgeen onwenselijk is. De Europese Commissie heeft daarom voorgesteld om een nieuw octrooi voor de Europese Gemeenschap (EG) in te voeren via een zogenaamde gemeenschapsverordening.

Definiëring

Het ‘Gemeenschapsoctrooi’ wordt een eveneens door het EOB te verlenen octrooi, dat rechtsgeldig zal zijn voor de hele Europese Gemeenschap. Op dit moment kan een nationaal werkend octrooi door het nationale octrooibureau, of door het EOB zijn verleend (dus een omzetting van een Europees octrooi). De Gemeenschapsoctrooiverordening laat deze twee vormen van nationale octrooien bestaan. Het Gemeenschapsoctrooi wordt dus de derde mogelijkheid om een octrooi te krijgen op de Europese markt. Het is de bedoeling dat wanneer een ondernemer bescherming wil voor zijn uitvinding in verschillende EG-landen, het Gemeenschapsoctrooi voor hem de goedkoopste en aantrekkelijkste mogelijkheid vormt om octrooi te krijgen.

Lange tijd was ook sprake van een ‘Beneluxoctrooi’, bestemd voor alle drie landen van de Benelux. Door de ontwikkelingen rond het Gemeenschapsoctrooi zijn de besprekingen inmiddels gestagneerd. De EG-verordening inzake het Gemeenschapsmerk, wordt sinds 1996 uitgevoerd door het Bureau Harmonisatie in de Interne Markt (BHIM) in Alicante en kent een explosieve groei. De invoering van een Gemeenschapsmodel is in 2001 dichterbij gekomen, en zal naar verwachting eveneens door het BHIM worden uitgevoerd.

Relevante aspecten voor starters

De gebruikers van het octrooisysteem hebben aangegeven dat een Gemeenschapsoctrooi alleen aantrekkelijk is, wanneer de kosten voor vertalingen en instandhoudingstaken niet te hoog zijn en de rechtspraak laagdrempelig is. Overigens zullen de nationale octrooien en het Europees octrooi naast het Gemeenschapsoctrooi beschikbaar blijven, zodat aanvragers keuzemogelijkheden houden/krijgen.

Actuele stand van zaken

De vier belangrijkste onderwerpen van de lopende onderhandelingen zijn: de talenregeling, de rol van nationale octrooibureaus, de inrichting van de rechtspraak en de hoogte van de instandhoudingstaken. Het vinden van een geschikte talenregeling blijkt het moeilijkste onderwerp.

Bij het talenprobleem rijst de vraag welk gedeelte van het octrooi moet worden vertaald en in welke talen. De regeling moet enerzijds lage vertaalkosten realiseren (dus weinig vertalen), maar anderzijds zouden alle talen van de EG gelijk kunnen worden behandeld (wat resulteert in veel vertalingen). Immers, na toetreding van de Oost-Europese landen tot de EG, zal het aantal vertalingen -en daarmee de vertaalkosten- nog eens fors toenemen. Nederland is overigens geen voorstander van de gelijke behandeling van alle talen. Veel voorstellen zijn ter tafel gekomen. Vooralsnog is er echter geen compromis gevonden waarmee alle landen kunnen instemmen.

De inrichting van de rechtspraak vormt eveneens een gevoelig onderwerp. De inbreuk op en de nietigheid van gemeenschapsoctrooien zal worden behandeld door een nieuw op te richten EG-gerecht. Dit gerecht zal in alle lidstaten een vestiging krijgen om de toegang tot het gerecht laagdrempelig te maken. Hoger beroepszaken zullen echter altijd centraal in Luxemburg worden behandeld.

Momenteel is de discussie rond het Gemeenschapsoctrooi door de moeilijkheden rond de talenregeling in een impasse geraakt en er valt niet te voorspellen wanneer deze zal worden opgelost. Cruciaal is dat goedkeuring van het voorstel voor de gemeenschapsoctrooiverordening alleen kan plaatsvinden op basis van unanimiteit van alle 27 EG-lidstaten.

Een fictief voorbeeld

Stel, een Nederlandse ondernemer besluit een Nederlandse octrooiaanvraag in te dienen. Hij weet niet of zijn product al elders bekend is. Is dat verstandig? Antwoord: nee. Een octrooi wordt verleend op een product of proces dat nieuw, inventief en industrieel toepasbaar is. In Nederland geldt een octrooi, afhankelijk van de wensen van de aanvrager, zes of twintig jaar. Pas in geval van inbreuk of nietigheid komt het geschil voor de Nederlandse rechter. Het is dus van belang vóóraf informatie in te winnen over het te octrooieren product of proces om inbreuk op rechten van derden en onnodige kosten te voorkomen. Dat kan via verschillende octrooizoekbronnen.

Na zorgvuldige afweging besluit de ondernemer toch binnen een jaar (het zogenaamde prioriteitsjaar) de aanvraag voort te zetten met een Gemeenschapsoctrooiaanvraag. Mag dat? Het antwoord luidt: ja. De ondernemer zal dan een Europese octrooiaanvraag moeten indienen bij het EOB en als aan de vereisten voor een octrooi is voldaan, zal het EOB na enige tijd het octrooi verlenen voor maximaal twintig jaar. Afhankelijk van de talenregeling zal een deel van het octrooi dan nog moeten worden vertaald naar alle EG-talen. Daarna heeft de ondernemer octrooibescherming in de gehele EG. Let wel: hij moet zelf opletten of er inbreuk wordt gemaakt (lees: zijn uitvinding wordt nagemaakt), want er bestaat geen ‘octrooipolitie’.

Stel, een Italiaanse ondernemer claimt dat het gemeenschapsoctrooi van de Nederlandse ondernemer nietig is, omdat hij het product al jaren op de markt brengt en bovendien zelf ook octrooibescherming heeft. Wat nu? Antwoord: in geval van nietigheid zal de zaak voor het EG-gerecht voor geschillen op het gebied van gemeenschapsoctrooien moeten worden aangebracht.

Het octrooi in Italië bleek niet relevant voor het gemeenschapsoctrooi van onze ondernemer. Na een half jaar merkt hij echter dat zijn product wordt nagemaakt in Griekenland. Moet hij procederen? En als hij dat pas na drie jaar besluit te doen? Is zijn gemeenschapsoctrooi nu nietig? Bij wie kan hij terecht voor inbreuk op het octrooi? Antwoord: nee, hij hoeft niet te procederen, maar mag dat wel. Het octrooi is immers een recht. Er wordt wel van de ondernemer verwacht dat hij dit binnen redelijke termijn (circa een jaar) aanvecht. Het octrooirecht vervalt niet wanneer het product door een ander wordt nagemaakt en verkocht. Het recht biedt de mogelijkheid de namaker aan te pakken. Hij kan zijn inbreukgeschil voor het EG-gerecht aanbrengen.

Benelux Merkenrecht

In 1958 werd de Benelux Economische Unie ingesteld voor vrij verkeer van kapitaal, goederen en diensten. Om de vrijheid van goederenverkeer te bevorderen werd besloten om de nationale merkenwetgeving in de drie landen te uniformeren. In 1962 hebben Nederland, België en Luxemburg daartoe het Benelux-Verdrag inzake de warenmerken ondertekend. Op basis van dit verdrag is de Eenvormige Beneluxwet op de merken (BMW) tot stand gekomen. Deze wet trad in 1971 in werking. Het Benelux-Merkenbureau (BMB) is de enige officiële uitvoerende instantie en kreeg zijn zetel in Den Haag. De nationale merkenbureaus in de Benelux werden opgeheven. In 1987 werd te wet op de warenmerken uitgebreid met dienstmerken. In 2006 is een nieuw Benelux-Verdrag van kracht geworden waarbij het Benelux-Bureau voor de Intellectuele Eigendom (BBIE) is opgericht. De benaming Benelux-Merkenbureau is daarmee komen te vervallen.

Definiëring

Artikel 2 BVIE: Als individuele merken worden beschouwd de benamingen, tekeningen, afdrukken, stempels, letters, cijfers, vormen van waren of van verpakkingen en alle andere voor grafische voorstelling vatbare tekens, die dienen om de waren of diensten van een onderneming te onderscheiden.

Het exclusieve recht op een merk krijgt u door uw merk te deponeren, wat resulteert in een inschrijving. Het BBIE registreert merken die voldoen aan de wettelijke bepalingen en uitvoeringsvereisten. Deze vereisten zijn onder andere vermelding van uw juiste tenaamstelling en een opgave van waren en diensten waarvoor u het merk gaat gebruiken. Uitbreiding naar andere producten of diensten is later niet meer mogelijk. Indien het depot voldoet aan alle vereisten wordt het gepubliceerd en start de periode waarbinnen de houder van een ouder gelijkend merk oppositie kan indienen tegen de inschrijving van het depot. Het Bureau weigert tekens die volgens vastgestelde wettelijke normen niet als merk kunnen ingeschreven worden.

Deze weigering op absolute gronden gebeurt op basis van de volgende criteria:

gebrek aan onderscheidend vermogen (bijv. ‘postkantoor’ of ‘biomild’);
misleiding;
in strijd met goede zeden of openbare orde;
vormen die:
- door de aard van de waar worden bepaald;
- de wezenlijke waarde van de waar bepalen;
- noodzakelijk zijn vanwege een technisch effect;
artikel 6 Verdrag van Parijs (vlaggen en emblemen van landen en internationale organisaties).

Op verzoek kan het Bureau een onderzoek naar eerder ingeschreven merken uitvoeren. Het Beneluxregister is ook gratis toegankelijk via de website www.boip.int.

Relevante aspecten voor starters

Zonder inschrijving geen recht. Het gebruik van een merk geeft de gebruiker geen rechten en dus geen bescherming. Een merk maakt deel uit van het bedrijfskapitaal en vertegenwoordigt in veel gevallen een groot deel van dit kapitaal (bijv. Coca Cola, Douwe Egberts, Nokia). Het is dan ook belangrijk een merk te registreren. Met een merkinschrijving kunt u optreden tegen gebruik en inschrijving van overeenstemmende merken van jongere datum. Het jongere merk moet wel worden gebruikt of ingediend voor waren of diensten die overeenkomen met het oudere merk. U kunt ook optreden tegen jongere handelsnamen die met het merk overeenstemmen. Recente jurisprudentie heeft tevens uitgemaakt dat een merkhouder in veel gevallen kan optreden tegen domeinnamen.

De kanalen om een registratie te verkrijgen, zijn afhankelijk van de specifieke territoriale wensen van de Beneluxdeposant. Voor bescherming in de Benelux kan gekozen worden voor een Benelux- of een Gemeenschapsregistratie. Het voordeel van een Beneluxregistratie is dat deze snel, goedkoop en vrij eenvoudig is. In een later stadium kunt u op basis van een Beneluxinschrijving een verzoek indienen tot internationale inschrijving bij het BBIE. Internationale inschrijving kunt u op dit moment aanvragen voor meer dan zeventig landen. De inschrijving vraagt u aan bij het OHIM in Alicante (Spanje). Een Gemeenschapsmerk geldt voor alle lidstaten. Als inschrijving in één van de staten niet mogelijk is, vervalt de gehele inschrijving.

Zoals hierboven aangegeven is de administratieve indiening van een depot bij het BBIE vrij eenvoudig, vooral wanneer gebruik wordt gemaakt van BOIP online filing, het elektronische aanvraagsysteem. Voor advies over de indiening en eventuele obstakels die u tijdens de procedure tegenkomt, kunt u zich wenden tot een merkengemachtigde (kijk bijvoorbeeld op www.bmm.nl). De merkengemachtigde adviseert over de beschikbaarheid van een merk. Het is verstandig om vooraf het merkenregister en het handelsregister te raadplegen. Er zou immers sprake kunnen zijn van een conflict met een ouder merk of een handelsnaam. Voor een leek is het vaak niet in te schatten of een ouder merk een potentieel probleem is voor het nieuwe merk.

Alleen met adequate kennis van het merkenrecht en de daarop gebaseerde rechtspraak en literatuur is het mogelijk een weloverwogen keuze te maken. Een BMM-gemachtigde kan u adviseren op dit gebied. Verder fungeert een merkengemachtigde als bemiddelaar tussen het BBIE en de deposant. Hij of zij verzorgt de correspondentie met het BBIE en staat u bij in een eventuele weigerings- of oppositieprocedure.

Actuele stand van zaken

De Benelux merkenwetgeving heeft een aantal essentiële veranderingen ondergaan die mede het gevolg zijn van Europese harmonisatierichtlijnen. Met ingang van 1 januari 2004 is de mogelijkheid tot het voeren van oppositie in werking getreden. Dit betekent dat u de mogelijkheid krijgt om de inschrijving van een nieuw, conflicterend merk te bestrijden via een relatief snelle en eenvoudige procedure bij het BBIE. Voorwaarde is dat u binnen twee maanden na publicatie van een conflicterend depot oppositie instelt. Meer informatie hierover kunt u vinden op www.boip.int

-------------------

Wouter Pijzel is directeur van de Nederlandse Orde van Uitvinders (NOVU)

www.novu.nl

Dirk Groenewegen is directeur van IPD-Valorisation. Egbert Ottevanger is directeur van ID-NL Groep. Beiden zijn specialist in IP-management. www.ipd-valorisation.nl www.id-nl.com

Dennis Hettema is oprichter van OP3 en geestelijk vader van HigherLevel.nl

www.op3.com www.higherlevel.nl

Edward Lich is partner bij 4 Legal BV

www.4legal.nl

2007-06-02T13:03:00.000+01:00

Hoofdstuk 6: Subsidies en regelingen

In dit hoofdstuk vindt u een overzicht van stimuleringsprogramma’s en –regelingen die de overheid biedt.

Introductie

door Wilko Pels

U kunt in verschillende vormen financiering krijgen:

subsidie (tegemoetkoming in de kosten);
krediet (lening met gunstige voorwaarden);
fiscaal (belastingvoordeel).

Deze financieringsbronnen hebben belangrijke voordelen:

er hoeft geen aandelenbelang en zeggenschap te worden opgeofferd;
u hoeft (bij subsidies en belastingvoordelen) niet persoonlijk garant te staan:
het is relatief ‘goedkoop’ geld, gezien de doelstellingen en omstandigheden.

Aanvraag

Met uitzondering van sommige fiscale regelingen dient u altijd voor de start van een project een aanvraag in te dienen. Daarom is een tijdige voorbereiding noodzakelijk.

Een aanvraag kan bestaan uit de volgende onderdelen:

een formeel aanvraagblad, uitgegeven door de beoordelende instantie;
een document waarin wordt aangegeven:
- hoe aan de algemene eisen en voorwaarden wordt voldaan;
- hoe aan de scorecriteria wordt voldaan;
- waarom deze aanvraag zo bijzonder is;
- hoe de projectorganisatie eruit ziet, wat ieders rol is en in hoeverre het project bijdraagt aan de organisatiedoelstellingen;
een begroting, een planning en een risicoanalyse;
een intern projectplan of businessplan, meestal volgens voorgeschreven format;
overeenkomsten tussen de aanvragende partijen (daarmee krijgt de overheid een sterkere garantie op projectvoltooiing);
bijlagen, bijvoorbeeld jaarverslagen, uittreksel Kamer van Koophandel en wetenschappelijke rapporten.

Als u de stukken slim opstelt, dan kunt u de interne project- en businessplannen ook als bijlagen gebruiken. U heeft dan alleen extra werk aan de vereiste aanvraagbeschrijving. Het helpt als een aanvraag goed geschreven en aantrekkelijk is. Maar hoe ‘gelikt’ uw aanvraag ook is, de basis is en blijft een goed project of onderneming.

Op te voeren kosten

Bij alle regelingen wordt gerekend met de werkelijke gemaakte, dus interne kosten, bij ondernemingen altijd exclusief btw.

Arbeid: De basis is meestal arbeidstijd tegen de fiscale loonkosten gedeeld door gewerkte tijd. Vaak wordt een opslag voor overhead toegestaan. Meestal is er onderscheid tussen de directe projecttijd en de administratieve projectleiding.
Materialen en machines: Materialen die worden gebruikt of verwerkt gedurende het project mogen meestal tegen honderd procent inkoop tarief worden meegenomen, machines (met een waarde na beëindiging van het project) kunnen worden opgevoerd tegen speciale machine-uur calculaties.
Inhuur derden: Bij onderzoek- en ontwikkelingsprogramma´s mogen derden een klein deel van de werkzaamheden verrichten; alleen bij typische inkoop-investeringsregelingen ligt dit anders. De toegestane kosten tellen voor honderd procent mee.

Beoordeling

Na ontvangst van de aanvraag doorloopt de beoordelaar de volgende stappen:

Controle op het voldoen aan de minimum criteria:
- tijdigheid en volledigheid aanvraag;
- aanvraaggrootte in geld en doorlooptijd;
- omvang en juridische vorm aanvrager(s).
Toetsing van de aanvraag aan de beoordelingscriteria. Generieke criteria zijn:
- Wat er wordt gedaan in termen van investering en ontwikkeling? Dit is soms themagericht (bijvoorbeeld energiebesparing) en soms gericht op de aard van de activiteit (bijvoorbeeld technisch onderzoek).
- Wat draagt de aanvraag bij aan de onderneming?
- Wat draagt de aanvraag bij aan Nederland en/of Europa?
Ranking van de aanvragen overeenkomstig de scores.
Toekenning van het budget aan de aanvragen, te beginnen met de hoogste score.

Bij Europese subsidies, die in deze gids niet aan bod komen, wordt vaak ook gekeken of de verdeling over de landen en onderwerpen voldoende overeenkomst met de politieke wensen.

Soms worden de aanvraagscores van losse aanvragen nog aangepast om een politiek correcte uitslag te bereiken. Verdiep u dus in de criteria van deze politieke herbeoordeling en maak werk van een lobby voor de aanvraag om uw kans op succes te verhogen.

Administratieve eisen

Alle gedeclareerde kosten moeten terug te vinden zijn in de administratie. Extern zijn dat de projectfacturen; intern zijn dat, personeelsuren en kosten voor machines en apparatuur. Er moet altijd worden bijgehouden welke persoon of machine op welke dag en op welk project(-onderdeel) heeft gewerkt. Soms is de controle daarop verdergaand en wordt per betrokken medewerker een gesloten en geaccordeerde tijdadministratie gevraagd: een overzicht van alle tijdbesteding, inclusief vakantie en overige (werk-)activiteiten. Dit moet u per week administreren en dus niet achteraf reconstrueren.

Projectorganisatie

Om rapportages te kunnen opstellen en verantwoording van de gebeurtenissen te kunnen afleggen is het noodzakelijk dat u alle werkzaamheden en ontwikkelingen bijhoudt. Denk hierbij aan:

correspondentie, email, interne rapportages en vergaderstukken;
tekeningen en berekeningen;
marktanalyses;
meetverslagen, testverslagen en (foto´s van geteste) prototypes.

Een goed opgezette projectorganisatie levert door de geregelde processen vanzelf de noodzakelijke stukken en documenten.

<kader>

Bezint eer ge begint!

door Michel Simons

Het aanvragen van subsidie gaat niet vanzelf. Probeer voordat u begint een beeld te krijgen van:

de potentiële opbrengst;
de slagingskans van het project (voldoende budget en dergelijke) en
de hoeveelheid werk die verzet moet worden (ook om de administratie bij te houden).

Zelf doen of uitbesteden?

Om tot een aanvraag te komen kunt u globaal twee wegen bewandelen: u doet het zelf of u roept de hulp in van een subsidieadviseur. Zelf doen is prima mogelijk en de instanties die de aanvraag beoordelen zijn vaak bereid om een aanvrager te helpen.

Een (goede) adviseur heeft een paar voordelen boven zelf aanvragen:

rendement : de slaagkans is groter;
expertise : u krijgt door betere toepassing van de regels vaak een hoger subsidiebedrag;
tijdsbesparing : de consultant neemt u werk uit handen bij aanvraag en afhandeling;
brede blik : hij of zij onderzoekt direct andere mogelijkheden.

Er zijn uiteraard wel kosten aan verbonden.

Overwegingen

In de markt zijn globaal twee soorten adviseurs actief. Adviseurs die op uurtarief of op no cure, no pay -basis werken. Vooral accountantskantoren hanteren het principe 'uurtje-factuurtje'. Bij serieuze adviseurs variëren de tarieven van tachtig tot meer dan vierhonderd euro per uur. Vrijwel alle no cure, no pay-adviseurs vragen daarentegen vijftien procent van het aan u verleende subsidiebedrag. Daarnaast vragen zij vaak een vaste (bijkomende) vergoeding van ongeveer duizend euro. Laat u zich in uw selectie naar de best passende adviseur niet alleen leiden door het percentage. Een laag percentage kan een lage kwaliteit of weinig aandacht van de adviseur betekenen. Weeg daarom de prijs en de bijbehorende kwaliteit af tegen de kosten van het mislukken van uw aanvraag.

De volgende vragen kunt u gebruiken als leidraad bij het selecteren van de juiste adviseur:

Kijkt de adviseur af en toe naar de aanvraag, of schrijft hij/zij actief aan het plan? Houdt het adviseren op wanneer de subsidie is ontvangen of krijgt u ook advies over de administratieve verplichtingen?
Welke vakkennis heeft de adviseur? Meer vakkennis kan uw slaagkans verhogen. Daarnaast kan de adviseur effectiever tijd aan u besteden. Hij/zij hoeft immers niet alles uit te zoeken.
Past de adviseur bij uw bedrijf? Wilt u zaken doen met een gerenommeerde naam die een breed scala aan diensten aanbiedt of heeft u behoefte aan slagvaardig contact?
Hoe compleet is het advies? Kijkt de adviseur alleen naar de WBSO, of helpt hij/zij u ook verder met andere subsidies?

Laat u goed informeren over de prijs en de werkzaamheden die er voor worden verricht. Check de deskundigheid van de adviseur en ga een oriënterend gesprek aan om te onderzoeken of de adviseur passend lijkt. Wil de adviseur het oriënterende gesprek in rekening brengen, zoek dan een andere partner.

Meer informatie

Informatie over verschillende stimuleringsprogramma’s en –regelingen is on line te vinden. Allereerst bij de uitvoerders, zoals SenterNovem, TechnoPartner of de EVD.

Daarnaast kunt u terecht bij:

www.bedrijvenloket.nl - alle informatie met betrekking tot regelgeving voor ondernemers;
www.subsidieshop.nl - de internetsite van het Ministerie van Economische Zaken met een overzicht van ruim driehonderd Europese, nationale en provinciale subsidies voor bedrijven of projecten;
www.subsidies.nl - een onafhankelijke, digitale subsidieadviseur. Iedere abonnee (jaarabonnement kost 685 euro) heeft rechtstreeks toegang tot informatie over de ruim dertienhonderd nationale en Europese subsidieregelingen.
www.subsidietest.nl - een subsidietest voor ondernemers om in een paar minuten uit te vinden of er voor het bedrijf interessante subsidiemogelijkheden zijn;
www.higherlevel.nl - ondernemersforum waar onder meer de praktische toepassing van de regelingen besproken wordt.

</kader>

Overzicht instrumenten

door Marion van der Heden

Naam	Subsidieprogramma KennisExploitatie (SKE)
Soort	Subsidieregeling
Doelgroep	Kennisinstellingen en bedrijfsleven
Begunstigde	Technostarters
Doel	Meer en betere technostarters d.m.v. begeleiding en ondersteuning via kennisinstellingen en bedrijfsleven
Voorwaarden	Faciliteiten worden verstrekt via consortia
Informatie	www.technopartner.nl

Technostarters hebben behoefte aan kennis om innovatief te blijven, dure apparatuur om te testen en professionele ondersteuning om hun bedrijf goed op de rit te krijgen. Het subsidieprogramma KennisExploitatie (SKE) stelt kennisinstellingen en het bedrijfsleven in staat om technostarters te begeleiden, apparatuur ter beschikking te stellen, onderzoek door te lichten op commerciële mogelijkheden en octrooien aan te vragen die aan technostarters overgedragen kunnen worden.

Uitvoerder TechnoPartner geeft steun op het gebied van:

kennis
octrooien
apparatuur
begeleiding (netwerken)
financiering

SKE in de praktijk

Met een pre-seed lening van het TechnoPartner SKE-project TechnoSprint kon Roy Campe van Actiflow zijn eerste ondernemersjaar doorkomen. “Het ging om een relatief klein bedrag, maar dit startgeld is erg belangrijk voor ons geweest. Ik kon daardoor zelfstandig blijven en hoefde niet bij andere mensen aan te kloppen. Ook heeft het ons voor enkele liquiditeitsproblemen behoed. De aanschaf van veel materiaal werd gesubsidieerd, maar je moet wel eerst de rekening betalen voordat je het geld kunt ontvangen.” Voor de financiering van de productontwikkeling heeft Actiflow een STW-subsidie en een uitdagerskrediet van SenterNovem ontvangen en hiernaast is een privé-investeerder aan boord gehaald. In totaal is een half miljoen euro opgehaald in de eerste financieringsronde.

Naam	Tante Agaathregeling
Soort	Fiscale regeling
Doelgroep	Particuliere kredietverstrekkers
Begunstigde	Startende ondernemers
Doel	Realiseren van beginkapitaal d.m.v. fiscale stimulans aan particuliere verstrekkers van risicodragend vermogen
Informatie	www.belastingdienst.nl

De Tante Agaathregeling maakt het voor particulieren fiscaal aantrekkelijk geld aan startende ondernemers te lenen. Als startende ondernemer heeft u er misschien geen rechtstreeks voordeel van, maar de regeling kan het u wel een stuk gemakkelijker maken om het beginkapitaal voor uw onderneming bij elkaar te krijgen. Wellicht kunt u met behulp van deze regeling iemand bereid vinden een deel van zijn vermogen in uw onderneming te steken. Deze regeling biedt zo’n particuliere geldgever namelijk interessante fiscale voordelen, zoals:

vrijstelling voor de vermogensrendementsheffing in box 3;
een aftrekpost als de lening moet worden kwijtgescholden;
heffingskorting

Naam	Besluit Borgstelling Midden- en Kleinbedrijf (BBMKB of borgstellingskrediet) TechnoPartner Label
Soort	Garantieregeling
Doelgroep	Banken
Begunstigde	Midden- en kleinbedrijven met een kredietbehoefte tot twee miljoen euro
Doel	Realiseren van kapitaal d.m.v. het verschaffen van garanties op bankkredieten
Informatie	www.senternovem.nl/bbmkb

Voor bedrijven is het lastig om geld te lenen van de bank als het onderpand ontoereikend is. In zo’n geval kan de bank gebruik maken van de BBMKB-regeling van Economische Zaken. Bij toepassing van de BBMKB-regeling geeft de overheid een borgstelling af aan de bank voor een deel van het kredietbedrag, waardoor het risico voor de bank wordt verlaagd. De bank toetst dan of het bedrijf in aanmerking komt voor dit zogenaamde borgstellingskrediet. Bij die toetsing wordt bekeken of er wordt voldaan aan de volgende criteria:

er is een tekort aan zekerheden;
krediet is niet ter vervanging van huidige verplichtingen bij huidige bank;
de rentabiliteits- en continuïteitsperspectieven van de onderneming zijn bevredigend;
er zijn maximaal honderd werknemers (100 fte) in dienst. Indien het bedrijf niet zelfstandig is, dan geldt deze eis voor de gehele groep;
de financiering wordt niet aangewend voor het doen van beleggingen.

De hoogte van het borgstellingskrediet is afhankelijk van de kredietbehoefte. Verder mag het borgstellingskrediet niet groter zijn dan het tekort aan zekerheden. Naast de basisvariant van het borgstellingskrediet bestaan voor de starters en de innovatieve bedrijven twee varianten die een ruimere garantiemogelijkheid bieden. De overheid kan voor een groter deel van het bancaire krediet garant staan. Op de website staan de voorwaarden.

Maximaal mag de bank voor 50% met borgstellingskrediet financieren, voor het innovatieve borgstellingskrediet en de startersfaciliteit liggen deze percentages hoger, respectievelijk 67% en 80%. Het maximum aan staatsgarantie dat ten behoeve van een onderneming beschikbaar gesteld kan worden bedraagt één miljoen euro. Indien de onderneming deel uitmaakt van een groep, geldt dit maximum voor de groep als geheel.

Op enkele uitgesloten sectoren na, is de BBMKB een financieringsinstrument bedoeld voor het gehele mkb.

BBMKB in de praktijk

Volgens Ton Logtenberg van Merus Biopharmaceuticals is het investeringsklimaat in Nederland op het moment niet gunstig voor technologiebedrijven in de biotechsector. Investeerders willen volgens hem vooral bedrijven met producten in fase twee klinisch onderzoek. “Mijn perceptie is dat de meeste investeerders niet voldoende wetenschappelijke expertise hebben en daardoor niet goed de risico’s en de kansen kunnen inschatten van dit soort technologiebedrijven”. Bij Aglaia Oncology Seed Fund trof hij investeerders aan die wel bereid waren om te investeren in zijn technologie. Ook wees Aglaia hem op de mogelijkheid om een borgstellingskrediet met het TechnoPartner Label aan te vragen. “Ik heb zelf nauwelijks iets hoeven te doen, de bank regelde alles met SenterNovem”.

<kader>

TechnoPartner Label en BBMKB

Voor echte technostarters is het vaak extra moeilijk om de financiering rond te krijgen. Als de bank onbekend is met de technologie en daarom niet in staat is om een lening te verstrekken, kunt u een beroep doen op het TechnoPartner Label. Dat is een verruiming van het Besluit Borgstelling MKB-kredieten (BBMKB). Op verzoek van de bank beoordelen specialisten van SenterNovem uw kredietaanvraag op technisch inhoudelijke gronden. Het is een second opinion waarbij het technisch vernuft en het marktperspectief meer aandacht krijgen. Bij een positief oordeel over de kredietaanvraag ontvangt de bank het TechnoPartner Label, een verklaring dat de overheid garant staat voor een deel van de lening. Hiermee wordt het risico voor de bank kleiner, waardoor de kans op financiering toeneemt.

</kader>

Naam	Seed-faciliteit
Soort	Lening
Doelgroep	Participatiefondsen
Begunstigde	Technostarters
Doel	Realiseren van risicokapitaal voor technostarters in de vroege levensfase
Informatie	www.technopartner.nl

Om investeringen in risicovolle ondernemingen in de vroege levensfase te bevorderen biedt TechnoPartner de Seed-faciliteit. Participatiefondsen krijgen de mogelijkheid een lening te verkrijgen voor het aangaan van participaties in technostarters. Hiermee profiteren de fondsen van een verhoging van het rendement in combinatie met een verlaging van het risico. Tot op heden hebben zestien fondsen van de faciliteit gebruik gemaakt (zie adressen achter in deze gids). Ieder fonds heeft een eigen strategie en hanteert specifieke criteria waaraan de technostarter moet voldoen. De fondsmanager bepaalt in welke technostarters het fonds investeert.

Seed-faciliteit in de praktijk

Het business idee is bedacht door het bedrijf Reason. Dit bedrijf ging in 2005 failliet, maar kreeg een doorstart en zo ontstond in 2006 Scense. Koen Brouwers, directeur van Scense: “Vorig jaar werd ik door Solid Ventures benaderd. Het wilde Reason nieuw leven inblazen op voorwaarde dat ik het nieuwe bedrijf zou gaan leiden. Ik had al meerdere bedrijven geleid in de ICT en ik heb het altijd al leuk gevonden om een kleine organisatie uit te bouwen en te laten groeien.” Solid Ventures is één van de TechnoPartner Seed-fondsen. Dit investeringsfonds investeert in veelbelovende zakelijke en consumenten innovaties met internationale potentie en richt zich voornamelijk op de ICT sector. Naast een investering van Solid Ventures heeft Scence ook geld geleend bij de bank. “De bank waar ik de lening heb gekregen heeft ook het faillissement van Reason afgehandeld. Dit is vrij uniek en het toont wel het grote vertrouwen van de bank in het nieuwe bedrijf en management.”

Naam	Groeifaciliteit
Soort	Garantieregeling
Doelgroep	Banken en participatiemaatschappijen
Begunstigde	MKB-bedrijven in de snelle groei fase en bij bedrijfsovername
Doel	Realiseren van risicokapitaal in de snelle groeifase via overheidsgarantie
Informatie	www.senternovem.nl/groeifaciliteit

Bij snelle groei en bedrijfsoverdrachten hebt u waarschijnlijk behoefte aan extra kapitaal om de financiële basis te verbreden. Via de Groeifaciliteit verstrekt de overheid 50% garantie op door banken en participatiemaatschappijen verstrekte achtergestelde leningen en aandelenkapitaal. Voor een financiering met garantie van de Groeifaciliteit wendt u zich tot de deelnemende banken en participatiemaatschappijen. De financier besluit of de desbetreffende financiering wordt verstrekt en of er een verzoek tot garantstelling wordt ingediend.

Groeifaciliteit in de praktijk

Inclusion Group is een onderneming die tot doel heeft het betalingsverkeer in opkomende markten te ontwikkelen, waarmee aan de massa toegang wordt verschaft tot de financiële sector. In samenwerking met lokale partners richt zij joint ventures op die producten voor het betalen van salarissen, pensioenen, rekeningen e.d. aanbieden. Inclusion Group doet dit door het Nederlandse bankgiromodel te exporteren dat als toonaangevend in de wereld wordt beschouwd. In Egypte heeft Inclusion Group haar eerste giro joint venture gerealiseerd onder de naam GiroNil. De doelstelling is dat in 2015 ruim twintig miljoen Egyptenaren gebruik maken van de betaalproducten van deze joint venture en tenminste twee miljard betaaltransacties worden verwerkt. De onderneming verwacht in 2008 een tweede giro joint venture op te zetten in Midden-Amerika. Inclusion Group was begin 2007 op zoek naar aanvullende financiering om haar groeidoelstellingen te realiseren. De Rabobank heeft de financiering verstrekt en heeft hiervoor gebruik gemaakt van de Groeifaciliteit waarbij de staat garant staat voor anderhalf miljoen euro van deze financiering.

Naam	WBSO
Soort	Fiscale regeling
Doelgroep	Innovatieve bedrijven (R&D)
Begunstigde	Idem aan doelgroep
Doel	Realiseren van technologische vernieuwingen
Informatie	www.senternovem.nl/wbso

De WBSO is een fiscale stimuleringsregeling waarmee de Nederlandse overheid een deel van de loonkosten voor speur- en ontwikkelingswerk (R&D) compenseert.

De WBSO kent drie faciliteiten, te weten:

een tegemoetkoming in de loonkosten die gemoeid zijn met R&D in de vorm van een vermindering van de af te dragen loonheffing;
een aftrek R&D voor zelfstandige ondernemers;
een extra tegemoetkoming voor startende ondernemers of ondernemingen.

De WBSO biedt een tegemoetkoming in de loonkosten van werknemers die R&D verrichten. Het fiscale voordeel is een vermindering van de af te dragen loonheffing over de loonkosten van deze medewerkers. In 2007 bedraagt deze afdrachtvermindering 42% van de eerste 110.000 euro aan R&D-loonkosten. Voor de resterende R&D-loonkosten is dit 14%. Voor starters bedraagt het percentage van de eerste schijf zelfs 60%.

WBSO in de praktijk

De ‘boegschroef’ is een van de projecten waarvoor Combimac steun vanuit de WBSO ontving. “Met die regeling zijn we erg vertrouwd, jaarlijks hebben we drie tot vier van die projecten. De aanvragen lopen altijd goed, ik kan me niet herinneren dat een project afgewezen is.” Aantrekkelijk is de eenvoud van de regeling, vindt Michael de Zwart, technisch directeur van machine- en apparatenfabriek Combimac. “Het is in feite een loonkostenmaatregel. Als je met subsidies aan de gang gaat, moet je betalingsbewijzen en dergelijke bijhouden. Nou, dat is een kraam, dan heb je zo een paar ordners vol. Dat heb je met de WBSO gelukkig veel minder. Je moet een urenadministratie bijhouden, op tijd je projectadministratie klaar hebben. Als je dat eenmaal gewend bent, is dat goed te doen. De WBSO betekent voor ons een welkome aanvulling. Je terugverdientijd wordt korter, dat vindt elke ondernemer prettig.”

Naam	Uitdagerskrediet
Soort	Renteloos krediet
Doelgroep	Innoverende midden- en kleinbedrijven
Begunstigde	Idem aan doelgroep
Doel	Realiseren van technisch nieuwe producten, processen of diensten die in belangrijke mate bijdraagt aan de groei van het bedrijf
Informatie	www.senternovem.nl/uitdagerskrediet

Het uitdagerskrediet is een renteloze lening voor 35% van de ontwikkelkosten bij innovatieprojecten. Het krediet kent een maximum van één miljoen euro. Wordt uw project een succes dan wordt het krediet in maximaal zes jaar afgelost. Maar gaat het mis - het project is technisch niet haalbaar of het commercieel perspectief is weggevallen - dan komt de aflossing te vervallen. De financiële risico’s worden zo beperkt. Aanvragen kunnen op elk gewenst moment worden ingediend. Om de haalbaarheid van de aanvraag vooraf in te schatten, kan gebruik gemaakt worden van een quick scan. Het uitdagerskrediet is een algemene regeling en staat open voor aanvragen uit alle marktsectoren, bedrijfsbranches en technieken.

Naam	Innovatievouchers
Soort	Subsidieregeling
Doelgroep	Midden- en kleinbedrijven
Begunstigde	Publieke kennisinstellingen en midden- en kleinbedrijven
Doel	Gebruik maken van de aanwezige kennis van de publieke kennisinstellingen
Informatie	www.senternovem.nl/innovatievouchers

Een innovatievoucher is een bon waarmee mkb-bedrijven kennis bij een publieke kennisinstelling kunnen inkopen. Zo kan ieder bedrijf uit het midden- en kleinbedrijf gebruik maken van kennis die bij de kennisinstelling op de plank ligt en die het bedrijf helpt te vernieuwen. Er bestaan twee soorten:

1. Snuffelvoucher: een éénmalig aan te vragen voucher van 2.500 euro. 2. Innovatievoucher: een één keer per jaar aan te vragen voucher van 7.500 euro. Hiermee kan de ondernemer met een uitgebreider vraagstuk bij de kennisinstelling terecht. Voor deze vouchers geldt een eigen bijdrage van 1/3e deel.

Innovatievouchers in de praktijk

Het Haagse bedrijf InnovAir ontwikkelt producten die etherische oliën verdampen, bedoeld voor bijvoorbeeld toiletten en rookruimtes van kantoren. Luchtverfrissers dus, maar wel luchtverfrissers van een heel vernuftig soort. Stephan Stultiens startte zijn onderneming in 2000, toen hij een gat in de markt voorzag voor etherische oliën. Hij kreeg gelijk: zijn producten verkopen goed. Maar hij bleef broeden op betere systemen. “Ik wilde een zelfdenkend systeem. Een digitale neus als het ware. Een systeem met een sensor die stankmoleculen herkent en zichzelf volledig aanstuurt. Ik had zelf al erg veel geïnvesteerd en mijn idee hier en daar voorgelegd om verder te laten ontwikkelen. Met heel weinig concreet resultaat. De innovatievoucher dwong mij te duiken in de wereld van de kennisinstellingen. Dat was nieuw voor mij. In de industrie leeft het vooroordeel dat kennisinstellingen log en ambtelijk zijn, dat de industrie nieuwe dingen veel sneller kan aanpakken. Daar zit vast wel een kern van waarheid in, maar ik heb nu een heel andere kant gezien. Ik heb het uitgebreid geprobeerd in de industrie, daar kwam bijzonder weinig uit. Ik heb het één keer geprobeerd bij een kennisinstelling en daar kwam precies uit wat ik wilde weten.”

Naam	Programma Starters op Buitenlandse markten (PSB)
Soort	Subsidieregeling
Doelgroep	Midden- en kleinbedrijven
Begunstigde	Idem aan doelgroep
Doel	Succesvolle betreding van Nederlandse bedrijven op nieuwe markten
Informatie	www.evd.nl/psb

De Subsidieregeling programma starters op buitenlandse markten (PSB) beoogt mkb-bedrijven met weinig of geen exportervaring te ondersteunen bij het betreden van een nieuwe buitenlandse markt. De ondersteuning bestaat uit advies en begeleiding bij een internationaliseringsplan en een bijdrage in de kosten van een aantal in het plan genoemde activiteiten. De bijdrage bedraagt vijftig procent van de gemaakte kosten tot maximaal 11.500 euro.

Deelname aan de regeling is mogelijk wanneer een ondernemer gaat exporteren naar een land waar hij nog niet of slechts in beperkte mate actief is. Samen met een adviseur internationale handel van de Kamer van Koophandel, Syntens of één van de deelnemende ondernemersorganisaties wordt een internationaliseringsplan opgesteld. Dit plan is de kern van de regeling. De kosten van het advies en de begeleiding van de adviseur internationale handel bij het opstellen en uitvoeren van het plan komen voor rekening van de EVD (een agentschap van Economische Zaken). Het plan wordt beoordeeld door de EVD. Binnen het internationaliseringsplan zijn de volgende activiteiten subsidiabel: marktverkenning, partnerselectieprogramma, internationale beurzen, presentatiemateriaal, relevante opleidingen, juridisch advies, internationale octrooien, merk- of modelregistraties en het tijdelijk inhuren van één of meer interim-managers met ervaring op het gebied van internationaal ondernemen.

Wilko Pels is directeur van Pels Proces Advies, specialist in projectrealisatie, technische en bestuurlijke innovatie en financiering & subsidies.

www.ppa.nl

Michel Simons is directeur van Vectrix, specialist in subsidies, kredieten en risicokapitaal.

www.vectrix.nl

Marion van der Heden is plaatsvervangend directeur van TechnoPartner, een uitvoeringsorganisatie die zich bezighoudt met technostarters en de kapitaalmarkt.

www.technopartner.nl

2007-06-02T12:50:00.000+01:00

Hoofdstuk 5: Waarde en waardering

Wat is de waarde van een nieuw bedrijf?

Dat is één van de meest lastige vragen voor ondernemers op zoek naar een investeerder. De meningen over de waardering van nog niet bestaande bedrijven lopen sterk uiteen. Er zijn partijen die van mening zijn dat nieuwe bedrijven niets waard zijn als er geen omzet gemaakt wordt. Anderen zijn van mening dat een nog niet bestaand bedrijf vele miljoenen waard is, als je kijkt naar het geld dat ermee verdiend kan worden. De waarheid ligt natuurlijk ergens in het midden.

Wat betreft de waardering van nieuwe innovatieve bedrijven, is de mening van de meeste experts niet relevant. Alleen de ondernemer(s) zelf en de investeerder die bereid is zijn geld in de onderneming te steken hebben recht van spreken.

Op het moment dat er een aandelentransactie plaatsvindt, wordt de waarde van de onderneming vastgesteld. Stel, een investeerder betaalt twee ton voor twintig procent van de aandelen, dan is op dat moment de waarde van honderd procent van de aandelen vastgesteld op één miljoen. De waarde van de onderneming vlak voor de transactie was dus acht ton. Best een leuk cadeautje, twee ton voor het bedrijf en acht ton voor de ondernemer(s).

Daarmee is het principe van de waardering meteen bepaald. Het bedrijf krijgt geld, maar het aandeel van de ondernemer(s) en de zittende aandeelhouders heeft ook meteen waarde.

Het principe van de waardering berust dus op twee aspecten:

Is er een (acceptabele) partij bereid de prijs voor de aandelen te betalen?
Wat is de inbreng van de ondernemer(s) en de zittende aandeelhouders die aan de waarde van de onderneming ten grondslag ligt?

Wie koopt de aandelen?

Er is geen transactie mogelijk zonder wederpartij. De waarde van aandelen, of het nou een verkoop van bestaande aandelen betreft of een emissie van nieuwe aandelen, wordt altijd vastgesteld door middel van een transactie. De prijs van de aandelen is dan ook een marktprijs en de waardering van bedrijven heeft daarmee een subjectief element. De onderhandse markt voor aandelen lijkt sterk op de huizenmarkt. De waarde van een huis wordt bepaald door een aantal factoren. De vijf belangrijkste zijn:

omvang;
kwaliteit en uitstraling;
ligging;
marktsentiment;
specifieke vraag.

Omvang, kwaliteit en ligging zijn nog redelijk te objectiveren, maar de prijs van het huis wordt ook bepaald door het algemene marktsentiment en de specifieke vraag naar een dergelijk object. De beste manier om de waarde van een object in te schatten is het te vergelijken met de prijs die vergelijkbare objecten op vergelijkbare locaties recent hebben opgebracht. De enige manier om de waarde van een object feitelijk vast te stellen is door het te verkopen.

Met aandelen in bedrijven is het net zo. Ook voor de verkoop of emissie van aandelen is er sprake van een markt. Het ene soort bedrijf is meer in trek dan het andere en in de tijd verloopt het marktsentiment. De beste manier om de waarde van een bedrijf in te schatten is om te kijken naar recente transacties in vergelijkbare bedrijven. Daarmee is iedere andere rationele waarderingsgrondslag van de baan. Er is geen formule die de waardering van bedrijven bepaalt.

Het is wél zo dat op basis van recente transacties een aardige inschatting te maken is van de waarde van bepaalde soorten bedrijven. Er kan best enig rekenwerk gedaan worden als u zich maar realiseert dat er altijd twee marktgebonden multipliers in de formule voorkomen: ‘algemeen marktsentiment’ en ‘specifieke vraag’.

Overigens is het totaal niet relevant wat de eerste de beste investeerder vindt van de waarde van uw bedrijf. Het is in principe mogelijk dat bepaalde investeerders geïnteresseerd zijn in uw bedrijf, maar dat u er niets voor voelt om zaken met hen te doen (zie hoofdstuk 4). Verder zijn er een heleboel investeerders die geen zaken met u willen doen, omdat hun interesse eigenlijk naar iets anders uitgaat. Het gaat enkel om de investeerder(s) met wie u goed door de bocht kunt en die graag de aandelen in uw bedrijf wil(len) kopen.

U kunt uzelf een hoop tijd en ergernis besparen door vooraf te onderzoeken of de partij waarmee u spreekt de juiste partij is. Het checken van referenties is daarvoor de beste methode.

Daarnaast kunt u de volgende vragen stellen:

Heeft deze investeerder voldoende geld? De investeerder moet tien tot twintig keer zoveel geld vrij beschikbaar hebben als u vraagt.
Heeft deze investeerder de juiste achtergrond, bij voorkeur in dezelfde of een vergelijkbare branche?
Heeft deze investeerder eerder vergelijkbare transacties gedaan en zijn die goed afgelopen?
Doet deze investeerder nog steeds zelf investeringen? Als investeerders een aantal investeringen gedaan hebben en bekend worden, hebben ze de neiging om proposities door te schuiven naar andere financiers en daarvoor een vergoeding te vragen.
Heeft deze investeerder de juiste agenda en instelling? Wil hij/zij net als u van het bedrijf een succes maken om daarvan later gezamenlijk te profiteren en gaat hij/zij op een goede manier om met belangen van derden?

Wordt één van deze vragen negatief beantwoord, verbreek dan gerust de onderhandelingen.

Waarde

Aan het begin van dit hoofdstuk gaan we uit van een case waarbij u twee ton aantrekt tegen twintig procent van de aandelen en waarbij uw eigen aandeel in de onderneming acht ton waard is. Die waarde van de aandelen komt niet uit de lucht vallen, die zult u moeten onderbouwen.

Hoe wordt de waarde bepaald?

Allereerst heeft iedere onderneming waar tijd en/of geld ingestoken is waarde. Er zijn veel manieren om de waarde van een onderneming te bepalen. Wat de onderneming waard is voor de ondernemers is makkelijk.

Die waarde ligt ergens tussen:

de minimumprijs waarvoor u de zaak van de hand zou doen;
de maximum prijs waarvoor u zich zou inkopen als het niet uw onderneming was en u het geld kon lenen.

Voor investeerders en kopers heeft het bedrijf twee objectieve waarden:

het risicoloze rendement op tijd, geld en aandacht;
het gelegenheidsvoordeel:
- wat kost het in tijd en geld om zover te komen als de ondernemer nu is;
- wat kost een vergelijkbaar bedrijf?

Daarmee zijn de grenzen van de waardebepaling vastgelegd. Ondanks het feit dat waardebepaling geen exacte wetenschap is, weten gekwalificeerde investeerders en kopers vrij aardig wat een onderneming waard is. Vraag aan vijf geïnteresseerde en ervaren investeerders wat zij vinden van de waarde van een onderneming en ze komen met vergelijkbare bedragen.

Het principe van waardecreatie

Hoe creëert u waarde in een nieuw bedrijf? Allereerst kunt u er zelf tijd en geld in steken. Dat is altijd goed en levert ook de basis van de waarde van het bedrijf op, maar het levert niet de grootste toegevoegde waarde.

<kader>

Afbreukrisico

Het afbreukrisico van prille bedrijven is erg hoog. Ondernemers weten dat (gelukkig) niet, anders zouden ze niet eens aan hun bedrijf beginnen, maar investeerders weten dat wel degelijk. De gemiddelde slagingskans van een nieuw innovatief bedrijf in de planfase is een procent of vijf.

Is op die basis een serieuze waardering wel mogelijk? Ja en nee. Op dat moment is de waardering misschien slecht, maar door eliminatie van risico’s neemt de waardering exponentieel toe.

Bijvoorbeeld: een nieuw innovatief bedrijf wil een nieuw product op de markt brengen. Er zijn op dat moment vier grote vragen (risicofactoren):

Werkt het product wel?
Is het maakbaar en betaalbaar?
Willen de klanten het kopen voor de juiste prijs?
Kan de ondernemer zijn beloftes wel waarmaken?

Stel dat er 50% kans is dat het product niet werkt, dan kan het bedrijf pas door als het wél werkt. Daarna volgt de vraag of het product wel in serie gemaakt kan worden voor de juiste prijs. De kans op succes is na twee van dergelijke afbreukrisico’s nog maar 25%. Dan komen we bij de volgende grote onzekerheidsfactor: willen de klanten het kopen voor een gunstige prijs? Weer 50% afbreukrisico, dus het totaal komt op een 12,5% slagingskans. Nu is het ook niet zeker of de ondernemer het bedrijf wel adequaat kan leiden. Weer een 50% afbreukrisico, daarmee komt de slagingskans op 6,25%!

In de realiteit is er geen sprake van slechts vier, maar van wel veertig of vierhonderd afbreukrisico’s.

</kader>

De meeste waarde wordt gecreëerd door de eliminatie van risico’s. Stel, u hebt één ton aan tijd en geld geïnvesteerd in het voorbeeldbedrijf uit het kader hierboven. Zolang zich nog geen afbreukrisico heeft voorgedaan is uw bedrijf net zoveel waard als u er zelf ingestopt heeft, in dit geval één ton.

Als u niet weet of het product echt werkt, dan kunt u door middel van een prototype de werking aantonen. Als het prototype aantoont dat het product zal werken, is die risicofactor geëlimineerd, en de kans op succes verdubbeld (van 6,25% naar 12,5%). Dat is echter nog niet het beste nieuws, want met de halvering van het afbreukrisico, is de waarde van de onderneming verdubbeld van één ton naar twee ton.

De vraag of het product maakbaar en betaalbaar zal zijn, is te ondervangen met de productie van een nul-serie. Pakt die actie goed uit, dan is dat grote afbreukrisico ook geëlimineerd, en daarmee het afbreukrisico wederom gehalveerd en de waarde van de bedrijf verdubbeld van twee ton naar vier ton.

Het volgende obstakel, de vraag of verkoop voldoende omzet en marge oplevert, kan overwonnen worden door trial marketing. Kies een beperkt marktgebied en probeer het product daar te verkopen. Registreer de marketinginspanning en het resultaat en u hebt antwoord op uw vraag. Is ook dit afbreukrisico geëlimineerd, dan is de waarde van de onderneming wederom verdubbeld van vier ton naar acht ton.

Kortom: de meeste waarde wordt gecreëerd door de eliminatie van afbreukrisico’s. Dit proces van waardecreatie gaat door tot het bedrijf volledig is uitgegroeid. De truc is om op eigen gelegenheid zoveel mogelijk risico’s te elimineren, waarna er een investeerder wordt aangetrokken om de volgende serie risico’s te elimineren.

Opeenvolgende investeringsronden

De manier waarop investeerders hun geld in bedrijven steken, verandert met de tijd. Momenteel is het gebruikelijk voor investeerders om in kleine stapjes te investeren en zoveel mogelijk risico’s te elimineren voordat de volgende stap wordt gezet.

Stap 1: U investeert zelf tijd en geld en probeert op eigen gelegenheid zoveel mogelijk risico’s te elimineren. Stap 2: Als uw eigen resources zijn uitgeput, dan gaat u op zoek naar een investeerder voor maximaal het bedrag dat u zelf aan waarde gecreëerd hebt. Anders verliest u de controle over uw bedrijf. Stap 3: Samen met de investeerder en zijn geld elimineert u zo veel mogelijk risico’s, waarmee u de waarde van het bedrijf verveelvoudigt. Stap 4: Met deze investeerder gaat u op zoek naar de volgende investeerder(s) waarbij u weer maximaal het bedrag kunt aantrekken dat u op dat moment aan waarde gecreëerd heeft in uw bedrijf.

Hierna kunnen stap 3 en stap 4 herhaald worden tot het doel bereikt is.

Fabeltjes

Experts met een financiële of economische achtergrond gebruiken nog wel eens waarderingsmethoden die onder normale omstandigheden legitiem zijn, maar in het geval van nieuwe innovatieve bedrijven niet zijn toe te passen.

Enkele van deze methoden zijn:

Contante waarde of discounted cashflow

De waardering die is gebaseerd op de toekomstige winstpotentie van het bedrijf heet ‘contante waarde’. Dit principe gaat er van uit dat een verdiende euro in de toekomst ook op dit moment waarde heeft als die afgewaardeerd wordt met een jaarlijks risicopercentage. Deze waarderingsmethode is heel gebruikelijk bij bestaande bedrijven met een positieve cashflow.

Bij nieuwe bedrijven is de methode om twee redenen echter niet toepasbaar:

het discountpercentage bij nieuwe bedrijven is zó hoog (rond de 90%) dat cashflow in de toekomst geen enkele waarde heeft (bij 90% discount is een euro over één jaar verdiend nu slechts tien cent waard en een euro over twee jaar verdiend is slechts één cent);
de toekomstige cashflow wordt gegenereerd met het geld van de investeerder, dus het is ook zijn/haar cashflow. Slechts de cashflow die gegenereerd wordt zónder het geld van de investeerder mag contant gemaakt worden.

Rendementswaarde

Beleggers in onroerend goed of in volwassen bedrijven doen dat uit rendementsoverwegingen. Ze kunnen ergens anders x% rendement halen tegen y% risico. Ze zijn bereid te investeren (beleggen) als ze meer rendement en/of minder risico lopen met de betreffende investering. De methode lijkt op de discounted cashflow-methode en is om dezelfde redenen niet toepasbaar. Bovendien willen beleggers altijd garanties en die zijn er niet.

Intrinsieke waarde

De boekhoudkundige waarderingsmethode ‘intrinsieke waarde’ (alle bezittingen minus alle schulden) vertegenwoordigt slecht een klein deel van de waarde van de onderneming.

Economisch Perspectief

Economisch perspectief is een criterium dat alle verstrekkers van geld hanteren. De overheid stelt deze toetsing verplicht en investeerders doen het omdat het de kern vormt van hun investeringsactiviteiten.

<kader>

In de wet staat de term als volgt beschreven:

Van een economisch perspectief is sprake als de gerechtvaardigde verwachting bestaat dat een project economische waarde creëert. Bij de beoordeling is van belang of het project past binnen de toekomststrategie van het bedrijf en/of de verwachte toegevoegde waarde van het project de beoogde investeringen rechtvaardigt.

</kader>

Het economisch perspectief heeft volgens de definitie alleen te maken met waardecreatie. De vraag is of een project meer gaat opleveren dan het gekost heeft. Professionele zaaikapitaalverschaffers verwachten dat een ondernemer aannemelijk kan maken dat het geïnvesteerde geld binnen drie tot vijf jaar tien keer terugverdiend kan worden. Zo niet, dan is er geen economisch perspectief.

Waarom tien keer? Dat heeft te maken met de standaard risico’s op het gebied van product, markt en organisatie en de leercurve die de ondernemer/onderneming onvermijdelijk moet doorlopen om de onderneming tot een succes te maken. Uitgangspunt voor het rendement op zaaikapitaal is 15-20% per aandeel voor particulieren en 20-50% per aandeel voor fondsen.

De rendementsanalyse is een eenvoudig sommetje op basis van een hele reeks aannames (aspecten). Als de aannames echter niet kloppen, dan klopt het sommetje ook niet. Om een gefundeerde opinie (gerechtvaardigde verwachting) te vormen moeten de belangrijkste aannames en randvoorwaarden voor een succesvolle onderneming getoetst worden.

Er zijn tientallen, zo niet honderden aspecten te noemen die van invloed zijn op het economisch perspectief. Om niet te vervallen in eindeloze vragenlijsten staan in dit hoofdstuk alle aspecten gegroepeerd in vier clusters met vijftien factoren op een iets hoger abstractieniveau. Alle denkbare aspecten zijn onder te brengen in één van de vijftien bepalende factoren.

Eén belangrijke factor komt hierbij niet aan bod: de techniek. Of het project technisch haalbaar is valt buiten het bereik van deze toetsing. We gaan er in dit model van uit dat het product technisch realiseerbaar is en dat het beter of goedkoper is dan bestaande producten.

Evaluatie van de niet technische factoren blijft een subjectieve aangelegenheid. Vooral omdat de beschikbare informatie verre van volledig is, zal er geschat en gewogen moeten worden. Een absolute graadmeter voor de haalbaarheid van de projecten is niet te realiseren. Het is echter wél mogelijk om een kwaliteitsvergelijking te maken. Een beter project heeft duidelijk meer kans van slagen, maar garanties voor succes zijn niet te geven.

Een goed project is vooral een project waar de succesfactoren goed in balans zijn. Uitschieters naar boven of naar beneden komen de kwaliteit van het project als geheel niet ten goede. Sterker nog, als één van de succesfactoren als ‘slecht’ beoordeeld moet worden, dan heeft uw project hoogst waarschijnlijk geen kans van slagen. Daarom is gekozen voor een evaluatiemethode waarbij de toegewezen punten met elkaar vermenigvuldigd worden zodat de zwakke punten extra zwaar doortellen in de eindbeoordeling. Eén slechte score kan de uitslag van de beoordeling dus op nul zetten. Voordat een factor als slecht beoordeeld wordt, moet u nagaan of de betreffende factor verbeterd kan worden. In een dergelijk geval kan beter een ‘matig’ gegeven worden met een aanbeveling voor verbetering.

Criteria

Product: innovatiegraad, toegevoegde waarde, voordeel en schaalbaarheid.
Markt: groeipotentie, marktomvang, marktgroei en concurrentiedruk.
Organisatie: ondernemerschap, kapitaalbehoefte, rendement, risico en kapitaalmarkt.
Kans op succes: de kans dat het bedrijf start en dat het voorspelde succes voor iedereen uitkomt.

Waardering product

Innovatiegraad

Innovatief is een breed begrip. Het wordt vooral synoniem geacht met vernieuwend. Dat is verwarrend, want nieuw is niet altijd beter. Bij de beoordeling van economisch perspectief is het belangrijk om niet naar de technologie te kijken, maar naar de markt. Onderscheidend vermogen is dan een belangrijk aspect van de innovatie. In hoeverre kunt u concurrentieel voordeel opbouwen op basis van uw nieuwe product? Eenvoud en elegantie zijn misschien wel de belangrijkste aspecten van innovatie (vernuft). Ontwikkelkosten en ontwikkeltijd zijn ook belangrijk voor de kwaliteit van de innovatie. Hoe langer of duurder uw ontwikkeltraject, hoe lager de innovatiegraad.

Toegevoegde waarde

Wordt binnen uw onderneming voldoende toegevoegde waarde gerealiseerd? Welk gedeelte van de waardeketen neemt u zelf ter hand? Marges over uitbesteed werk en goederen/diensten van derden kunt u niet meenemen in het terugverdienmodel. In theorie kunt u de ontwikkeling, productie, marketing en distributie allemaal uitbesteden. De toegevoegde waarde in de waardeketen is dan heel erg klein. De terugverdienmogelijkheden zijn daarmee uiterst beperkt zodat de investeringsruimte ook heel beperkt zal zijn. Ondernemers moeten zorgvuldig met de make or buy-keuze omgaan. Ze moeten niet alles zelf doen, maar ze moeten ook niet alles uit willen besteden.

U moet een genuanceerde en strategische visie hebben op alle aspecten van de make or buy-keuze: productontwikkeling, productie, marketing en distributie, verkoop, en (after sales) service. Bij ondoordachte uitbesteding of niet doordachte strategische allianties wordt uw afhankelijkheid van anderen te groot en komt het voortbestaan van de onderneming in gevaar.

Voordeel

Wat is het voordeel voor uw klant om over te schakelen? Wat zijn de kosten, met daarin meegenomen afschrijving van bestaande systemen en organisatiekosten, die invoering of overschakeling met zich meebrengen?

Voordeel kan ook worden uitgedrukt in behoefte: waarom wil de klant juist úw oplossing en wat zijn de alternatieven? Om de behoefte aan het product te bepalen moet u het afzetten tegen deze alternatieven. Bestaan er geen alternatieven, dan is de kans groot dat er geen behoefte bestaat.

Vaak wordt onderschat hoeveel tijd en aandacht een klant kwijt is met het in kaart brengen van zijn probleem, het vinden van een oplossing, het evalueren van de alternatieven en verkopen van de nieuwe oplossing binnen de organisatie.

Een serieus innovatief product moet minstens tien keer beter, sneller, mooier of goedkoper zijn om te kunnen concurreren met bestaande producten en producenten in de markt. Zijn de verbeteringen marginaal, dan is het niet waarschijnlijk dat de bestaande spelers van de markt kunnen worden gedrukt.

Urgentie

Eén van de grootste problemen bij new business sales is de urgentie van het probleem waarvoor een oplossing geboden wordt. In een groot aantal gevallen is er eigenlijk geen klant met een probleem, of het probleem wordt niet als zodanig erkend. In de overige gevallen, waarbij er wel een probleem wordt gevoeld, dient het urgent genoeg te zijn om uw klant te laten investeren in het vinden van een oplossing. Als het probleem eerst verkocht moet worden voordat een oplossing geboden kan worden, dan is er een grote kans dat de verkoop niet van de grond komt, of dat uw klant gaat shoppen als die eindelijk door heeft dat er een probleem is.

Schaalbaarheid

Wat is de verdeling tussen vaste en variabele kosten? In hoeverre kan uw productie worden opgeschaald bij een verhoogde vraag en in hoeverre kunnen kosten worden beperkt bij een tegenvallende vraag? Wat zijn de knelpunten bij groeiende vraag?

Schaalbaarheid is een belangrijke factor bij groei. Groeiambitie is mooi, groeipotentie is beter maar de groei moet wel mogelijk zijn. Schaalbaarheid is een factor die wat zegt over de mogelijke knelpunten bij verwachte of onverwachte groei. Schaalbaarheid kan betrekking hebben op productiecapaciteit, maar het kan ook betrekking hebben op omvang of bereik. Omvang slaat op het fenomeen dat uw product goed kan werken bij een kleine klant en problemen geeft bij een grote klant. Bereik kan inhouden dat een klant in het eigen land geld oplevert, maar dat een klant in het buitenland geen geld oplevert. Of dat een klant in het ene marktsegment winstgevend is, maar een vergelijkbare klant in een ander marktsegment niet.

Softwarepakketten zijn typisch producten met een goede schaalbaarheid. Diensten zijn per definitie lastig schaalbaar.

Waardering markt

Groeipotentie

De mate waarin een product in staat is vlot door te dringen op de markt en een hoge penetratiegraad te verwerven, is de groeipotentie. U moet eerst de beschikbaarheid van het product toetsen. Kan het gemaakt worden (bij diensten: kan het geleverd worden)? Is de techniek realiseerbaar en betrouwbaar? Kunt u licenties afsluiten op eventueel gebruikte patenten? Startende ondernemers kunnen beter gebruik maken van een (nieuwe) combinatie van bestaande technieken, dan proberen om op eigen kracht geheel nieuwe technieken op de markt te brengen.

Vervolgens moet de kwaliteit van uw product of dienst getoetst worden. Blijft de functionaliteit ook na verloop van tijd overeind, dan blijven de klanten tevreden.

De kostprijs is de volgende stap: wat zullen uiteindelijk de kosten zijn voor productie en distributie van uw product? Wat kost het in kleine en grote oplagen?

Tenslotte dient u de haalbare marktprijs te onderzoeken. Het maakt een groot verschil of er een lage of een hoge penetratiegraad wordt nagestreefd. Houd rekening met het feit dat succes zijn eigen concurrentie schept. De marktprijs heeft de neiging om na verloop van tijd sterk te dalen.

Marktomvang

Let op dat de markt voldoende scherp gedefinieerd is. De haalbare afzet moet bekeken worden. Is uw klantengroep überhaupt groot genoeg om de beoogde afzet te realiseren? Zijn uw klanten makkelijk te lokaliseren, bevinden ze zich geografisch in een klein of groot gebied? Zijn ze goed te benaderen en tot kopen bereid?

Marktgroei

De mate waarin de markt in de nabije toekomst zal groeien. Als de voorziene marktgroei een gevolg is van de introductie van het nieuwe product, is extra voorzichtigheid geboden.

De eeuwige belofte van de techniek is dat nieuwe techniek nieuwe behoeften creëert. In de praktijk komt dat een enkele keer voor, maar de markt is meestal taai en weerbarstig. De doorbraak van een bepaalde techniek die in staat is nieuwe markten te creëren kan soms tien tot vijfentwintig jaar op zich laten wachten. Techno-optimisme is de meest voorkomende oorzaak bij het floppen van high-tech bedrijven.

Concurrentiedruk

De mate waarin u moet opboksen tegen bestaande en nieuwe aanbieders, heet concurrentiedruk. Let op: succes creëert zijn eigen concurrentie. Als de succesverwachting hoog ligt, maar de toetredingsdrempels voor de concurrentie zijn laag, dan is uw verwachte concurrentiedruk per definitie zeer hoog.

Het succes van een innovatief project wordt in hoge mate bepaald door de mededinging. Wordt de markt reeds bevolkt door sterke concurrenten, dan wordt het lastig op die markt door te dringen (denkt u hierbij aan auto’s en administratieve software). Anderzijds hebben grote concurrenten ook zwakke kanten. Ze zijn niet flexibel en ze hebben geen tijd voor niches. Een goede analyse van uw concurrentie is een vereiste.

Grote commerciële successen zonder substantieel concurrentievoordeel zijn niet mogelijk, omdat succes altijd navolging in de hand werkt. Bescherming van intellectueel eigendom (IE) biedt niet altijd soulaas, omdat de IE-rechten ook gehandhaafd moeten worden. Dat vergt veel geld en aandacht, vooral als het op internationaal gebied moet gebeuren (zie hoofdstuk 7 over intellectuele eigendom).

Waardering organisatie

Ondernemerschap

De mate waarin u in staat bent om een goed plan te ontwikkelen en er voor te zorgen dat het uitgevoerd wordt, definieert uw ondernemerschap. U moet in staat zijn om uw plan te verkopen aan partners, klanten, leveranciers, medewerkers en kapitaalverschaffers. Als u niet over de juiste vaardigheden beschikt om het bedrijf zelf van de grond te krijgen, dan moet u in staat zijn een partner aan te trekken.

Ondernemerschap is een zeer subjectief begrip. Voor de privé-investeerders met een ondernemersachtergrond is het wel het belangrijkste beoordelingscriterium. Het eerste dat investeerders zich afvragen als u uw plannen uitlegt, is: Gaat deze persoon de belofte waarmaken? of Is deze persoon in staat om de onderneming zover van de grond te krijgen, dat professionele hulp kan worden aangetrokken. Kortom, mooi plan, maar wie gaat het daadwerkelijk realiseren?

Kapitaalbehoefte

De kapitaalbehoefte van de onderneming moet qua aard en omvang passen bij de mogelijkheden die de markt op dat moment te bieden heeft. Dat u behoefte heeft aan kapitaal is niet doorslaggevend. Hebben de bestaande kapitaalverschaffers ook behoefte aan u?

Er zijn sterke ratio´s over wat het kost om een onderneming van A naar B te brengen. De hoogte van de bedragen heeft te maken met branche, levensfase, ambitieniveau en eerder geïnvesteerde bedragen. Als u meer geld nodig hebt om hetzelfde te bereiken als een andere start-up met minder geld, dan bent u te duur. Overheads en verspilling zijn doodsoorzaak nummer één voor start-ups. Er moet in de opstartfase erg efficiënt met geld omgegaan worden. Tien procent hogere kosten kunnen de kans op succes al snel halveren.

Een te hoge inschatting van het benodigde bedrag is moeilijker te verkopen dan een te hoge waardering. Te laag inschatten is niet professioneel, tenzij u het als ondernemer waar kunt maken.

Rendement en risico

Wat zijn de mogelijkheden om rendement te realiseren, en wanneer komt dat rendement? Voor rendement op termijn moet een discount van minimaal twintig procent in overweging genomen worden. Zonder concurrentieel voordeel moet de discount minimaal vijftig procent zijn. Risico moet in verhouding staan met het rendement.

Risico en rendement hangen nauw samen. In de praktijk blijkt dat onder gunstige omstandigheden de formule rendement gedeeld door risico nooit hoger is dan 1. Onder minder gunstige voorwaarden zakt het snel naar ½ tot ¼.

Kapitaalmarkt

De actuele stemming op de kapitaalmarkt is van belang voor de co-, of vervolgfinanciering. Per sector kan die stemming in de tijd variëren. Ervan uitgaande dat er altijd behoefte is aan meer kapitaal is de stemming op de kapitaalmarkt ook bepalend voor uw succeskans.

Op dit moment, medio 2007, is de stemming op de kapitaalmarkt vrij goed. Investeerders zijn wel kritischer geworden op de voorbereiding van de ondernemer, en de waarderingsniveaus liggen beduidend lager dan op het toppunt van de markt, maar ze liggen nog altijd drie à vier keer hoger dan in de periode voor het toppunt. Venture capitalists hebben zich echter geheel teruggetrokken uit de markt van nieuwe innovatieve bedrijven.

Waardering succeskans algemeen

De waardering van uw succeskans wordt in principe bepaald door waardering van de drie hoofdthema’s. Omdat het subjectieve oordeel van de beoordelaar ook een rol speelt, komt die nog eens extra aan bod in de waardering van de succeskans op de korte en de lange termijn.

Korte termijn

Wat is de kans dat op de korte termijn de financiering rond komt en dat uw project van start kan gaan? Van de meeste innovatieve projecten is het succes op de lange termijn moeilijk in te schatten. Marktadepten zijn van mening, dat het rondkomen van de eerste financieringsronde al een succes is. Onder het motto ‘niet gefinancierd is altijd mis’ is er wel wat voor te zeggen. De hype van de nieuwe economie heeft echter aangetoond dat er bar weinig verband is tussen het succes op de korte termijn en het welslagen op de lange termijn.

Lange termijn

Wat is de kans dat u op de lange termijn het geïnvesteerde geld terugverdient en met een redelijk rendement terugbetaalt aan uw schuldeisers of aandeelhouders? Een hele globale maar zeer sterke toets voor succes op de lange termijn is de factor tien-toets. Dat wil zeggen dat u voor een regulier innovatief bedrijf, met een break-even punt in twee tot drie jaar en een redelijk concurrentieel voordeel, aannemelijk moet maken dat u het geïnvesteerde seed capital minstens tien keer terugverdient om quitte te spelen. Is de aanloopperiode tot break-even langer of is het concurrentieel voordeel erg klein, dan dient u te rekenen met een factor twintig tot vijftig.

Evaluatiemethode

Uitgedrukt in punten wordt elk onderdeel van de evaluatie beoordeeld met een waardering van:

zeer goed	= 2 punten
goed	= 1 punt
matig	= ½ punt
slecht	= 0 punten

Per thema berekent u vervolgens de score:

score product	= vermenigvuldiging van de punten
score markt	= punten bij elkaar optellen en delen door 4
score organisatie	= vermenigvuldiging van de punten
score succeskans	= vermenigvuldiging van de punten
eindscore door vermenigvuldiging van scores per thema

Beoordeling economisch perspectief

PRODUCT	waardering	totaal
innovatiegraad		x
toegevoegde waarde		x
voordeel		x
urgentie		x
schaalbaarheid
	TOTAAL	=

MARKT	waardering	totaal
groeipotentie		+
marktomvang		+
marktgroei		+
concurrentiedruk		/4
	TOTAAL	=
ORGANISATIE	waardering	totaal
ondernemerschap		x
kapitaalbehoefte		x
rendement en risico		x
kapitaalmarkt
	TOTAAL	=
SUCCESKANS	waardering	totaal
korte termijn		x
lange termijn
	TOTAAL	=
TOTAALSCORE	waardering	totaal
product		x
markt		x
organisatie		x
succeskans
	TOTAAL	=

Uw economisch perspectief is bij een uitkomst van:

meer dan 1	zeer goed
tussen 1/4 en 1	goed
tussen 0 en 1/4	matig
0	slecht

-------------------------------------------------

Nils de Witte is partner bij NeBIB.

www.nebib.nl

Jan Verkooijen heeft ruime ervaring bij ICT- en e-business bedrijven. Als oprichter en partner van newVOC is hij actief betrokken bij financieringen van startende en snelgroeiende ICT en e-business bedrijven. Als directeur van Business Force geeft hij leiding aan management en consultancy activiteiten op het gebied van business development. Verder is hij actief binnen RoBAN (Rotterdam Business Angel Netwerk) en als netwerk partner verbonden aan NeBIB.

www.

[Nils checkt bovenstaande auteursvermelding en vult aan met webadressen]

Gids Startkapitaal 2008

Planning voor corrector en vormgever

Hoofdstuk 7 - eindversie online

Hoofdstuk 5 - eindversie online

Eindversie hoofdstuk 8 en 10

Hoofdstuk 1 - eindversie online

Hoofdstuk 6 - eindversie online

Begrippenlijst

Hoofdstuk 4 - eindversie online

Hoofdstuk 3 - eindversie online

Engelen uit de hel

Netwerken

Engelen of "angels"

Conclusie

De perfecte Elevator Pitch

bijwerken op vakantie

Inhoudsopgave: Gids Startkapitaal 2008 196 pag 10.000 ex

edit: Inleiding 7 pag.

edit: Hoofdstuk 1: Ondernemers en ondernemerschap (oude tekst) 14 pag

edit: Hoofdstuk 2: De Kapitaalmarkt (oude tekst) 12 pag

edit: Hoofdstuk 3: Plannen en Presentatie (oude tekst ) 18 pag

edit: Hoofdstuk 4: Partnerschap (oude tekst ) 19 pag

edit: Hoofdstuk 5: Waarde en Waardering (oude tekst ) 24 pag

edit: Hoofdstuk 6: Subsidies en regelingen (oude tekst ) 14 pag

edit: Hoofdstuk 7: Intellectuele eigendom (oude tekst ) 20 pag

edit: Hoofdstuk 8: Netwerken en samenwerken (oude tekst ) 15 pag

edit: Hoofdstuk 9: Commercie en marketing (nieuw) 18 pag

edit: Hoofdstuk 10: Algemene voorwaarden en contracten (nieuw) 15 pag

edit: Hoofdstuk 11: Adressengids (oude tekst ) 20 pag

Hoofdstuk 12: Begrippenlijst

Hoofdstuk 11 - Adressengids

Informals

Business Coach

Business Angels

Privé belegger

Investeerdersclub

Privé investeringsfonds

Netwerkmanager

Buy-in manager

Fondsen

(Techno)startersfonds

Regionale Ontwikkelingsmaatschappij

Venture Capital fonds (participatiemaatschappij)

Private Equity fonds

Bijzondere financieringsregeling

Subsidieregeling

Incubator (for equity)

Accelerator (for equity)

Startersinitiatieven

Voorlichting en bewustwording

Netwerken en koppelen

Technology transfer

Bedrijfsverzamelgebouw

Competities

Events en portalsites

Coaching en bedrijfsadvies (gratis)

Octrooi en innovatieadvies (gratis)

Dienstverleners

Financiering

Subsidie

Juridisch/fiscaal

Accounting

Ontw. / prod. / logistiek

Marketing / verkoop / export

Business Planning

Octrooien en licenties

Publieke sector

Onderzoeksinstelling

Wetenschappelijk- en hoger onderwijs

Lager-, middelbaar- en beroepsonderwijs

Publieke maatschappelijke instelling

Private maatschappelijke instelling

Landelijke overheid

Provinciale overheid

Lokale overheid

Bedrijfsleven

Coach

Ondernemer

Directie

Inkoop